Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 listopada 2020 r. C. M. (dalej: "Skarżący") zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej: "organ pierwszej instancji" lub "PINB") o "przeprowadzenie czynności kontrolnych dotyczących legalności budowy budynku przy ul. [...] w J. i rozbudowy tego budynku" (dz. nr [...]). W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 13 kwietnia 2021 r. jego właściciel G D. (dalej: "Inwestor") oświadczył, że nie dysponuje projektem budowlanym budynku, który powstał ok. 1960 r., oraz przedstawił projekt budowlany z dnia 18 marca 2019 r., stanowiący załącznik do zgłoszenia jego rozbudowy o taras w poziomie parteru, a także przyjęte bez sprzeciwu zawiadomienie o jej zakończeniu z dna 7 lutego 2020 r.
W odpowiedzi na zapytanie PINB, Burmistrz P. poinformował, że w zasobach archiwalnych z lat 1950-1970 brak jest dokumentacji w przedmiocie pozwolenia na budowę dla wspomnianego budynku mieszkalnego, a rejestry z tego okresu są niekompletne.
Starosta P. poinformował, że najstarsze posiadane rejestry pochodzą z 1962 roku, oraz odnotował brak wpływu w latach 1962-1964 wniosku w sprawie pozwolenia na budowę, czy też zgłoszenia.
W dniu 30 kwietnia 2021 r. PINB przeprowadził uzupełniające czynności kontrolne, w związku z posiadaną dokumentacją rozbudowy budynku przez dobudowę bliźniaka (B. M i obecnie teraz Skarżącego), zatwierdzoną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w P. nr [...] z dnia [...] 1988 r., przedstawiającą również budynek objęty niniejszym postępowaniem. PINB dokonał jej analizy i stwierdził, że budynek jest z nią zgodny m.in. w zakresie spadku dachu, lokalizacji pokoju nad wejściem głównym do budynku, układu okien i drzwi. Ustalił, że odległość budynku od płotu rozgraniczającego dz. nr [...] i [...] wynosi 3,35 m, jak też nie było możliwości sprawdzenia odległości budynku od granicy z dz. nr [...], z uwagi na brak widocznych kamieni granicznych.
Decyzją Nr [...] z dnia 14 maja 2021 r. PINB umorzył postępowanie w sprawie wszczętej wnioskiem Skarżącego. Wywiódł, że z uwagi na niekompletność rejestrów z lat 60. nie można domniemywać, że budowa budynku została zrealizowana samowolnie. Inwestor dopełnił formalności w zakresie jego rozbudowy, a czynności kontrolne potwierdziły zgodność inwestycji z zatwierdzonym projektem budowlanym.
W odwołaniu Skarżący kwestionował ustalenia poczynione przez PINB.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: "ŚWINB") decyzją z dnia 18 października 2021 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia 14 maja 2021 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślił, że w toku postępowania odwoławczego zlecił uzupełnienie postępowania dowodowego, poprzez oględziny tarasu w zakresie dokładnego określenia jego odległości od granicy z działką sąsiednią, oraz wykonanie dokumentacji fotograficznej. Z protokołu z dnia 5 sierpnia 2021 r. wynika, że taras znajduje się w odległości 1,42 m - 1,52 m od granicy z działką sąsiednią. Stąd też podzielił pogląd, że nie można domniemywać samowoli budowlanej obiektu zrealizowanego na gruncie ustawy Prawo budowlane z 1974 r., w sytuacji, w której nie sposób odnaleźć archiwalnej dokumentacji budowlanej, natomiast co do rozbudowy Inwestor dopełnił formalności w organie administracji architektoniczno-budowlanej oraz w organie nadzoru budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi od powyższej decyzji wyrokiem z dnia 23 października 2023 r. o sygn. akt II SA/Gl 466/23, uchylił decyzję ŚWINB z dnia 18 października 2021 r., oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia 14 maja 2021 r. Zwrócił uwagę, że nie rozpoznano całej sprawy kompleksowo, pomimo że wniosek Skarżącego zarzucał szereg nieprawidłowości (np. bliskie usytuowanie budynków oraz tarasu od budynku sąsiedniego). Stąd też, należało dokonać dodatkowych ustaleń w kontekście bezpieczeństwa pożarowego i ustalić, czy obiekt spełnia standardy przeciwpożarowe, tak aby zapewnić bezpieczeństwo jego użytkowania, w oparciu o treść § 207 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm., dalej w skrócie: "rozporządzenie"). Podzielił przy tym stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II OSK 516/13, zgodnie z którym, przepisy rozporządzenia, dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, znajdują zastosowanie - z mocy § 207 ust. 2 w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia - także do budynków istniejących w dacie wejścia w życie tego rozporządzenia, bez względu na datę ich budowy, pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie.
Dodatkowo wskazał, że przepisy sprzed 1995 r. nie zawierały wymogu, jaki znajduje się w obecnie obowiązującym art. 63 Prawa budowlanego, nakładającym na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek przechowywania przez okres istnienia obiektu określonych dokumentów, w tym pozwolenia na budowę, dokumentacji technicznej i projektowej. W sytuacji, gdy właściciel nie musiał przechowywać decyzji o pozwoleniu na budowę, brak możliwości okazania takiej decyzji sam w sobie nie oznacza, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną. Mimo, że pozwolenia na budowę obiektu nie odnaleziono, jednak nie oznacza to, że takiego pozwolenia nie wydano (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1465/20).
