Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 września 2025 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. (dalej: organ pierwszej instancji), na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 2, art. 194 ust. 2, ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 49 z późn. zm., dalej: ustawa) oraz § 3 ust. 1, ust. 2 pkt 2 lit. h Uchwały Nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2012 r., poz. [...], dalej: Uchwała), po rozpoznaniu wniosku z dnia 18 sierpnia 2025 r., odmówiono R. M. (dalej: Skarżący) odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka J1. M. w pieczy zastępczej od dnia [...] czerwca 2025 r.
W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...] córka Skarżącego została umieszczona w instytucjonalnej pieczy zastępczej – placówce opiekuńczo wychowawczej. Małoletnia została skierowana do Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej "[...]" w C., i tam umieszczona w dniu [...] czerwca 2025 r. Koszt utrzymania w ww. placówce wynosi 5.535 zł miesięcznie. Ustalono, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, małżonkowie zatrudnieni są na podstawie umowy o pracę, z wynagrodzeniem za lipiec 2025 r.: 5.708,17 zł (Skarżący), 5.419,79 zł (małżonka Skarżącego).
Skarżący płaci alimenty na rzecz dzieci, w tym dziecka przebywającego w pieczy zastępczej, w wysokości łącznej 1.250 zł. Dochód w lipcu 2025 r. po odliczeniu alimentów wyniósł 9,877,96 zł, w przeliczeniu na osobę w rodzinie 4.938,98 zł, i przekracza kwotę 2.880,50 zł, tj. 350% kryterium dochodowego określonego w Uchwale (823 zł dla osoby wspólnie gospodarującej). Zastosowany próg dochodowy 350% wynika z regulowania przez Skarżącego obowiązku alimentacyjnego (§ 3 ust. 2 pkt 2 lit. h Uchwały). Organ wyjaśnił, że art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1214 z późn. zm.) wyklucza obniżenie dochodu o zobowiązania kredytowe. W tych okolicznościach organ stwierdził brak podstaw do zastosowania ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Dodał, że odstąpiono od ustalenia opłaty matce dziecka M. M.. Decyzja została doręczona w dniu 18 września 2026 r.
W odwołaniu od tej decyzji, wniesionej w ustawowym terminie, Odwołujący się zarzucił wydanie decyzji w oparciu o Uchwałę, mimo, że została wydana z przekroczeniem delegacji ustawowej, ponieważ Uchwała nie uwzględnia różnić w sposobie naliczania opłat w instytucjonalnej pieczy zastępczej i rodzinnej pieczy zastępczej określonych odrębnie w art. 193 ust. 1 ustawy. Zakwestionował też uzależnienie odstąpienie od ustalenia opłaty od kryterium dochodowego określonego w wysokości, co do której nie jest możliwa codzienna egzystencja. Dodał, że córka J1. została przez Skarżącego i byłą małżonkę adoptowana, a ze względu na zagrożenie życia i zdrowia także drugiego dziecka, sąd z urzędu w trybie pilnym umieścił córkę w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Aktualnie reguluje alimenty na córki: P. 700 zł i J1. 550 zł, dojazdy do pracy to koszt 300 zł, połowa opłat za media ok. 300 zł, wyżywienie 800 zł, środki czystości 100 zł, pozostaje 2.950 zł, dodatkowo rata kredytu 2.210,60 zł miesięcznie.
Obecna małżonka nie jest matką małoletniej J1., małżonkowie mają odrębne budżety, rata kredytu żony to 3.361,53 zł miesięczne oraz połowa kosztów utrzymania domu. Wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztu pobytu córki w ośrodku w kwocie 5.535 zł miesięcznie, i nie miał wiedzy o wysokości tych kosztów, ani wpływu na umieszczenie dziecka w placówce.
Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia 19 lutego 2026 r. nr SKO.4205.107.2025, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 z późn. zm., dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przywołał stan sprawy, brzmienie przepisów mających w niej zastosowanie oraz wyjaśnił, że działa w granicach uznania administracyjnego, może, ale nie musi uwzględnić wniosku strony nawet jeśli zostały spełnione przesłanki wynikające z ww. Uchwały. Następnie, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy wskazał, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 4.938,98 zł i przekracza kryterium dochodowe wskazane w § 3 ust. 2 pkt 2 Uchwały, w tej sytuacji brak było podstaw do czynienia rozważań w ramach uznania administracyjnego o zasadności odstąpienia od ustalenia opłaty. W odniesieniu do zarzutów odwołania wyjaśnił, że ustawodawca upoważnił radę powiatu do ustalenia warunków umorzenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, nie określając ram brzegowych tej uchwały, która stanowi akt prawa miejscowego, natomiast organ rozpoznający sprawę o odstąpieniu od ustalenia opłaty nie jest organem upoważnionym do określania tych warunków, a jedynie ich zastosowania.
