Uzasadnienie
Decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 13 marca 2026 r. znak WS-VI.7536.1.122.2025.AS orzeczono o uchyleniu pkt 1 decyzji Starosty Miechowskiego z dnia 5 grudnia 2025 r. znak GG.6852.1.2025 i odmówiono potwierdzenia zaistnienia przesłanek czasowego zajęcia przez P. S.A. z siedzibą w L. (ul. [...] L.), części nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] obr. R., gm. R., stanowiącej własność Państwa R. J. N., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], w związku z koniecznością usunięcia w dniu 6 czerwca 2025 r. drzew znajdujących się w pasie technologicznym napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV R. - K., stanowiących zagrożenie dla właściwej eksploatacji tej linii, a także bezpieczeństwa ludzi i zwierząt znajdujących się w pobliżu. W pkt 2 tej decyzji uchylono pkt 2 decyzji organu I instancji i umorzono postępowanie przed organem I instancji w tym zakresie.
Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 5 grudnia 2025 r. znak: GG.6852.1.2025, Starosta Miechowski orzekł:
w pkt 1-o potwierdzeniu zaistnienia przesłanek czasowego zajęcia części nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] obr. R., gm. R., stanowiącej własność Państwa R. i J. N., dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], przez P. S.A. Oddział S.- K. w związku z koniecznością usunięcia w dniu 6 czerwca 2025 r. drzew znajdujących się w pasie technologicznym napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV R. - K., stanowiących zagrożenie dla właściwej eksploatacji tej linii a także bezpieczeństwa ludzi i zwierząt znajdujących się w pobliżu. Obszar części działek nr [...] i nr [...] w R. objęty zajęciem wynosi 1 440 m˛ i jest oznaczony na mapie, będącej załącznikiem do decyzji;
w pkt 2 o zobowiązaniu wnioskodawcy - P. S.A. Oddział S. - K., Rejonowy Zakład Energetyczny M., ul. [...], [...] do uporządkowania zajętej nieruchomości. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku jej zajęcia przysługuje odszkodowanie w wysokości ustalonej pomiędzy właścicielami a podmiotem, który zajął nieruchomość. Jeżeli w terminie 30 dni licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości nie dojdzie do uzgodnień pomiędzy właścicielami a podmiotem wysokość odszkodowania zostanie ustalona przez Starostę Miechowskiego w ramach zadań z zakresu administracji rządowej (art. 126 ust. 3 u.g.n.), przy czym w rozpatrywanej sprawie termin ten należy liczyć od dnia uprawomocnienia się decyzji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania regulacji art. 126 ust. 5 i 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Rozpoznając złożone od tej decyzji odwołanie zasadniczo organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do wystąpienia przesłanek czasowego zajęcia, o których mowa w art. 126 ust. 5 u.g.n. jednakże wskazuje, że utrzymanie jej w mocy nie było możliwe, z uwagi na upływ 6-miesięcznego terminu, o którym mowa w tym przepisie.
W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ wskazuje, żepostępowanie prowadzone w trybie art. 126 ust. 5 i ust. 8 u.g.n. różni się zasadniczo od postępowań prowadzonych w trybie art. 124, art. 125 czy też art. 126 ust. 1 tej regulacji. W odróżnieniu bowiem od tych trybów, wniosek składany przez wnioskodawcę nie ma na celu uzyskania tytułu prawnego do czasowego zajęcia nieruchomości, zastępującego zgodę jej właściciela, z uwagi na plany dokonania na niej w przyszłości określonych prac, lecz ma potwierdzić zasadność (usankcjonować) dokonanego już czasowego zajęcia nieruchomości. Konstrukcja tej regulacji sprawia zatem, iż wola właściciela nieruchomości nie ma w tej sytuacji znaczenia, zaś zgodnie z art. 126 ust. 5 u.g.n., to z mocy prawa powstaje po stronie właściciela nieruchomości obowiązek jej udostępnienia w celu zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w art. 126 ust. 1 u.g.n. lub też odpowiednio - w warunkach określonych w art. 126 ust. 1 i 5 w związku z art. 126 ust. 10 u.g.n. - skutkom awarii, o których mowa w art. 124b u.g.n., zaś obowiązek ten podlega egzekucji administracyjnej.