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, PINB, decyzją z dnia 31 października 2024 r., Nr [...], znak [...], działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (podany publikator: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., aktualnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej w skrócie: "k.p.a.") umorzył postępowanie w sprawie legalności budowy i rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w J. przy ul. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołał ustalenia w zakresie zmian gruntowych, z których wynika, że działka nr [...] uległa podziałowi - powstały działki [...] i [...] (która po scaleniu z inną działką przekształciła się w dz. nr [...]). Zgodnie z § 217 ust. 2 rozporządzenia, klasa odporności ogniowej ściany oddzielającej segmenty jednorodzinnych budynków [...]: bliźniaczych, szeregowych lub atrialnych, powinna wynosić co najmniej - R E I 60, natomiast zgodnie § 213, do obiektów zwolnionych z wymagań z zakresu klasy odporności pożarowej należą m.in.: budynki do trzech kondygnacji nadziemnych włącznie mieszkalnych: jednorodzinnych, zagrodowych i rekreacji indywidualnej (pkt 1 lit. a), a także o kubaturze brutto do 1000 m³ przeznaczone do wykonywania zawodu lub działalności usługowej i handlowej, także z częścią mieszkalną (pkt 2 lit. c).
Wyjaśnił, iż w przypadku budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej i szeregowej nie zachodzi konieczność ustalenia klasy odporności pożarowej budynku i zastosowania ściany oddzielenia przeciwpożarowego, ani ze względu na wielkość dopuszczalnej strefy pożarowej, ani ze względu na usytuowania budynków względem siebie. Konieczne jest jednak, zgodnie z § 217 ust. 2 rozporządzenia, zastosowanie między segmentami jednorodzinnych budynków [...] bliźniaczych, szeregowych lub atrialnych ściany oddzielającej o klasie odporności ogniowej co najmniej R E I 60. Ma to być ściana oddzielająca, a nie ściana oddzielenia przeciwpożarowego. Taka ściana nie musi spełniać rygorystycznych wymagań dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego, określonych w § 232 i 235 rozporządzenia. Po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego, PINB stwierdził, że ściana oddzielająca oba segmenty jednorodzinnych budynków (budynki do trzech kondygnacji nadziemnych) spełnia wymagania § 217 ust. 2 rozporządzenia.
W kwestii usytuowania tarasu wskazał, że został on zrealizowany w oparciu o zatwierdzony projekt (załącznik do zgłoszenia nr [...] z dnia 18 marca 2019 r.), sporządzony przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane. Zgodnie z zapisem w projekcie inwestycja spełnia wymagania § 12 ust. 1 oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia w zakresie odległości od sąsiednich działek budowlanych, obszaru przesłaniania, jak również wymagania przeciwpożarowe, z zabezpieczeniem elementów drewnianych środkami ognioochronnymi. Inwestycja zrealizowana została zgodnie z zatwierdzonym projektem, w zakresie lokalizacji tarasu oraz schodów wejściowych na taras, ich konstrukcji i wymiarów (długość, szerokość i wysokość), co zostało dwukrotnie potwierdzone podczas czynności kontrolnych, ponadto Inwestor przedstawił zawiadomienie o zakończeniu budowy z dnia 7 lutego 2020 r., które zostało przyjęte bez sprzeciwu przez organ nadzoru budowlanego.
Wyjaśnił też, że § 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia, do którego odsyła § 207 ust. 2, odnosi się do granicznych wymiarów schodów stałych w budynkach o różnym przeznaczeniu m.in. mieszkalnych, nie do schodów tarasowych, nadto do przedmiotowego budynku nie znajdzie zastosowania zapis mówiący o użytkowanych budynkach istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. Końcowo PINB wskazał, iż zgodnie z pkt 3.1 projektu architektoniczno-budowlanego, wykonanie tarasu w poziomie parteru nie ingeruje w konstrukcję budynku.
W odwołaniu z dnia 22 listopada 2024 r. Skarżący podniósł, że PINB nadal nie ustalił stanu faktycznego sprawy, zgodnie z § 12 ust. 6 pkt 1 w związku z § 207 ust. 1 rozporządzenia, w tym brak jest dodatkowych ustaleń w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, oraz jednoznacznego stwierdzenia czy obiekt spełnia standardy przeciwpożarowe, ewentualnie nakazania doprowadzenia go do stanu pozwalającego zapewnić bezpieczeństwo użytkowania. W ocenie Skarżącego, organ nie dokonał rzetelnej kontroli i wykonania dokumentacji fotograficznej spadku dachu, pomiaru odległości okien do granicy - strona wschodnia, dokładnego pomiaru odległości, o których mowa w postanowieniu ŚIWNB z dnia 20 lipca 2021 r. Rozbudowa budynku o taras bez pozwolenia na budowę jest niezgodna z § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia.
Ponadto, zwrócił uwagę na brak merytorycznego opisu przedmiotowego budynku i wprowadzenie w błąd m.in. co do spadku dachu, niewykonania czynności wskazanych w piśmie z dnia 19 listopada 2020 r., a także brak możliwości zapoznania się przez Skarżącego z całością dokumentacji, wypowiedzenia się i wniesienia uwag do protokołu. Zdaniem Skarżącego o wadliwości rozstrzygnięcia stanowi: dokonanie rozbudowy o taras w odległości mniejszej niż 1,5 m od ściany budynku do niego należącego, rozbudowa bez pozwolenia na budowę budynku, poprzez nadbudowę pokoju nad wejściem głównym w latach 90., niezgodne z prawdą oświadczenia do protokołu Inwestora, nieprawdziwe informacje podane przez projektanta do projektu, brak umowy użyczenia części gruntu pod budowę tarasu. Wszystko to narusza art. 7, art. 75 oraz art. 77 k.p.a. i czyni sprawę przewlekłą. Podkreślił, iż domaga się zastosowania § 207 ust. 2 i § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia oraz przedstawił argumentację na poparcie wskazanych naruszeń.
