Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.z 19 sierpnia 2026 r., sygn. akt II SA/Go 43/26

Uzasadnienie

1. Decyzją z dnia [...] grudnia 2025 r., znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej organ II instancji lub WINB) po rozpatrzeniu odwołania K i E.J. (skarżący) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej organ I instancji lub PINB) z dnia [...] października 2025r., nr [...] stwierdzającą zdatność do użytku budynku o funkcji garażowo-gospodarczej o wymiarach 8,08 x 3,52m, usytuowanego na działce nr [...] oraz częściowo na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę i udzielającej skarżącym pozwolenia na użytkowanie tego budynku.

2. Stan sprawy był następujący: dnia [...] lipca 2015 r. PINB przeprowadził kontrolę wskazanego budynku, którego właścicielami są skarżący. W protokole kontroli opisano szczegółowo funkcje obiektu oraz jego parametry techniczne. Organ ustalił, że obiekt został wzniesiony bez jakiejkolwiek dokumentacji. Stwierdzono jednak, że nie doszło do naruszenia prawa, w tym zmiany sposobu użytkowania obiektu. Z tych względów PINB decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie.

Decyzja ta zaskarżona przez uczestnika postępowania S.F. została uchylona decyzją [...]WINB z dnia [...] września 2015 r., nr [...]. W jej motywach organ II instancji stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez PINB, jak również treść uzasadnienia decyzji, nie wyjaśnia przede wszystkim, czy budynek na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] został wybudowany zgodnie z prawem.

3. W toku ponownego rozpatrywania sprawy, w dniu [...] października 2015 r. i następnie [...] maja 2025 r. PINB przeprowadził oględziny, w trakcie których ustalił, że budynek został wzniesiony przez poprzedniego właściciela nieruchomości. Pierwotnie pełnił funkcję garażu, następnie służył jako warsztat naprawy klimatyzacji w pojazdach, ale aktualnie nie stwierdzono, by w budynku prowadzone były jakiekolwiek usługi związane z obsługą pojazdów.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. organ I instancji zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie na wniosek uczestników. Postępowanie zostało podjęte w dniu [...] grudnia 2023 r.

4. Po podjęciu postępowania organ I instancji w dniu [...] stycznia 2024 r. przeprowadził kolejne oględziny, w trakcie których ustalił, że stan faktyczny od czasu ostatnich oględzin nie uległ zmianie – budynek pełni funkcję garażu (zgodną z jego pierwotnym przeznaczeniem), jednak wewnątrz zgromadzone są różnego rodzaju sprzęty gospodarstwa domowego, co wskazuje na dodatkową funkcję gospodarczą.

Dnia [...] października 2025 r. PINB wydał decyzję nr [...], którą stwierdził zdatność do użytku budynku o funkcji garażowo-gospodarczej o wymiarach 8,08 x 3,52m, usytuowanego na działce nr [...] oraz częściowo na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę i udzielił K i E.J. pozwolenia na użytkowanie tego budynku. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.; dalej p.b. - w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją wprowadzoną ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471) oraz art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.; dalej p.b. z 1974 r.).

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i podał własne ustalenia. W ocenie PINB sprawa dotycząca budowy budynku garażowo-gospodarczego stanowi przypadek, o którym mowa w art. 48 p.b. Wskazał, że uwzględniając okres realizacji robót znajduej do niej zastosowanie art. 103 ust. 2 przewidujący stosowanie przepisów p.b. z 1974 r. Organ stwierdził, że w świetle dokonanych ustaleń budowa jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (teren przy ul. [...] w [...] został oznaczony symbolem MN, U - zabudowa mieszkalna jednorodzinna z możliwością prowadzenia nieuciążliwych usług wbudowanych. Dopuszcza się sytuowanie budynków gospodarczych i garaży zharmonizowanych z budynkiem głównym.

Tym samym w ocenie PINB wyeliminowano przesłankę wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 1974 r. Zdaniem PINB w sprawie nie zachodzą również okoliczności do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. z 1974 r. Ponadto organ wskazał na ustalenia, że przedmiotowa działka nr [...] w [...] zlokalizowana jest poza obszarem otoczenia Miasta [...] oraz zespołu urbanistyczno-krajobrazowego [...], objętych ochroną konserwatorską. Uznał też, że nie wystąpiły "inne ważne przyczyny" uzasadniające nakazanie rozbiórki budynku na podstawie art. 37 ust. 2 p.b. z 1974 r.

5. Odwołanie od tej decyzji w terminie wnieśli K i E. J. podnosząc takie zarzuty jak to, że w uzasadnieniu decyzji nie określono usytuowania przedmiotowego budynku garażowo-gospodarczego i od kiedy stan taki nastąpił. Podnieśli też zarzuty dotyczące wpisów do księgi wieczystej i zakwestionowali ustalenia postępowania rozgraniczeniowego.

6. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję WINB stwierdził, że w świetle poczynionych ustaleń w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., gdyż jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przedmiotowy obiekt został wybudowany w 1987 r. w warunkach samowoli budowlanej. Organ wskazał, że budowa budynku o funkcji garażowo-gospodarczej wymagała w tamtym czasie pozwolenia na budowę zgodnie z § 44 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. Dalej, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., zgodnie z wyżej powołanym przepisem art. 103 ust. 2 p.b.

Dalej organ podał, że zgodnie z przepisem art. 42 ust. 3 p.b. z 1974 r. podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie tak wykonanego obiektu jest stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego jego zdatności do użytku, co stwierdzono. Z ustaleń organu I Instancji wynika, że budowa rozpatrywanego obiektu jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ II instancji podzielił również stanowisko PINB, że obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia (przesłanka rozbiórki określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. z 1974 r.).