Co istotne, wydanie decyzji "legalizującej" zajęcie nieruchomości obwarowane jest 6-cio miesięcznym terminem zawitym, który wiąże także organ II instancji (wyrok WSA w Krakowie z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 192/15). Organ I instancji orzekając wskazał, iż zaistnienie przesłanek czasowego zajęcia przedmiotowych nieruchomości nastąpiło, w oparciu o zastosowanie regulacji art. art. 126 ust. 5 i 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wniosek o wydanie decyzji w sprawie potwierdzenia zaistnienia przesłanek czasowego zajęcia nieruchomości o powierzchni 1 440 m˛, stanowiącej części działek nr [...] w R., gm. R., złożony został przez spółkę P. S.A. z siedzibą w L. (działającą przez swój Oddział S.-K.) w dniu 9 czerwca 2026 r. (uzupełniony dnia 9 czerwca 2025 r.). Zgodnie z jego treścią został złożony w związku z koniecznością natychmiastowego wykonania prac związanych z wycinką drzew w pasie technologicznym napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV R. - K., stanowiących zagrożenie dla właściwej eksploatacji tej linii, a także bezpieczeństwa ludzi i zwierząt znajdujących się w pobliżu.
Jak wynika z treści tego wniosku w dniu 5 czerwca 2025 r. na skutek złych warunków atmosferycznych doszło do automatycznego wyłączenia linii średniego napięcia 15kV R. - K. przez urządzenia zabezpieczające. W wyniku wykonanych przez pracowników spółki oględzin ustalono, że przyczyną powstania wyłączenia linii było nadmierne zbliżenie gałęzi drzew do tej linii na działkach nr [...] w R.. Zaistniała sytuacja stwarzała zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt, jak również w wyniku tej awarii linii elektroenergetycznej nastąpiły przerwy w dostawie energii do wielu odbiorców, w przeważającej części gospodarstw domowych. W związku z koniecznością przywrócenia dostaw energii do wszystkich odbiorców i usunięcia zagrożeń, niezbędne było podjęcie natychmiastowych działań, polegających na wycince drzew i gałęzi, które w wyniku nadmiernego zbliżenia do przewodów linii spowodowały awarię i automatyczne wyłączenie sieci.
Wnioskodawca, czyli P. S.A. jako jednostka upoważniona do dystrybucji energii elektrycznej zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 266 ze zm.) jest zobowiązana utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w tę energię w sposób ciągły i niezawodny przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych i w związku z tym jest uprawniona do wykonywania i zlecania czynności, które zapewnią utrzymanie sieci elektroenergetycznych w odpowiednim stanie technicznym, zapewniającym jej właściwe i bezpieczne funkcjonowanie i - co zrozumiałe - w oparciu o wypracowane we własnym zakresie procedury działania w sytuacjach nadzwyczajnych (np. w razie wystąpienia awarii zarządzanej sieci).
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 5 czerwca 2025 r. stwierdzono awarię średniego napięcia 15kV PZ R. - K., w związku z czym o godzinie 22 na podstawie wewnętrznych ustaleń spółki wprowadzony został podwyższony stopień gotowości organizacyjno-technicznej H2. Procedura taka wprowadzana jest w przypadku wystąpienia masowych awarii powstałych w wyniku silnych wiatrów, niskiej temperatury, oblodzeń itp. na rozległym obszarze lub obejmujących znaczną liczbę elementów sieci elektroenergetycznej, wymagających specjalnych działań organizacyjnych. Podjęte działania w kierunku zlokalizowania źródła awarii wykazały w dniu 6 czerwca 2025 r., że przyczyną awarii są powalone na linię średniego napięcia drzewa na obszarze działek nr [...] w R., które spowodowały automatyczne wyłączenie linii przez urządzenia zabezpieczające. W godzinach wieczornych tego dnia dokonano wycinki drzew, które spowodowały awarię oraz przywrócono do użytkowania wyłączoną dotychczas sieć.
Jak wskazano, wycięte zostały około 54 drzewa, jednakże ze względu na brak zgody właściciela nieruchomości na wejście na teren działek i dokonania szczegółowych obmiarów i ustaleń. Wnioskodawca nie ma możliwości określenia dokładnej ich liczby, gatunków i obwodów pni. Przerwa w zasilaniu trwała 23 godziny 5 minut i dotknęła 16 gospodarstw w K., a stopień gotowości H2 odwołano 7 czerwca 2025 r. o godzinie 18.
Z kolei 25 czerwca 2025 r. właściciel nieruchomości odmówił przyjęcia pisma P. S.A. z propozycją spotkania na działkach nr [...] w celu dokonania protokolarnego ustalenia powstałych szkód. W związku z powstałą rozbieżnością pomiędzy Wnioskodawcą a właścicielem nieruchomości - dotyczącą opisu wydarzeń z dnia 5 i 6 czerwca 2025 r. oraz liczbą wyciętych drzew, organ I instancji przeprowadził w dniu 24 października 2025 r. oględziny na gruncie, a także wystąpił do Urzędu Gminy w R. o przesłanie kopii protokołu z "wizji terenowej" z 29 września 2025 r. W konsekwencji przybliżonych wyliczeń określono, że liczba zalegających drzew wynosi około 50 - 60 sztuk i nie jest to liczba 269, podana przez właścicieli nieruchomości. W trakcie czynności wykazano, że liczba 269 odpowiada ogólnej liczbie pni odszukanych w pasie pod linią elektroenergetyczną, z czego (jak wynika z dokumentów oraz stopnia ich rozkładu biologicznego) znaczna część dotyczyła wycinki dokonanej w 2015 r. - przeprowadzonej w związku z ówczesną awarią sieci elektroenergetycznej - i nie dotyczy przedmiotowego postępowania.