Decyzją z dnia 8 stycznia 2025 r., nr [...], ŚWINB w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 z późn. zm., aktualnie: Dz. U. z 2026 r. poz. 524, dalej: "pb"), uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ, oraz przedstawił szczegółowo przebieg postępowania. W oparciu o słownik języka polskiego i orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, iż taras zapewnia użytkową obsługę budynku mieszkalnego, oraz nie jest samodzielną od budynku częścią z odrębną konstrukcją.
Zatem jego wykonanie należy kwalifikować jako rozbudowę budynku mieszkalnego. Ustalił, iż zgodnie z projektem budowlanym rozbudowy budynku, odległość tarasu do budynku przy ul. [...] wynosi 1,43 m. Taras jest zlokalizowany w odległości 1,42 m - 1,52 m od granicy z działką sąsiednią, zatem zgodnie z projektem budowlanym. Budynki przy ul. [...] i [...] są budynkami w zabudowie bliźniaczej, zatem nie można wywodzić, na podstawie § 12 ust. 6 ust. 1 rozporządzenia, zakazu zabudowy tarasu w granicy bądź w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy. W kwestii legalności budynku ŚWINB ponownie wskazał, że z uwagi na niekompletność rejestrów trudno domniemywać samowolę budowlaną oraz zwrócił uwagę na związanie wyrokiem tut. Sądu z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 466/23. Zdaniem ŚWINB, wbrew zaleceniom zawartym w tym wyroku, PINB "nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego, które dałoby jednoznaczną odpowiedź czy na gruncie rozpatrywanej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów przeciwpożarowych", konieczne jest "poczynienie przez PINB dodatkowych ustaleń w kontekście bezpieczeństwa pożarowego w świetle treści § 207 ust. 2 rozporządzenia", "ustalenie, czy obiekt spełnia standardy przeciwpożarowe oraz ewentualne doprowadzenie go do stanu pozwalającego zapewnić bezpieczeństwo użytkowania".
Kwestie te muszą zostać wyjaśnione. PINB powinien przeprowadzić ponowne oględziny, "podczas których dokona niezbędnych ustaleń", a w razie uzasadnionych wątpliwości, co do wykonanych robót "może ewentualnie sięgać po dowód z ekspertyzy technicznej".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 marca 2025r. sygn. akt II SA/Gl 265/25, uwzględnił sprzeciw Skarżącego i uchylił decyzję ŚWINB z dnia 8 stycznia 2025 r.
ŚWINB postanowieniem z dnia 9 czerwca 2025 r. zlecił przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, w zakresie przeprowadzenia - po uprzednim zawiadomieniu stron - oględzin, w celu ustalenia, czy:
- - wykonany taras spełnia wymagania stawiane przez § 126 rozporządzenia - kanalizacja dachów i tarasów, poprzez ustalenie czy:
- - balustrady i poręcze wykonanego tarasu spełniają wymagania stawiane przez § 298 rozporządzenia - poręcze, balustrady;
- - wykonany taras spełnia wymagania stawiane przez § 319 rozporządzenia- konstrukcje dachów I tarasów;
- - podłoga wykonanego tarasu spełnia wymagania stawiane przez § 320 rozporządzenia - posadzki na balkonach,
- - wykonane schody tarasowe spełniają wymagania stawiane przez § 68 rozporządzenia - wymiary;
- - wykonane schody tarasowe spełniają wymagania stawiane przez § 69 rozporządzenia - stopnie;
- - budynek mieszkalny spełnia standardy przeciwpożarowe w świetle unormowań zawartych w § 207 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia - lokalizacja budynku/zastosowanie przepisów, a także udokumentowania wyników oględzin w protokole, wykonania dokumentacji fotograficznej oraz sporządzenia szkicu sytuacyjnego. Jednocześnie wyznaczył nowy przewidywany termin załatwienia sprawy, który w dalszej kolejności został przesunięty.
W protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu 15 lipca 2025 r. na nieruchomości przy ul. [...] w J., przy udziale Inwestora i Skarżącego, PINB odnotował, że wykonany taras spełnia wymagania stawiane przez § 126, § 298, § 319, § 320, § 68, § 69 rozporządzenia. Ponadto, budynek mieszkalny, zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami, spełnia standardy przeciwpożarowe w świetle unormowań zawartych w § 207 ust. 2 w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia. Do protokołu załączono szkic sytuacyjny oraz dokumentację zdjęciową. PINB załączył również protokół z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 7 marca 2025 r. na nieruchomości przy ul. [...] w J., przy udziale S. D. i Skarżącego, z którego wynika, że na budynku należącym do Inwestora wykonano nowe pokrycie dachu, tj. położono nową papę. Prace te wykonano ok. 2023 r. Uczestnicząca w kontroli S. D. oświadczyła, że nie jest w stanie określić z czego wykonana została ściana pomiędzy budynkami na działkach nr [...] a [...].