Organ odwoławczy nie jest uprawniony do badania zgodności z prawem uchwał podejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Wskazał też, że brak jest podstaw do odliczenia od ustalonego dochodu (po pomniejszeniu o regulowane alimenty) wydatków na gospodarstwo domowe w postaci opłat za media, kosztów dojazdu, rat kredytu, gdyż zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wydatki te nie pomniejszają przychodu. Końcowo podkreślił, że obowiązek ponoszenia przez rodziców opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, znajduje umocowanie ustawowe art. 193 ust. 1 ustawy.
Decyzja została doręczona w dniu 26 lutego 2026 r.
W skardze skierowanej w dniu 30 marca 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, podniósł względem decyzji organu odwoławczego zarzuty naruszenia: 1) art. 194 ust. 2 ustawy oraz Uchwały poprzez ich zastosowanie, w sytuacji, gdy norma art. 194 ust. 2 nie określa granic ustawowego upoważnienia dla rady powiatu do wydania uchwały, a jako taka jest sprzeczna z art. 94 Konstytucji RP, 2) art. 193 ust. 3 ustawy przez jego niezastosowanie i nierozpoznanie istoty sprawy, 3) dokonanie błędnej i sprzecznej z art. 193 ust. 1a i ust. 2 ustawy wykładni § 3 ust. 2 Uchwały, a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń w zakresie spełniania przez Skarżącego kryterium dochodowego z § 3 ust. 2 pkt 2 Uchwały, 4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, mimo że organ ten nie rozpoznał istoty sprawy.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Rozwijając argumentację pełnomocnik akcentował, że art. 194 ust. 2 ustawy ma charakter blankietowy, bez minimalnych wytycznych dla organu stanowiącego, delegacja nie określa granic ingerencji w sferę praw i obowiązków obywatela, zatem jest sprzeczny z art. 94 Konstytucji RP, a organ odwoławczy powinien dokonać kontroli legalności przepisów będących postawą decyzji organu pierwszej instancji i rozpoznać sprawę z pominięciem Uchwały.
Niezależnie od tego, w sprawie doszło do błędnej wykładni § 3 ust. 2 Uchwały, w zakresie pojęcia "dochodu na osobę w rodzinie", ponieważ w ocenie strony skarżącej, skoro rodzice dziecka są zobowiązani solidarnie do ponoszenia opłat, to ustalenia powinny być czynione w oparciu o dochód rodziców dziecka, nawet jeśli nie są już małżonkami, inaczej faktyczny koszt pobytu dziecka ponosi osoba, na której nie ciąży obowiązek uiszczenia opłat. Uwzględniając wynagrodzenie Skarżącego i wysokość opłaty, część opłaty realnie poniesie obecna żona Skarżącego, mimo że ustawa o wspieraniu rodziny nie daje podstaw do nałożenia takiego obowiązku na osoby, które nie są rodzicami dziecka.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji. W odniesieniu do zarzutów skargi dodał, że nie jest organem uprawnionym do oceny zgodności z Konstytucją art. 194 ust. 2 ustawy, a tym samym pominięcia Uchwały, a organ nadzoru nie stwierdził nieważności tej Uchwały. Nie podzielił również stanowiska co do rozumienia pojęcia rodzina. Skoro Skarżący nie jest już mężem matki dziecka umieszczonego w instytucjonalnej pieczy zastępczej, nie pozostaje z nią w faktycznym związku, wspólnie z nią nie zamieszkuje i nie gospodaruje to nie tworzy z nią rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione wyżej kryteria, została objęta decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lutego 2026 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta C. z dnia 15 września 2025 r. w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Na wstępnie poczynić należy kilka uwag ogólnych.
Dokonując oceny zasadności odmowy udzielenia wnioskowanej przez Skarżącego ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, nie można stracić z pola widzenia ogólnych obowiązków, jakie ciążą na rodzicach w związku z utrzymaniem dziecka, co dotyczy również przysposabiających dziecko. W tym aspekcie ponoszenie przez rodziców odpłatności za pobyt w pieczy zastępczej traktowane musi być jako coś oczywistego i naturalnego (por.: S. Nitecki (w:) A. Wilk, S. Nitecki, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, Lex el. 2021, art. 193). Skoro rodzice są odpowiedzialni za wychowanie dzieci i opiekę nad nimi, to w sytuacji, gdy takowej nie sprawują, winni partycypować w kosztach ich wychowania i opieki. Partycypacja ta winna być odpowiednia do możliwości rodziców i może być nawet na niskim poziomie, jednakże rodzice winni mieć świadomość tego, że ciążą na nich te obowiązki i nikt ich z nich nie zwolnił.