Na zakończenie sporządzono notatkę z przeprowadzonej "wizji". Z dokumentacji fotograficznej oraz opisu w notatce z oględzin nieruchomości przeprowadzonych 24 października 2025 r. wynika, że ścięte drzewa były wyższe niż wysokość, na jakiej znajdują się przewody przedmiotowej sieci, a zatem gałęzie drzew musiały "przerastać" przez przewody.
Mając na uwadze powyższe, po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ odwoławczy stwierdza, że Starosta Miechowski prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał zasadniczo trafnej oceny prawnej przedstawionego zagadnienia. Ustalenia poczynione przez organ I instancji znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, a zastosowana wykładnia przepisów prawa nie budzi zastrzeżeń. Podniesione w odwołaniu zarzuty nie prowadzą zatem do podważenia prawidłowości dokonanych ustaleń ani przyjętej interpretacji przepisów prawa przez organ pierwszej instancji.
W ocenie Wojewody Małopolskiego, w ustalonym stanie faktycznym zaistniała nagła potrzeba zapobieżeniu znacznej szkody, wynikła z awaryjnego wyłączenia się sieci elektroenergetycznej średniego napięcia, będącego skutkiem zbytniego zbliżenia się, a przede wszystkim powalenia części rosnących przy sieci drzew w obrębie przedmiotowych działek. Sytuacja taka z natury rzeczy zagraża nie tylko funkcjonowaniu samej linii, której awaria może przecież spowodować znaczące skutki materialne, ale przede wszystkim może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi zwierząt - nie tylko przebywających w miejscu wystąpienia awarii. Uzasadniając zmianę rozstrzygnięcia organu I instancji organ odwoławczy wskazuje, że w toku postępowania ustalono, że w sprawie upłynął termin sześciu miesięcy od dnia złożenia wniosku przez P. S.A. Oddział S.-K., tj. od 6 czerwca 2025 r., o którym mowa w art. 126 ust. 5-8 u.g.n do dnia wydania niniejszej decyzji.
Termin ten ma charakter materialnoprawny i jego upływ wywołuje określone skutki prawne, które organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić z urzędu. W konsekwencji, zaskarżona decyzja nie mogła zostać utrzymana w mocy, bowiem - choć została ona wydana dzień przed upływem terminu wynikającego z art. 126 ust. 5 zd. 4 u.g.n. - to jednak złożenie odwołania i przekazania akt sprawy, a tym samym możliwość wydania rozstrzygnięcia przez organ II instancji nastąpiło już po upływie ustawowego terminu. Niniejszą decyzją organ odwoławczy orzekł również częściowo na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na wadliwość rozstrzygnięcia ujętego w pkt. 2 sentencji zaskarżonej decyzji, w której organ I instancji orzekł w zakresie odnoszącym się do skutków decyzji, które wynikają z mocy samego prawa bądź nie znajdują podstawy prawnej, co wymagało stosownej zmiany możliwej do przeprowadzenia na podstawie akt sprawy.
Z powyższą decyzją nie zgodzili się J. N. i Spółka P. S.A. Oddział S. K..
J. N. zaskarżonej decyzji zarzucił:
- 1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art 7 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela;
- 2) naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art 8 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego poprzez zaniechania w zakresie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;
- 3) błędy w interpretacji przepisów prawa oraz ustaleniach faktycznych (w szczególności, jeżeli chodzi o datę zdarzenia] dotyczących podstawy stwierdzenia zaistnienia przesłanek czasowego zajęcia części wyżej wskazanej nieruchomości oraz naruszenie art 126 ustawy o Gospodarce Nieruchomościami i art 7 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego.
W uzasadnieniu zarzutów skargi wskazano, że w uzasadnieniu do decyzji z dnia 13 marca 2026 r. Wojewoda Małopolskie stwierdził, że w dniu 5 czerwca 2025 r. stwierdzono awarię średniego napięcia 15kV PZ R. - K., w związku z czym o godzinie 22:45 na podstawie wewnętrznych ustaleń, spółki wprowadzony został podwyższony stopień gotowości organizacyjno-technicznej H2. Okoliczność tę skarżący kwestionuje bowiem nie została potwierdzona przez P. S.A. jakimkolwiek obiektywnym i rzetelnym dokumentem.