Z kolei, w ocenie Skarżącego, fragment ściany szczytowej nad dachem od strony działki nr [...] został wykonany z pustaków betonowych z domieszką o grubości ok. 20-25 cm, przy czym fragment ten jest nieocieplony. PINB od czasu czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 5 sierpnia 2021 r. nie stwierdził wykonania żadnych dodatkowych robót.
W piśmie z dnia 29 lipca 2025 r., stanowiącym odpowiedź na pismo z dnia 17 lipca 2025 r., ŚWINB poinformował Skarżącego, że zgodnie z treścią art. 73 § 1 k.p.a., ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów.
Pismem z dnia 30 lipca 2025 r. ŚWINB powiadomił strony, stosownie do treści art. 10 i art. 73 § 1 k.p.a., o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wyjaśnień. Jednocześnie wyznaczony został nowy przewidywany termin załatwienia sprawy.
W dniu 27 sierpnia 2025 r. w siedzibie ŚWINB stawił się Skarżący i wniósł uwagi do toczącego się postępowania, następnie doprecyzował je w piśmie z dnia 5 września 2025 r.
Ponownie rozpatrując odwołanie Skarżącego, ŚWINB, decyzją z dnia 23 września 2025 r., nr WINB.WOA.7721.396.2024.KC, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 83 ust. 2 pb, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 31 października 2024 r., nr [...] (znak [...]). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawił szczegółowo przebieg postępowania. Wskazał, że nie udało się uzyskać precyzyjnych informacji dotyczących daty powstania obiektu, mimo działań podjętych w tym zakresie przez PINB. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że jest to najprawdopodobniej 1960r. W odpowiedzi na zapytanie PINB, Burmistrz P. poinformował, że w zasobach archiwalnych z lat 1950-1970 brak jest dokumentacji w przedmiocie pozwolenia na budowę dla wspomnianego budynku mieszkalnego, a rejestry z tego okresu są niekompletne. Starosta P. poinformował, że najstarsze posiadane rejestry pochodzą z 1962 roku, oraz odnotował brak wpływu w latach 1962-1964 wniosku w sprawie pozwolenia na budowę, czy też zgłoszenia.
Należało zatem podzielić stanowisko PINB, że z samego faktu braku dokumentacji nie można wyprowadzać wniosku, iż obiekt został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Tym bardziej, nie można było domniemywać samowoli budowlanej w sytuacji, gdy w Inwestor oświadczył, że nie dysponuje projektem budowlanym budynku, który powstał ok. 1960 r., oraz przedstawił projekt budowlany z dnia 18 marca 2019 r., stanowiący załącznik do zgłoszenia jego rozbudowy o taras w poziomie parteru, a także przyjęte bez sprzeciwu zawiadomienie o jej zakończeniu z dna 7 lutego 2020 r. W dniu 30 kwietnia 2021 r. PINB przeprowadził uzupełniające czynności kontrolne, w związku z posiadaną dokumentacją rozbudowy budynku przez dobudowę bliźniaka (B. M i obecnie teraz Skarżącego), zatwierdzoną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w P. nr [...] z dnia [...] 1988 r., przedstawiającą również budynek objęty niniejszym postępowaniem.
Zebrany w sprawie materiał nie pozwolił, zdaniem ŚWINB na przyjęcie, że przedmiotowy budynek został zrealizowany bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego powstania. W przeciwieństwie do obecnie obowiązującego art. 63 § 1 pb, w myśl którego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany przechowywać przez okres istnienia obiektu dokumenty, o których mowa w art. 60 pb (tj. dokumentację budowy i dokumentację powykonawczą, inne dokumenty i decyzje dotyczące obiektu, a także, w razie potrzeby, instrukcje obsługi i eksploatacji obiektu, instalacji i urządzeń związanych z tym obiektem), oraz opracowania projektowe i dokumenty techniczne robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania - żaden przepis Prawa budowlanego z 1974 r. nie nakazywał dysponentowi obiektu (jego właścicielowi, zarządcy itp.) przechowywania dokumentacji budowy ani dokumentacji powykonawczej.
Skoro, w świetle ówczesnych regulacji prawnych inwestor mógł całkowicie legalnie pozbyć się tych dokumentów zaraz po zakończeniu budowy, to obecnie nie sposób czynić zarzutu, iż takich dokumentów nie posiada, ani tym bardziej wyprowadzać z tego faktu negatywnych dlań konsekwencji. Z tych względów ŚWINB w pełni podzielił stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1705/11, że skoro Prawo budowlane z 1974 r. nie zawierało odpowiednika art. 63 § 1 Prawa budowlanego z 1994 r., to "obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących budowy obiektu budowlanego nie odnosi się do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r, a więc przed 1 stycznia 1995 r., jako do robót budowlanych wykonanych przed tą datą. Okoliczność ta jest istotna z tego względu, że inaczej należy oceniać postępowanie organów nadzoru budowlanego zmierzające do ustalenia, czy do budowy obiektu budowlanego doszło na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę.
W sytuacji wzniesienia obiektu budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. aktualny właściciel tego obiektu nie musi bowiem przechowywać decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś brak możliwości okazania takiej decyzji sam w sobie nie oznacza jeszcze, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną". Dalej w uzasadnieniu cytowanego wyroku NSA trafnie podkreślił, iż "w przypadku ustalenia, że na właścicielu obiektu budowlanego nie ciąży obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących jego budowy, organ, stosownie do art. 1 k.p.a., musi podjąć niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym czy w organach architektoniczno-budowlanych nie znajduje się pozwolenie na budowę danego obiektu". W podobnym tonie NSA wypowiadał sią m.in. w wyroku z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 394/06, czy też wyroku z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSKI 004/12, wskazując, iż właściciele i zarządcy obiektów budowlanych wybudowanych przed dniem 1 stycznia 1995 r. nie mają prawnego obowiązku posiadania dokumentacji.