Wskazać też przyjdzie, że w sytuacji, gdy z jakichś przyczyn rodzice nie są w stanie lub nie potrafią zapewnić dziecku wychowania i opieki, Państwo, stosownie do postanowień art. 72 ust. 2 Konstytucji RP, obowiązane jest zapewnić dziecku prawo do opieki i pomocy ze strony władz publicznych. Przejęcie przez władze publiczne opieki nad dzieckiem nie oznacza, że rodzice dziecka są automatycznie zwalniani z ciążących na nich obowiązków. Obowiązki te są dwojakiego rodzaju, a mianowicie o charakterze alimentacyjnym oraz związane z pokrywaniem kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej. Ustawa zasadnicza tych zagadnień już nie normuje i odsyła w tym zakresie do regulacji zawartych w ustawach zwykłych. W tym zakresie obowiązuje ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, która normuje zasady umieszczania dzieci w pieczy zastępczej jak również zakres pomocy udzielanej rodzinom zastępczym i podmiotom instytucjonalnym zapewniającym opiekę dziecku.
Ustawa ta wprowadza również obowiązek rodziców dziecka do ponoszenia kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej. W regulacjach tych zamieszczona jest możliwość odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W tym zakresie ustawodawca upoważnił organy jednostek samorządu terytorialnego do wprowadzenia regulacji normujących zasady odstępowania od ustalania odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (zob. m.in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1193/20 oraz z dnia 28 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1883/23).
Należy przypomnieć, iż zgodnie z treścią art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej – za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (ust. 1a). Za ponoszenie opłaty rodzice odpowiadają solidarnie (ust. 2). Osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej albo regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej za zgodą odpowiednio rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka, dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej albo dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25. roku życia, jeżeli: 1) uczy się w szkole, 2) uczy się w uczelni, 3) uczy się u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego, 4) uczy się na kursach, jeżeli ich ukończenie jest zgodne z indywidualnym programem usamodzielnienia, 5) legitymuje się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (art. 37 ust. 2 ustawy).
Stosownie natomiast do regulacji art. 194 ust. 2 omawianej ustawy, rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej). Z kolei zgodnie z ust. 3, starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.
Rada Miasta C. w dniu [...] r. podjęła uchwałę w tym przedmiocie. Jak stanowi § 3 ust. 1 tej Uchwały, odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej następuje na czas wskazany w decyzji, nie dłużej niż na okres 24 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 3 (który nie zachodzi w niniejszej sprawie). Odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić z urzędu lub na wniosek osób zobowiązanych, w przypadkach gdy:
- 1) dochód osoby lub dochód na osobę w rodzinie, osób zobowiązanych do ponoszenia opłat nie przekracza 250% kryterium dochodowego, określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej, lub
- 2) dochód osoby lub dochód na osobę w rodzinie, osób zobowiązanych do ponoszenia opłat wynosi nie więcej niż 350% kryterium dochodowego, określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej, a osoby te spełniają przynajmniej jedną z poniższych przesłanek: a) wychowują inne dzieci pozostające pod ich opieką, b) ponoszą odpłatność za pobyt innych członków rodziny w jednostkach pomocy społecznej oraz innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenie, rehabilitację, bądź w pieczy zastępczej, c) odbywają karę pozbawienia wolności, są bezdomne, niepełnosprawne, bezrobotne, są kobietami w ciąży, d) samotnie wychowują dzieci, e) dotknięte są zdarzeniami losowymi lub klęskami żywiołowymi, f) dotknięte są długotrwałą lub ciężką chorobą lub, gdy wystąpiła śmierć członka rodziny, g) do których mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 z późn. zm.), h) które płacą alimenty na dziecko, na które ustalana jest opłata (§ 3 ust. 2 Uchwały).
Jak wynika z przywołanych regulacji, postępowanie administracyjne w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ ocenia, czy spełnione zostały przesłanki otwierające temu organowi możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Ocena ta dokonywana jest według reguł dotyczących postępowania dowodowego i polega na weryfikacji poszczególnych, określonych przez lokalnego prawodawcę kryteriów. Dopiero uznanie, że spełniona została choćby jedna z przesłanek pozwalających organowi na odstąpienie od ustalenia opłaty, pozwala na przejście do drugiego etapu, w ramach którego, działając w granicach uznania administracyjnego, organ może ale nie musi uwzględnić wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty (zob. m.in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt.