Dalej w ocenie Wojewody Małopolskiego podjęte działania w kierunku zlokalizowania źródła awarii wykazały w dniu 6 czerwca 2025 r., że przyczyną awarii są powalone na linię średniego napięcia drzewa na obszarze działek nr [...] w R., które spowodowały automatyczne wyłączenie linii przez urządzenia zabezpieczające. W godzinach wieczornych tego dnia dokonano wycinki drzew, które spowodowały awarię oraz przywrócono do użytkowania wyłączoną dotychczas sieć. Powyższe stwierdzenie w całości jest nieprawdziwe i również w całości nie zostało udowodnione. Przede wszystkim nie przedstawiono żadnego obiektywnego dowodu wskazującego na to, że źródłem awarii były powalone na linię średniego napięcia drzewa na obszarze działek nr [...] w R.. Takie obiektywne dowody - w postaci zdjęć, zeznań świadków etc. nie zostały organowi przedstawione. Okoliczności te mogą potwierdzać jedynie wewnętrzne dokumenty P. S.A., które bez problemu mogły zostać wytworzone tylko na' potrzeby niniejszego postępowania.
Brak jest jednak dokumentów obiektywnych w tej sprawie, które taką okoliczność by potwierdzały. Skarżący jest przekonany, że awaria która wystąpiła w innym miejscu, była pretekstem dla P. S.A. do podjęcia działań na terenie nieruchomości skarżącego, gdzie nie było źródła awarii. Ponadto skarżący dalej podtrzymuje, że działania P. S.A miały miejsce 9 czerwca 2025 r. a nie 6 czerwca 2025 To błędne ustalenie powielane przez Wojewodę Małopolskiego jest również fundamentalną kwestią dyskwalifikującą decyzję z dnia 13 marca 2026 r.
W uzasadnieniu do decyzji z dnia 13 marca 2026 r. Wojewoda Małopolski dalej pisze, że wycięte zostały około 54 drzewa, co jest kolejnym skrajnie wadliwym ustaleniem. W rzeczywistości podczas przedmiotowego bezprawnego wtargnięcia na teren nieruchomości skarżącego wycięto 269 drzew oraz przycięto 25, co ustaliła wizja terenowa pracowników Urzędu Gminy R. z dnia 29 września 2025 r., którą w posiadaniu miał Wojewoda Małopolski. Stwierdzenie przez Wojewodę Małopolskiego, że liczba 269 odpowiada ogólnej liczbie pni odszukanych w pasie pod linią elektroenergetyczną, znaczna część dotyczyła wycinki dokonanej w 2015 r. przeprowadzonej w związku z ówczesną awarią sieci elektro-energetycznej i nie dotyczy przedmiotowego postępowania jest również stwierdzeniem nieprawdziwym oraz oderwanym od sytuacji faktycznej na terenie nieruchomości skarżącego. Decyzja narusza art. 107 § 3 KPA, ponieważ uzasadnienie faktyczne jest wewnętrznie sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym (notatka z wizji terenowej UG R. z 29.09.2025 r. wskazuje na 269 drzew, podczas gdy Wojewoda przyjmuje 54). Organ nie wyjaśnił, dlaczego odmówił wiarygodności dokumentowi urzędowemu pochodzącemu od Gminy, opierając się wyłącznie na twierdzeniach strony zainteresowanej (PGE).
Zupełnie nieprawdziwe jest również stwierdzenie jakoby skarżący nie wyrażał zgody na wejście na teren działek i dokonanie szczegółowych obmiarów i ustaleń. Skarżący domagał się jedynie przeprowadzenia oględzin w sposób obiektywny, z jego udziałem oraz udziałem przedstawicieli Gminy R., w warunkach które realnie pozwalały na stwierdzenie wysokości szkody [a nie w warunkach, gdy teren nieruchomości przykryty był gigantyczną warstwą śniegu]. Dalej Wojewoda Małopolski stwierdził, że z dokumentacji fotograficznej oraz opisu w notatce z oględzin nieruchomości przeprowadzonych 24 października 2025 r. wynika, że ścięte drzewa były wyższe niż wysokość, na jakiej znajdują się przewody przedmiotowej sieci, a zatem gałęzie drzew musiały przerastać przez przewody. Stwierdzenie to również nie zostało w żadnym wypadku udowodnione, nie powołano biegłego rzeczoznawcy, który takie okoliczności by potwierdził, a jedynie oparto się na przeczuciu, które w tym wypadku było nieuzasadnione.