Jeżeli zatem inwestor, zarządca, czy też aktualny właściciel obiektu nie przedłoży pozwolenia na budową wraz z dokumentacją budowlaną dotyczącą obiektu budowlanego wykonanego przez dniem 1 stycznia 1995 r., nie można ustalać w drodze domniemań wynikających z braku dokumentacji, okoliczności świadczących o budowie obiektu bez wymaganych pozwoleń, a tym samym naruszeń prawa. Domniemania takiego nie przewidują przepisy procesowe, w szczególności art. 80 i art. 81 k.p.a., ani też przepisy prawa materialnego - prawa budowlanego. Z samego faktu, iż właściciel wybudowanego kilkadziesiąt lat wcześniej obiektu budowlanego nie jest w stanie okazać pozwolenia na budowę, przy czym zasoby archiwalne organów administracji w tym zakresie są niekompletne, nie można wysuwać twierdzenia, że powstał on w warunkach samowoli budowlanej, z naruszeniem prawa. W sytuacji, w której nie udało się odnaleźć pozwolenia na budową obiektu zrealizowanego pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r., to nie można wykluczyć, że takie pozwolenie zostało wydane, lecz zaginęło.
Niemożność odnalezienia pozwolenia na budowę inwestycji zrealizowanej w odległym czasie nie jest wystarczającą przesłanką dla uznania, że obiekt budowlany powstał bez takiego pozwolenia, gdyż samowoli budowlanej nie można domniemywać (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 września 2012 r..sygn. akt II SA/Kr 812/12 i wyrok WSA w Opolu z dnia 31 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Op 242/12). Nie można wywodzić z takiego stanu rzeczy dla strony negatywnych skutków i czynić z tego tytułu domniemania, że doszło do naruszenia przepisów prawa budowlanego. W toku postępowania wyjaśniającego PINB ustalił, że w budynku Inwestora nie wykonywano na przestrzeni lat robót wymagających ingerencji organu nadzoru budowlanego.
Również Skarżący nie wykazał, aby Inwestor bądź ówcześni właściciele nieruchomości wykonali roboty budowlane niezgodnie z literą prawa. Uprawnionym jest przyjęcie, że negowana przez Skarżącego legalność robót obejmująca m.in. kwestie kąta nachylenia dachu, czy też odległości okien od granicy działki, została pochłonięta w toku badania legalności obiektu. ŚWINB ocenił, że § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia nie stanowi zakazu budowy tarasu w granicy działki bądź w odległości 1,5 m od granicy w zabudowie szeregowej i bliźniaczej. W dalszej kolejności ŚWINB uznał, że należy dokonać kwalifikacji prawnej obiektu jakim jest taras. Z uwagi na brak definicji ustawowej "taras" podał, że według Uniwersalnego słownika języka polskiego pod redakcją prof. Stanisława Dubisza (tom IV str. 24, Warszawa 2008 r., PWN), taras to m.in. odkryta, płaska część budynku otoczona balustradą umieszczona na parterze (często połączona schodami z ogrodem), na piętrze lub płaskim dachu.
Inna definicja mówi, że taras to "Urządzenie terenu, które jest dostępne z wewnątrz budynku, a niekiedy i z zewnątrz, przystosowane do przebywania ludzi" (por. T. Dzięgielewski, Mały ilustrowany słownik budowlany, s. 23, Wydawnictwo Arkady, Warszawa 1973). Podobne znaczenia tego pojęcia podawane są w Słowniku PWN (http://sjp.pwn.pl), gdzie taras określa się jako rodzaj dużego balkonu, umieszczonego na parterze, na piętrze lub na płaskim dachu, względnie również określone ukształtowanie terenu. W myśl danych pochodzących z encyklopedii internetowej pod adresem http://pl.wikipedia.org, taras to "pozioma powierzchnia (budowla) umieszczona na wysokości parteru (terra - ziemia), ale również piętra lub na dachu (stropodach) i wówczas ogrodzona balustradą, przystosowana do przebywania na niej ludzi".
Należy zatem przyjąć, że pojęcie taras oznacza pewną część budynku. W niniejszej sprawie taras stanowi całość funkcjonalno - użytkową, powiązaną z budynkiem mieszkalnym i w ten sposób tworzy warunki do jego obsługi. Jego wykonanie ma na celu przede wszystkim podniesienie walorów użytkowych obiektu mieszkalnego, w tym w szczególności poprzez powiększenie jego powierzchni użytkowej oraz kubatury. Jego powiązanie z budynkiem przejawia się szczególnie w postaci drzwi balkonowych zlokalizowanych pomiędzy budynkiem a tarasem, które umożliwiają swobodne przemieszczanie się pomiędzy częścią tarasową a budynkiem mieszkalnym. Podobne wyjaśnienie pojęcia taras odnaleźć można w wyroku NSA z dnia 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1220/15, zgodnie z którym: "Taras stanowi więc całość funkcjonalno-użytkową z budynkiem mieszkalnym, zapewniając jego obsługę. Jego istnienie rzutuje na podniesienie walorów użytkowych samego budynku, który zyskuje element mogący stanowić miejsce wypoczynku oraz dodatkową możliwość bezpośredniej komunikacje z ogrodem".