II SA/Gl 886/22, z dnia 2 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 17/21). Powyższe zasadnie wyjaśniał również organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odstąpienie od ustalenia opłaty oparte jest na uznaniu administracyjnym, co wynika z użytego w art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej określenia "może". Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że nawet w przypadku spełnienia przesłanek przewidzianych w przywołanej wyżej Uchwale Rady Miasta, organ administracji dokonuje indywidualnej oceny sytuacji zobowiązanej osoby i podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Jednocześnie organ winien mieć w polu widzenia nie tylko interes strony ubiegającej się o odstąpienie, ale także obowiązany jest kierować się interesem społecznym.
W rozpoznawanej sprawie, nie została stwierdzona przesłanka pozwalająca organowi na odstąpienie od ustalenia opłaty, dochód na osobę w rodzinie Skarżącego przekracza bowiem określone w Uchwale podwyższone kryterium dochodowe. Wobec ustalenia przez organ, że Skarżący uiszcza alimenty na dziecko, na które ustalana jest opłata (potwierdzenia przelewów, akta administracyjne), zasadnie zastosował § 3 ust. 2 pkt 2 lit. h Uchwały, dający możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty w przypadku, gdy dochód ten nie przekracza 350% kryterium dochodowego. Na mocy § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1044), kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1.010 zł, natomiast dla osoby w rodzinie - 823 zł. Wysokość 350% kryterium dochodowego to 2.880,50 zł
Poczynione przez organy ustalenie zasadnie obejmowały dochód osób pozostających w rodzinie i wspólnie zamieszkujących i gospodarujących. Zgodnie z art. 6 ustawy o pomocy społecznej przez dochód na osobę w rodzinie rozumie się dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie (art. 6 pkt 3), dochód rodziny to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 4). Przez rodzinę ustawodawca rozumie natomiast osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej). Jak wskazał sam Skarżący ("z małżonką tworzymy gospodarstwo domowe, zamieszkujemy w domu jednorodzinnym", wniosek karta nr 4 akt administracyjnych).
Należy odróżnić zagadnienie obliczenia dochodu rodziny, a następnie dochodu na osobę w rodzinie, od obowiązku ponoszenia opłaty, spoczywającym jedynie na rodzicu dziecka. Jak wynika z okoliczności sprawy, małżonka Skarżącego powinna być traktowana jako członek rodziny w rozumieniu analizowanych przepisów, co pozostaje niezależne od braku spoczywającego na niej obowiązku alimentacyjnego względem córki Skarżącego. Uwzględnienie dochodu obecnej małżonki Skarżącego, stanowi zatem realizację wymogu ustalenia dochodu na osobę w rodzinie w sytuacji gdy Skarżący - osoba, na której spoczywa obowiązek uiszczenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, stosownie do definicji rodziny, z wymienioną osobą wspólnie zamieszkuje i gospodaruje. Niezasadna pozostaje w tym zakresie argumentacja skargi.
Zgodnie z aktami administracyjnymi sprawy - mocą postanowienia Sądu Rejonowego w C. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. sygn. akt [...], w trybie pilnym na czas trwania postępowania w sprawie o wydanie zarządzeń w trybie art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, umieszczono małoletnią J1. M. ur. [...] r. w instytucjonalnej pieczy zastępczej - placówce opiekuńczo wychowawczej, określając natychmiastową wykonalność postanowienia (karta nr 1 akt administracyjnych). Małoletnia została skierowana do Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej "[...]" w C., i tam przebywa od dnia [...] czerwca 2025 r. (karta nr 2-3 akt administracyjnych). Zgodnie z § 1 Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych na terenie Miasta C. w 2025 roku (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2025 r., poz. [...]) średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych na terenie Miasta C. w 2025 roku: Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza "[...]" wynoszą 5.535 zł.