W ocenie [...]WINB w sprawie nie zachodziły również przesłanki do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., ze względu na brak zaistnienia innych ważnych przyczyn, o których mowa w tym przepisie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania [...]WINB wskazał, że spory między współwłaścicielami dotyczące rozgraniczenia nie mogą stanowić podstawy do nakazania rozbiórki wybudowanego już obiektu w oparciu o ustawę Prawo budowlane z 1974 r. Spory takie należą do właściwości sądu powszechnego.

Organ wyjaśnił też skarżącym, że kwestia dostępu do ściany budynku usytuowanej wzdłuż granicy z działką sąsiednią (np. w celu wykonania prac remontowych) nie może być rozstrzygana w niniejszej sprawie, gdyż jest to odrębna sprawa procedowana w oparciu o art. 47 ust. 1 p.b. przez inny organ.

1. 7. W skardze wniesionej w terminie od wskazanej decyzji [...]WINB K i E. J. zarzucili jej "częściową wadliwość" polegającą na "dalszym całkowicie niezrozumiałym dla nas uchylaniu się od odpowiedzi dotyczących pominiętych wątków dla niniejszej sprawy". W uzasadnieniu tego zarzutu skarżący wskazali, że udzielenie im zgody na użytkowanie budynku wcale nie oznacza, że zaskarżone decyzje "spełniły oczekiwania" skarżących. Wskazano dalej, że dotyczy to takich kwestii jak: "brak numeru decyzji i okrągłej decyzji organu drugiej instancji", pominięcie wezwań i oświadczeń opisanych w pkt 2) skargi, niewyczerpujące "potraktowanie trzech oświadczeń opisanych w pkt 3) skargi oraz nieodniesienie się przez organ do kwestii sporów między współwłaścicielami nieruchomości, w tym kwestii rozgraniczenia (pkt 4 skargi, w którym cytowane w tym punkcie fragmentu uzasadnienia decyzji organu II instancji zostały określone jako "typowy bełkot i jazgot prawniczy w jednym").
2. 8. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

8. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. b lub lit. c p.p.s.a.).

1. 9. Sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym, gdyż organ złożył stosowny wniosek, a zawiadomieni o nim skarżący się mu nie sprzeciwili (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
2. 10. Niniejsza sprawa dotyczyła legalności budowy budynku o funkcji garażowo-gospodarczej o wymiarach 8,08 x 3,52m, usytuowanego na działce nr [...] oraz częściowo na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę i udzielenia pozwolenia na użytkowanie tego budynku. Ma to takie znaczenie, że w świetle obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tylko te kwestie zostały rozstrzygnięte zaskarżonymi w sprawie decyzjami. Inne, o których najwięcej jest mowa w odwołaniu i skardze nie były (bo nie mogły być) przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego i pozostają poza zakresem przedmiotu kontroli sądowej (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
3. 11. Z ustalonego przez organy i znajdującego oparcie w materiale dowodowym sprawy (akta administracyjne) wynika jasno i jednoznacznie, że przedmiotowy budynek został wzniesiony w 1987 r. z przeznaczeniem (funkcją) garażu, przy czym dokonano tego bez wymaganego w ówczesnym stanie prawnym pozwolenia na budowę. W tym przypadku samowola budowlana powstała pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wzniesienia budynku. W takiej sytuacji do oceny skutków prawnych tej samowoli i możliwości jej legalizacji na rzecz stron niniejszego postępowania znajdują zastosowanie przepisy art. 37 ust. 1 i 2 oraz art. 42 ust. 3 p.b. z 1974 r., co trafnie przyjęły organy obu instancji (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13, dostępna na tronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przesłanki wskazane w tych przepisach zostały ustalone, wyjaśnione i rozważone, co szczegółowo omówiono. Organy opierając się na materiale dowodowym sprawy stwierdziły, że legalizacja jest dopuszczalna, a stwierdzona przez organy zdatność do użytku budynku odpowiada faktycznej jego funkcji.

12. Z treści skargi wynika, że te ustalenia oraz ocena prawna organów nie są kwestionowane tym bardziej, że decyzja jest korzystana dla skarżących. Kwestie, które podnoszą w skardze nie mają prawnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie dotyczą jej przedmiotu.

W odniesieniu do zarzutów skargi wskazać należy, że decyzja organu II instancji jest zgodna z przepisami prawa i zawiera wszystkie elementy wymagane przez przepis art. 107 § 1 oraz § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej k.p.a.). Zarzut postawiony w pkt 1 skargi jest więc zupełnie błędny.

Również pozostałe zarzuty (pkt 2, i 3 skargi) nie pozostają w związku z administracyjnoprawną istotą rozstrzyganej sprawy. Podnoszone w toku całego postępowania kwestie sporów między współwłaścicielami nieruchomości dotyczące rozgraniczenia, dostępu do obiektu i inne, nie są objęte zakresem niniejszej sprawy, a niektóre z nich nie należą do drogi administracyjnej. Wszystkie te zagadnienia omówiono w zaskarżonej decyzji odnosząc się trafnie do zarzutów odwołania.

Sąd nie stwierdził również z urzędu takich naruszeń prawa, które miałyby lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżącym należy też wskazać, że poza wszystkim wyżej podanymi argumentami potwierdzającymi zgodność z prawem ostatnich dwóch decyzji wydanych przez organ I oraz II instancji uwzględnienie skargi byłoby niekorzystne dla skarżących (por. art. 134 § 2 p.p.s.a.), z czego, mając na uwadze treść skargi, prawdopodobnie nie zdają sobie sprawy.

Z tych względów skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).