Jeżeli drzewa przerastały przez przewody to P. S.A. powinna takie okoliczności przed dokonaniem wycinki udokumentować. Dokonywano bowiem naruszania prawa własności skarżącego zatem skarżący ma prawo oczekiwać, że podmiot profesjonalny, jakim jest P. S.A. będzie przynajmniej potrafił udowodnić podnoszone twierdzenia. Mając na względzie powyższe, pomimo ogólnego orzeczenia o uchyleniu zaskarżonej decyzji Starosty M., podstawowym zarzutem skarżącego jest to, że Wojewoda Małopolski i tak stwierdził, iż po rzekomej analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ, Starosta M. prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał zasadniczo trafnej oceny prawnej przedstawionego zagadnienia z czym skarżący kategorycznie zgodzić się nie może.
Stwierdzono, że ustalenia poczynione przez organ I instancji znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, nie wykazując konkretnie o jaki materiał dowodowy Wojewodzie Małopolskiemu w tym wypadku chodzi. Wojewoda Małopolski - nie opierając się na rzetelnie zebranym materiale dowodowym a najwidoczniej tylko na przeczuciu - stwierdził, że, w ustalonym stanie faktycznym zaistniała nagła potrzeba zapobieżeniu znacznej szkody, wynikła z awaryjnego wyłączenia się sieci elektroenergetycznej średniego napięcia, będącego skutkiem zbytniego zbliżenia się. a przede wszystkim powalenia części rosnących przy sieci drzew w obrębie przedmiotowych działek. Oparto się w tym stwierdzeniu zapewne jedynie na dokumentacji P. S.A. sporządzonej po fakcie oraz na potrzeby niniejszego postępowania. Zupełnie pominięto kwestię rażącego niedbalstwa choćby w zakresie dokumentowania własnych działań. Na terenie nieruchomości skarżącego nie wystąpiła sytuacja, która zagrażałaby funkcjonowaniu linii energetycznej, nie mówiąc o sytuacji awarii, która może spowodować znaczące skutki materialne czy może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi zwierząt. Obiektywnych dowodów na wystąpienie powyższych okoliczności nie ma.
Zgodnie z art 126 ustawy o Gospodarce Nieruchomościami w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody" w rozumieniu art 126 UGN musi mieć charakter obiektywny i nieprzewidywalny. Skoro P. S.A. już w sierpniu 2024 r. występowało o wycinkę, to stan drzew był im znany. Brak uzyskania decyzji przez blisko rok świadczy o ryzyku biznesowym przedsiębiorcy, a nie o "sile wyższej". Próba legalizacji zajęcia nieruchomości post factum w oparciu o ten przepis stanowi nadużycie prawa.
Okoliczności o charakterze siły wyższej czy nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody nie wystąpiły w przedmiotowym przypadku i nadal do chwili obecnej występowania takich okoliczności nie udowodniło zarówno P. S.A. jak i Starostwo Powiatowe w M. czy dalej Wojewoda Małopolski. Nadal nie udowodniono, że przyczyną awarii były powalone drzewa na linię średniego napięcia 15 kV relacji R. K. w obszarze działek [...] obręb R.. Są to jedynie gołosłowne stwierdzenia przedsiębiorstwa przesyłowego, które mają na celu próbę następczego uzasadnienia bezprawnego działania przedsiębiorstwa przesyłowego. Z informacji jakie p zesłało Starostwu Powiatowemu w M. przedsiębiorstwo przesyłowe wynika, że drzewa nagle wyrosły, co stanowiło siłę wyższą lub nagłą potrzebę zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Wycięte drzewa na przedmiotowych działkach rosły od dłuższego czasu i nie ma możliwości, aby w sposób "nagły" wrosły w linię energetyczną.
Podmiot w postaci P. S.A zatem doskonale wiedział o potrzebie usunięcia drzew już od 9 sierpnia 2024 r., kiedy to stosowny wniosek skierował do Urzędu Gminy R.. Pomimo upływu roku nie poczyniono nic, aby urząd wydał stosowną decyzję w tej sprawie - choćby w zakresie wniesienia ponaglenia. Absolutnie absurdalne są stwierdzenia, że P. S.A. poczynił starania, aby do sytuacji awaryjnej nie doszło. Samo złożenie wniosku nie jest takimi staraniami. W tej sytuacji pro forma złożono wniosek, a gdy organ nie wydawał długo decyzji to bezprawnie naruszono prawo własności osoby trzeciej, zniszczono jego mienie, próbując to uzasadnić rzekomą awarią na wystąpienie której w zakresie infrastruktury znajdującej się na terenie mojej nieruchomości dowodów nie ma.
Skarżący akcentuje, że przedsiębiorstwo przesyłowe - działające jako profesjonalista - powinien dokonać precyzyjnej dokumentacji fotograficznej ukazującej rzeczywiste zniszczenia czy też uszkodzenia linii, co podkreślał Wojewoda Małopolski w pierwszej swojej decyzji. O taką rzetelną dokumentację podmiot tak profesjonalny jak P. S.A się nie pokusił do chwili obecnej co świadczy o zupełnym zbagatelizowaniu decyzji tutejszego Wojewody Małopolskiego z dnia 22 lipca 2025 r.