Wniosek Skarżącego inicjujący niniejsze postępowanie wpłynął do organu w dniu 18 kwietnia 2025 r. Skarżący zatrudniony jest na umowę o pracę w O. sp. z o.o. w P1. z wynagrodzeniem w wysokości 5.708,17 zł netto (zaświadczenie o zarobkach za czerwiec 2025 r., karta nr 6 akt administracyjnych), a jego małżonka J2. M. zatrudniona w P. S.A. w P2. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 5.419,79 zł netto miesięcznie (zaświadczenie o zarobkach za czerwiec 2026 r., karta nr 8 akt administracyjnych). Poza stałymi bieżącymi wydatkami na utrzymanie domu, płatnością alimentów, Skarżący wskazał również na zobowiązania kredytowe rodziny, które jak trafnie wyjaśniał organ odwoławczy nie pomniejszają dochodu rodziny. Nie stanowią bowiem jednego z wymienionych w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej kategorii dochodu.
Zasadnie organy stwierdziły, że w sprawie nie zaistniała przesłanka umożliwiająca odstąpienie od ustalenia opłaty, określona w § 3 ust. 2 pkt 2 Uchwały. Dochód na osobę w rodzinie Skarżącego przekracza bowiem 350% kryterium dochodowego, a przywołana przesłanka stanowi warunek rozważenia przez organ w indywidualnym przypadku zastosowania omawianej instytucji odstąpienia od ustalenia opłaty. Nadto Skarżący w ramach postępowania nie przedłożył nowych dowodów czy dokumentów, które mogłyby zmienić ocenę jego sytuacji oraz możliwości ponoszenia opłat z tytułu pobytu córki w pieczy zastępczej.
Skarżący pracuje i nie utracił możliwości zarobkowych. Jak już wyjaśniono, ponoszenie odpłatności stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania jest realizacją obowiązku spoczywającego na rodzicach - opieki i wychowania dzieci. Interes społeczny wymaga natomiast, by dokonując redystrybucji środków publicznych organy nie dochodziły ich zwrotu jedynie w wyjątkowych przypadkach.
W powołaniu na poczynione powyżej rozważania, Sąd orzekający w niniejszej sprawie, nie podziela stanowiska skargi. Nieuzasadnione jest również twierdzenie skargi by organ powinien rozpoznać sprawę z pominięciem obowiązującej Uchwały. Trzeba podkreślić, że organ, który podejmuje decyzję o umorzeniu w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczeniu terminu płatności, rozłożeniu na raty lub odstąpieniu od ustalenia ww. opłaty, nie jest organem upoważnionym do określania tych warunków, a jedynie do ich zastosowania. Jak wskazuje się w orzecznictwie, ustawodawca pozostawił radzie powiatu dowolność w regulowaniu warunków odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Rady powiatów mogą zatem, w zależności od potrzeb i uwarunkowań lokalnych, możliwości finansowych itp., określić przesłanki, które uzasadniają przyznanie tego rodzaju ulgi. Posłużenie się kryterium dochodowym jako główną lub jedyną przesłanką zastosowania odstąpienia od opłaty nie świadczy tym samym o naruszeniu tego umocowania. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt I OSK 1928/23).
Dodatkowo zwraca się uwagę w literaturze, że powiat (miasto na prawach powiatu) nie ma obowiązku przyjęcia takiej uchwały. Brak jej wydania oznaczał będzie, że w danej jednostce samorządu terytorialnego wskazane uprawnienia rodziców dziecka nie będą im przysługiwały. Przyjęcie odmiennego stanowiska, sprowadzającego się do nałożenia na powyższą jednostkę samorządu terytorialnego obowiązku przyjęcia przedmiotowej uchwały, może skutkować tym, że uprawnienia w niej przyjęte będą iluzoryczne. Wynika to z tego, że ustawodawca nie określił żadnych ram brzegowych tej uchwały, a tym samym pozostawił wskazanym organom pełną swobodę w regulowaniu tego zagadnienia (zob. St. Nitecki, A. Wilk, Wspieranie rodziny i system pieczy zastępczej. Komentarz, wyd. II, WKP 2024).
Uwzględniając powyższe stwierdzić należało, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, art. 193 i art. 194 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Organy administracji publicznej orzekające w sprawie dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego, który nie wymagał uzupełnienia. W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Pobocznie odnotować należy, że odstąpienie od ustalenia odpłatności matce za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie może być również przedmiotem badania w tym postępowaniu. Niniejsza postępowanie ma za przedmiot kwestię odmowy odstąpienia od ustalenia odpłatności, natomiast konkretyzacja obowiązku ciążącego na rodzicach dokonywana jest mocą odrębnej decyzji.
Rozstrzygnięcie nie stoi natomiast na przeszkodzie ponowieniu przez Skarżącego wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej, w oparciu o zaistnienia po dacie wydania przez Kolegium zaskarżonej decyzji, innych okoliczności istotnych dla sprawy.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.