Kluczowym ustaleniem jest ewidentne połączenie wykonanego tarasu z istniejącym budynkiem mieszkalnym, stwarzające użytkownikom możliwości komunikacyjnie (drzwi balkonowe) oraz niewątpliwie znacząco zwiększające walory użytkowe istniejącego obiektu mieszkalnego. Otwór okienny (drzwi balkonowe) do poziomu podłogi, zdecydowanie przekonuje, że wykonany taras ma zapewniać użytkową obsługę budynku mieszkalnego, a nie jest samodzielną odrębną konstrukcją. Lokalizacja tego otworu (obecnie pełniącego de facto funkcję drzwi tarasowo- balkonowych) nie mogłaby służyć innym celom, niż swobodnemu przemieszczaniu się mieszkańców budynku "na" i "z" tarasu.
Natomiast w wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 lutego 2012r., sygn. akt II SA/Kr 1857/11, Sąd stanął na stanowisku, że: "Nie jest tak, że o braku więzi z budynkiem świadczy to, że taras został wykonany jako drewniana konstrukcja samonośna i jest oddylatowany od budynku mieszkalnego. Poszczególne elementy obiektu budowlanego mogą być wykonywane w różnej technologii i z różnych materiałów. Przerwy dylatacyjne są jedynie elementem konstrukcyjnym wydzielającym fragmenty konstrukcji, które mogą samodzielnie przenosić obciążenia, odkształcenia czy przesunięcia, zaś ich stosowanie jest uzasadnione zwłaszcza w sytuacji, gdy poszczególne elementy obiekt budowlanego powstają z materiałów, które cechują określone właściwości, w różnej technologii lub różnym czasie. Powyższe nie decyduje zatem o uznaniu tarasu za odrębną budowlę, zwłaszcza, że całokształt powołanych uprzednio okoliczności wskazuje jednoznacznie na konstrukcyjne i funkcjonalne powiązanie tarasu z budynkiem mieszkalnym".
Analiza dalszych zapisów rozporządzenia tym bardziej przesądza o traktowaniu tarasu jako części budynku. Zgodnie z § 3 pkt. 24 lit. a) rozporządzenia do kubatury netto budynku wlicza się (...) kubaturę balkonów i tarasów, obliczaną do wysokości balustrady. Zatem wykonanie tego obiektu należy kwalifikować jako rozbudowę budynku mieszkalnego, która zgodnie z art. 3 pkt 6 pb stanowi formę budowy. Nie sposób prac tych oceniać w kategorii przebudowy, która zdefiniowana w art. 3 pkt 7a pb, stanowi (...) wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych Istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Rozbudowa ma miejsce wtedy, gdy dochodzi do zmiany, innych poza wysokością, charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego jak kubatura, powierzchna zabudowy, jego długość czy szerokość.
Zatem jest to każde powiększenie istniejącego obiektu budowlanego o taki stanowiący charakterystyczny parametr budynku element techniczny, który stanowi (zewnętrzną) część obiektu budowlanego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Po 433/13). Wykonanie tarasu zwiększa więc bezsprzecznie charakterystyczny parametr istniejącego budynku - kubaturę, prowadząc do jego rozbudowy. Powoduje ponadto zwiększenie jego długości oraz powierzchni zabudowy. Zgodnie z orzeczeniem NSA z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2036/15 "(...) Budowa obiektu budowlanego, który nie mieści się w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartych w art. 29 Prawa budowlanego, i który de facto prowadzi do powiększenia charakterystycznych parametrów budynku w związku z pełnioną funkcją balkonu/tarasu, zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę." Dodatkowo, § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia przesądza o traktowaniu tarasu jako całości funkcjonalno-użytkowej z budynkiem mieszkalnym wskazując, że: "Odległość od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż: 1,5 m do okapu lub gzymsu zwróconego w stronę tej granicy, a także do balkonu, daszku nad wejściem, galerii, tarasu, schodów zewnętrznych, rampy lub pochylni - z wyjątkiem pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych.".
Zgodnie z projektem budowlanym znajdującym się w aktach sprawy (dołączonym do akt w dniu 30 kwietnia 2021 r.), dotyczącym rozbudowy na działce nr [...] budynku mieszkalnego jednorodzinnego Inwestora przy ul. [...] w J. o taras w poziomie parteru - w mapie do celów projektowych - odległość od tarasu do budynku Skarżącego, znajdującego się przy ul. [...], wynosi 1,43 m. PINB podczas czynności kontrolnych w dniu 5 sierpnia 2021 r. ustalił, iż taras znajduje się w odległości 1,42 m - 1,52 m od granicy z działką sąsiednią, w związku z tym należy uznać, iż posadowiony jest zgodnie z projektem budowlanym.
Dodatkowo, ŚWINB podzielił stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Opolu z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Op 400/13, zgodnie z którym "Uwzględniając fakt, że budynek usytuowany jest w zabudowie szeregowej, dostrzec należy, że w takiej zabudowie ściany poszczególnych segmentów mieszkalnych przylegają do siebie i nie ma żadnej odległości między nimi. W takim przypadku przepisy rozporządzenia nie przewidują zakazu przylegania ścian oraz zakazu zbliżania tarasu w tych wydzielonych segmentach do granicy działki. W szczególności, zakaz taki nie wynika z § 12 ust. 5 pkt 1 [obecnie §12 ust. 6 pkt 1] rozporządzenia, który stanowi, że odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż 1,5 m do okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem, a także do takich części budynku jak galeria, taras, schody zewnętrzne, pochylnia lub rampa. Określony w tym przepisie nakaz zachowania odległości co najmniej 1,5 m odnosi się do budynków sytuowanych na ogólnych zasadach, a nie do zabudowy szeregowej.