Jeżeli chodzi o potwierdzenie wprowadzenia podwyższonego stopnia gotowości H2" w dniach 05-07.06.2025r. (załącznik 8) to owszem być może przedmiotowa procedura wprowadzana jest w przypadku wystąpienia Masowych Awarii" - awarii powstałych na rozległym obszarze lub obejmująca znaczną liczbę elementów sieci elektroenergetycznej, wymagające specjalnych działań organizacyjnych, spowodowane między innymi przez: silny wiatr, huragany, niskie temperatury [mróz] i oblodzenia [szadź] itd. Nie mniej nadal nie stanowi to dowodu, że do takich uszkodzeń doszło na terenie przedmiotowych nieruchomości nr [...] obręb R., a w szczególności nie stanowi to dowodu na uzasadnienie dla wejścia na teren nieruchomości skarżącego dnia 9 czerwca 2025 r.
Wojewoda Małopolski w swojej decyzji nie odniósł się również w ogóle do faktu nieprawidłowych ustaleń dotyczących choćby podstawy prawnej korzystania z infrastruktury przesyłowej przez P. S.A. na terenie nieruchomości skarżącego. P. S.A. nie posiada uprawnienia do umieszczenia i korzystania na terenie mojej nieruchomości z tej części infrastruktury, na której wystąpiła rzekoma awaria.
W ocenie skarżącego art. 126 ustawy o Gospodarce Nieruchomościami powinien być wykorzystywany w absolutnie wyjątkowych sytuacjach, gdyż stanowi znaczne ograniczenie chronionego konstytucyjnie prawa własności. Pomimo prowadzenia postępowania administracyjnego przez tak długi okres czasu przedsiębiorstwo P. S.A. nie udowodniła wystąpienie takiej wyjątkowej sytuacji konkretnie na terenie nieruchomości nr [...] obręb R. oraz nie uzasadniło dlaczego nie zadbało o rozpatrzenie wniosku złożonego w sierpniu 2024 r. do Urzędu Gminy w R.. Problem więc nie był "siłą wyższą" czy też "nagłą potrzebą zapobieżenia powstaniu znacznej szkody", a to z kolei potwierdza, że nie istniały przesłanki do wdania decyzji w oparciu o działanie art 126 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.
Z kolei Skarżąca Spółka P. S.A. zarzuca naruszenie art. 126 ust. 5 i ust. 8 u.g.n przez nieprawidłową interpretację i przyjęcie, że w sprawie zachodzą podstawy do odmowy potwierdzenia zaistnienia przesłanek czasowego zajęcia z uwagi na upływ 6 miesięcy od dnia zajęcia nieruchomości i pominięcie regulacji ust. 8, pobieżne i powierzchowne zbadanie okoliczności faktycznych i nierozpoznanie istoty sprawy oraz naruszenie prawa procesowego przez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego dla dokonanego umorzenia postępowania przed organem I instancji podczas gdy organ powinien umorzyć ewentualnie postępowanie odwoławcze albo orzekać w oparciu o normę z art. 126 ust. 8 u.g.n.
W odpowiedzi na skargę organ wnosi o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:
- 1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,
- 2) dochowania wymaganej prawem procedury,
- 3) respektowania reguł kompetencji.
Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 p.p.s.a. stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 1145 ze zm. dalej u.g.n.), w szczególności jej art. 126.
Powołany przepis stanowi w ust.1, że w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. W myśl art. 126 ust. 2 u.g.n. decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 126 ust.3 u.g.n. po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość.
Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Art. 126 ust. 4 stanowi, że jeżeli na skutek czasowego zajęcia nieruchomości właściciel lub użytkownik wieczysty nie będzie mógł korzystać z nieruchomości w sposób dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, może żądać, aby podmiot, który zajął nieruchomość, nabył od niego własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości w drodze umowy. W myśl art. 126 ust. 5 u.g.n. w przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom.
Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości. Stosownie do art. 126 ust. 6 u.g.n. w przypadku niezłożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5, w terminie 3 dni, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nałożeniu kary w wysokości 5000 zł za każdy dzień zwłoki, licząc od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin do złożenia wniosku. Wpływy z kar stanowią dochód budżetu państwa. O nałożeniu kary, o której mowa w ust. 6, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzeka również w sytuacji, jeżeli nastąpiło zajęcie nieruchomości, a nie zaistniały przesłanki, o których mowa w ust. 1 i 5, uzasadniające zajęcie nieruchomości (art. 126 ust. 7 u.g.n.).
Zgodnie zaś z art. 126 ust. 8 u.g.n. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5.
Ustalenia stanu faktycznego organy administracji publicznej dokonują zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego. W szczególności w myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje.
W ocenie Sądu obie skargi zasługują na uwzględnienie. Sąd podziela stanowisko odnośnie do naruszenia przepisów postępowania w zakresie dokonywanych ustaleń stanu faktycznego, t.j. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., jak również w zakresie naruszenia art. 126 u.g.n.
Zasadnie wskazuje Skarżący J. N., że art. 126 ust. 5 u.g.n. powinien być wykorzystywany w absolutnie wyjątkowych sytuacjach, gdyż stanowi znaczne ograniczenie chronionego konstytucyjnie prawa własności.
Sąd co do zasady podzielił zarzuty zawarte w skardze J. N. w zakresie braku wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności. Materiał dowodowy w sprawie powinien jednoznacznie wskazywać, że spełnione zostały przesłanki zastosowania szczególnego trybu czasowego zajęcia nieruchomości związanego z wystąpieniem siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Organ nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do przesłanki związanej z zapobieżeniem znacznym szkodom. Tymczasem rację ma Skarżący, że już w decyzji kasatoryjnej z 22 lipca 2025 r. sam Wojewoda wskazywał, że nie wyjaśniono zakresu czynności podjętych celem zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, które muszą pozostawać adekwatne, t.j. obejmować tylko działania faktycznie niezbędne dla realizacji celu w postaci usunięcia awarii.
Poza niebudzącą wątpliwości informacją (fakt powszechnie znany), że w R. w nocy z dnia 5 na 6 czerwca 2025 r. przeszły gwałtowne burze, oraz że w tym dniu miała miejsce awaria PZ [...] R. sekcja 15kV K. (k.
76) brak jakichkolwiek dowodów (zeznania świadków, dokumentacja fotograficzna) wskazujących, że zdarzenia te wystąpiły na działkach [...], miały charakter nagły i w związku z tym trzeba było usunąć drzewa. Z notatki służbowej sporządzonej w dniu 11 czerwca 2025 r. na okoliczność oględzin działek nr [...] obr. R. wskazano, że "wykonano prace związane z obcięciem gałęzi zagrażających bezpieczeństwu eksploatacji linii, które zgodnie z wnioskiem były powodem awarii" (k. 20 a.a.). Do notatki została załączona dokumentacja fotograficzna (k. 15-19), z której jednak nie sposób zorientować się, czego konkretnie dotyczy. Zdjęcia nie są opisane. Na 3 z 5 zdjęć jest to samo drzewo (nr [...]), zaś na dwóch pozostałych to samo drzewo z dalszej perspektywy ukazujące przebieg linii pomiędzy rosnącymi drzewami (k. 17 i 15). Nadal występują rozbieżności w materiale dowodowym w kwestii ilości usuniętych drzew. Z omówionej powyżej dokumentacji wynika, że liczba ta była niewielka. Organ wskazuje, że były to 54 drzewa, zaś sam Skarżący wskazuje na liczbę ponad 200 drzew. W protokole z oględzin wskazano wprawdzie, że ta ostatnia liczba wynika z policzenia pni z drzew usuniętych w 2015 r., ale brak jest w tym zakresie dokumentacji fotograficznej obrazującej te pnie oraz ich stan.
Zidentyfikowane przez organ I instancji rozbieżności w materiale dowodowym (zawiadomienie z dnia 6 października 2025 r., akapit drugi, k. 116 a.a.) nadal utrzymują się w przedmiotowej sprawie i nie zostały wyjaśnione. Zalegający w aktach sprawy protokół z oględzin z 29 września 2025 r. (k. 121 a.a.) wskazuje na 269 sztuk ściętych drzew oraz 25 sztuk drzew podciętych drzew. Przy czym z zawiadomienia oraz przytoczonej podstawy prawnej (art. 83c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody) wynika, że oględziny te były przeprowadzone w związku z innym postępowaniem. W aktach zalega również zawiadomienie o oględzinach wyznaczonych na dzień 24 października 2025 r. (k. 116 a.a.). W aktach sprawy znajduje się notatka z oględzin z dnia 24 października 2025 r., jednak nie zawiera inwentaryzacji wyciętych w dniu 6 czerwca 2025 r. drzew. Ujawnia przy tym różnice zdań stron skarżących (J. N. oraz P. S.A.) w przedmiocie ilości wyciętych drzew.
Załączona dokumentacja fotograficzna również nie pozwala na poczynienie żadnych ustaleń faktycznych. Jedyne dwa zdjęcia są nieopisane i przedstawiają ogólny widok linii wysokiego napięcia biegnącej między drzewami.