Przede wszystkim przepis ten dotyczy odległości i sytuowania całego budynku od granicy działki i dlatego nie może mieć zastosowania do sytuowania tarasu zwłaszcza w przypadku, gdy obydwa budynki (segmenty) usytuowane są w granicy działki. Odnosi się on do sytuacji, gdy wskazane w nim elementy mają wpływ na niezachowanie odległości całego budynku od granicy działki. Przy zabudowie szeregowej pomiędzy poszczególnymi budynkami mieszkalnymi (segmentami) nie ma bowiem żadnej odległości, a budynki bezpośrednio graniczą ze sobą". Ze zdjąć znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, iż budynki przy ul. przy ul. [...] i [...] w J. są budynkami w zabudowie bliźniaczej, w związku z czym można analogicznie - do zabudowy szeregowej - stwierdzić, iż budynki bezpośrednio ze sobą graniczą. Z uwagi na to nie można wywodzić na podstawie § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia zakazu budowy tarasu na granicy działki bądź w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy z działką Skarżącego i jego żony, zatem w sprawie nie doszło do naruszenia § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia. Zasadnie zatem przyjęto, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją i wniósł skargę z dnia 3 listopada 2025 r., w której domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zwrotu kosztów postępowania. Podkreślił, że organy w ramach ustalenia stanu faktycznego nie wspomniały o kolejnych pismach Skarżącego: z dnia 26 maja 2024 r., ponagleniu z dnia 20 września 2024 r., skardze z dnia 27 września 2024 r., wniosku z dnia 3 października 2024 r. W związku z tym podniósł zarzut naruszenia art. 6-13, art. 24, art. 35 § 1, 2, 3, art. 36, art. 37, art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a., poprzez brak dokonania pomiaru odległości okna kuchni do powstałego tarasu, oraz art. 84 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 81b, art. 84, art. 84a ust. 1 pkt 1, art. 93 pb, § 272 ust. 3 i § 12 rozporządzenia, poprzez nieuwzględnienie jego wniosków, pism, dowodów. W ramach zauważonych uchybień Skarżący wskazał na pominięcie przez organy aktu notarialnego z dnia [...] r., z którego wynika, że przedmiotowy budynek powstał na podstawie zezwolenia Wydziału Budownictwa-Urbanistyki i Architektury w P. z dnia [...] 1966 r., ponadto jego zdaniem w 1966 r. prowadzono już pełną archiwizację dla Sołectwa [...].
Przywołał także przykłady rozbieżności w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji, w tym decyzji uchylonych na mocy wyroku o sygn. akt II SA/Gl 466/23. Podkreślił, że przedmiotowy budynek został dwukrotnie rozbudowany i raz przebudowany bez pozwolenia na budowę. Następnie odniósł się do ustaleń w zakresie powierzchni tarasu podnosząc, że została ustalona nieprawidłowo, nadto budynek ten nie jest budynkiem w zabudowie bliźniaczej. Przywołał również stanowisko zaprezentowane w odwołaniu. Zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia wytycznych w zakresie wykładni przepisów pb, a ustalony w niej stan faktyczny jest wadliwy, mimo zgłoszonych przez Skarżącego żądań i wniosków.
ŚWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej (por. A. Kabat: Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997, s. 231).
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09).
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 795/07).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ŚWINB z dnia 23 września 2025 r., nr WINB.WOA.7721.396.2024.KC, utrzymująca w mocy decyzję PINB z dnia 31 października 2024 r., nr [...], którą działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzono w całości postępowanie zainicjowane wnioskiem Skarżącego w sprawie legalności budowy i rozbudowy budynku mieszkalnego na terenie działki [...] w J., przy ul. [...], stanowiącej własność Inwestora. Odnotować należy, że w przedmiotowej sprawie zapadły już wcześniej wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2023 r. o sygn. akt II SA/Gl 466/23 oraz z dnia 17 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 265/25. Wymienione powyżej organy przeprowadziły postępowanie dowodowe oraz zastosowały się do wytycznych zawartych w przywołanych wyrokach Sądu (por. art. 153 p.p.s.a.).
Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy nadzoru budowlanego w sposób wystarczający wyjaśniły okoliczności dotyczące czasu jego powstania i przepisów mających zastosowanie do oceny legalności jego realizacji, a następnie prawidłowo uznały, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Co do zasady należy podzielić stanowisko organów, że sam fakt braku dokumentacji budowlanej nie pozwala na bezrefleksyjne (automatyczne) przyjęcie domniemania istnienia samowoli budowlanej. W utrwalonym orzecznictwie wskazuje się, że niemożność odnalezienia pozwolenia na budowę lub dokumentacji dotyczącej obiektu istniejącego od wielu lat nie stanowi sama przez się dowodu jego nielegalnej realizacji (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Białymstoku z dnia 18 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 739/07; w Krakowie z dnia 5 września 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 812/12; w Poznaniu z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 264/21; oraz wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1819/12).