Sąd podziela również zarzut P. S.A. odnośnie do nieuprawnionego przyjęcia przez organ, że upływ 6-miesięczngo terminu stoi na przeszkodzie wydaniu decyzji merytorycznej. Jakkolwiek w literaturze podnosi się, iż art. 126 u.g.n. rodzi wątpliwości interpretacyjne, to jednak znajduje oparcie w brzmieniu przepisu interpretacja zaprezentowana przez skarżącą spółkę.
W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że "wniosek złożony na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n. ma również ten skutek, iż w jego następstwie inicjowane jest kolejne postępowanie administracyjne, które kończy się wydaniem odrębnej decyzji. Przedmiotem tego postępowania, prowadzonego na podstawie art. 126 ust. 8 u.g.n., jest "potwierdzenie zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości", a więc przesłanek czasowego zajęcia nieruchomości w trybie nadzwyczajnym, którego podstawę prawną stanowi art. 126 ust. 5 u.g.n. Przypomnieć należy, iż tryb ten znajduje zastosowanie, jeśli występują przesłanki zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w trybie podstawowym (art. 126 ust. 1 u.g.n.), a potrzeba natychmiastowego działania uniemożliwia złożenie wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. (art. 126 ust. 5 u.g.n.). Decyzja wydana w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n. potwierdza (odmawia potwierdzenia), że przesłanki te zostały spełnione, co jest istotne w kontekście wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 126 ust. 7 u.g.n.
Jej rozstrzygnięcie może zatem przyjmować dwojaki kształt, tj. stwierdzać wystąpienie obu przesłanek zastosowania trybu nadzwyczajnego albo tylko przesłanki zajęcia w trybie podstawowym, równocześnie odmawiając stwierdzenia zaistnienia konieczności natychmiastowego działania, wykluczającego możliwość złożenia wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. Ustawodawca przewidział 7-dniowy termin na wydanie decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości, który jest terminem procesowym (terminem załatwienia sprawy). Jego upływ nie powoduje, że organ traci kompetencję do podjęcia rozstrzygnięcia, tak jak w przypadku 6-miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 126 ust. 5 u.g.n. (i który nie znajduje zastosowania przy wydaniu tejże decyzji)" (zob. A. Bródka [w:] Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, wyd. II, red. E. Klat-Górska, Gdańsk 2026, art. 126; wyrok WSA w Rzeszowie z 26.09.2019 r., II SA/Rz 501/19).
Prawidłowo strona skarżąca wskazuje, że na gruncie art. 126 ust. 5 u.g.n. i art. 126 ust. 8 u.g.n. rozróżnić należy dwie decyzje. Pierwsza – o której mowa w art. 126 ust. 5 u.g.n. – dotycząca zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w związku z wystąpieniem siły wyższej bądź zdarzenia nagłego oraz druga – o której mowa w art. 126 ust. 8 u.g.n. – decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek do czasowego zajęcia. W przedmiotowej sprawie złożony wniosek był wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie potwierdzenia zaistnienia przesłanek czasowego zajęcia nieruchomości. Tylko ta pierwsza decyzja jest ograniczona terminem 6-miesięcznym właśnie dlatego, że dotyczy zezwolenia na czasowe zajęcie, które nie może przekroczyć tego terminu.
Natomiast druga decyzja o charakterze deklaratoryjnym potwierdza, że zaistniały w przeszłości przesłanki do czasowego zajęcia, co jest istotne z punktu widzenia ustalenia podstaw i zakresu odszkodowania za zajęcie nieruchomości.
Podsumowując, w zakresie ustaleń stanu faktycznego poza sporem pozostaje w zasadzie jedynie to, że z 5 na 6 czerwca 2025 r. przez R. przeszły gwałtowne burze, które spowodowały awarię. Do wyjaśnienia pozostaje, czy awaria wystąpiła na działkach skarżącego J. N. (nr [...] i [...] w R.) i czy w związku z tą awarią usunięto w dniu 6 czerwca 2025 r. drzewa z działki oraz ile drzew usunięto. Z uwagi na upływ czasu oprócz przeprowadzenia oględzin na działkach (m.in. w celu ewentualnego zidentyfikowania spróchniałych pni po uprzedniej wycince z 2015 r.), pomocne mogą okazać się zeznania świadków. Z akt sprawy wynika bowiem, że awaryjne prace wycinkowe wykonali pracownicy PE M. w czteroosobowym składzie na polecenie dyspozytora obszarowego po uzgodnieniu z zastępcą Dyrektora RE B. (k. 125 a.a.). Organy uwzględnią również wyrażone w niniejszym orzeczeniu stanowisko, że decyzja potwierdzająca zaistnienie przesłanek do czasowego zajęcia nieruchomości nie jest ograniczona 6-miesiecznym terminem (decyzja, o której mowa w art. 126 ust. 8 u.g.n.).
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł w pkt I sentencji wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji. W pkt II sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. o zasądzeniu od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżących po 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.