W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę, iż na gruncie prawa budowlanego postępowanie, co do zasady, staje się bezprzedmiotowe, jeżeli organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie nie znajduje podstaw do wydania nakazów lub zakazów. Aby organ mógł zasadnie wydać rozstrzygnięcie umarzające prowadzone dotychczas postępowanie administracyjne, to obowiązany jest kierować się zasadami procedury administracyjnej, w tym zwłaszcza wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organ administracji publicznej zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Rozwinięcie tej zasady przewiduje art. 77 § 1 k.p.a. nakładający na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to niewątpliwie, iż organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego jego wyjaśnienia, jako warunku koniecznego do przekonującego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia.
Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych wskazuje, że zebrany w sprawie materiał nie pozwolił ŚWINB na przyjęcie, że przedmiotowy budynek mieszkalny rozbudowany o taras został zrealizowany bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich powstania. Tym bardziej, nie można było domniemywać samowoli budowlanej w sytuacji, gdy w Inwestor przedstawił projekt architektoniczno-budowlany z dnia 18 marca 2019 r., stanowiący załącznik do zgłoszenia rozbudowy budynku o taras w poziomie parteru, a także zaświadczenie z dnia 24 kwietnia 2019 r. o przyjęciu bez sprzeciwu zgłoszenia tej rozbudowy (por. akta administracyjne teczka o nr [...]).
Dodatkowo w sprawie przeprowadzone zostały uzupełniające czynności kontrolne, w związku z posiadaną dokumentacją rozbudowy budynku przez dobudowę bliźniaka (B. M i obecnie teraz Skarżącego), zatwierdzoną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w P. nr [...] z dnia [...] 1988 r., przedstawiającą również budynek objęty niniejszym postępowaniem. Skoro właściwy wówczas organ administracji wydał decyzję zezwalającą na dobudowę, to okoliczność ta pośrednio osłabia tezę o realizacji przedmiotowego budynku w warunkach samowoli budowlanej i nie może być pominięta przy ocenie całokształtu materiału dowodowego, bowiem ma znaczenie dla oceny legalności budynku objętego niniejszym postępowaniem. W sprawie podjęto również dalsze czynności zmierzające do weryfikacji ujawnionych okoliczności, a w szczególności prawidłowo przeanalizowano przepisy prawa mającego w niej zastosowanie.
W tym kontekście należy odwołać się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13. W uchwale tej wyjaśniono, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji. Jednocześnie NSA zastrzegł, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. Powyższe stanowisko ma znaczenie dla niniejszej sprawy o tyle, że ewentualna ocena przesłanek z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wymaga ustalenia, kiedy obiekt powstał albo co najmniej w jakim przedziale czasowym został wzniesiony.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 3859/19, wskazał, że art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. może mieć zastosowanie nie tylko do obiektów samowolnie wybudowanych w okresie obowiązywania tej ustawy, lecz również do obiektów powstałych pod rządami wcześniejszych regulacji budowlanych, w tym Prawa budowlanego z 1961 r. i rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 1928 r. Prawo budowlane i o zabudowaniu osiedli.
W niniejszej sprawie właściwe organy administracji ustaliły w sposób dostateczny przybliżony okres powstania budynku Inwestora rozbudowanego o taras i określiły właściwy reżim prawny oraz wyjaśniły, że nie zachodzą przesłanki zastosowania art. 37 albo art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., dlatego zasadne jest umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.
W protokole PINB z oględzin przeprowadzonych w dniu 15 lipca 2025 r. odnotowano, że wykonany taras spełnia wymagania stawiane przez § 126, § 298, § 319, § 320, § 68, § 69 rozporządzenia. Ponadto, wskazano, że budynek mieszkalny, zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami, spełnia standardy przeciwpożarowe w świetle unormowań zawartych w § 207 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia. Odnosząc się zatem do poczynionych ustaleń na terenie objętym postępowaniem, tj. posesji przy ul. [...] w J., działka nr [...], zgodnie z treścią § 28 ust. 2 rozporządzenia, uznano, że odprowadzenie wód gruntowych jest zgodne z § 126 ust. 1 rozporządzenia. Rozwiązanie takie zostało również przewidziane w przyjętym projekcie rozbudowy budynku mieszkalnego o taras.
Odnosząc się natomiast do zarzutów Skarżącego zauważyć należy, że pod płytą tarasową faktycznie istnieje betonowy fundament, na który w pierwszej kolejności spływa woda opadowa, niemniej jednak teren wokół tarasu, na który finalnie odprowadzane są wody z tarasu jest terenem nieutwardzonym. Nie można w takim przypadku mówić o naruszeniu § 126 ust. 1 rozporządzenia. Kolejno zauważyć należy, że PINB ustalił, że balustrady nie mają ostro zakończonych elementów, a ich konstrukcja zapewnia przeniesienie sił poziomych, określonych w Polskiej Normie dotyczącej podstawowych obciążeń technologicznych i montażowych. Wysokość i wypełnienie płaszczyzn pionowych zapewnia skuteczną ochronę przed wypadnięciem osób. Brak jest szklanych elementów. Poręcz jest przedłużona o 0,3 m oraz zakończona w sposób zapewniający bezpieczne użytkowanie.
Taras spełnia zatem wymogi stawiane przez § 298 rozporządzenia. W zakresie § 319 rozporządzenia ustalono, że taras posiada spadki umożliwiające odpływ wód opadowych i z topniejącego śniegu przez prześwity w drewnianych tarasie. Deski tarasowe ułożone są bowiem w odstępach od 0,5 do 1,0 cm. Woda jest zatem odprowadzana na własny nieutwardzony teren. Rozwiązanie takie odpowiada dyspozycji § 319 warunków technicznych. ŚWINB odnosząc się do zarzutów Skarżącego zaznaczył, że wymóg stosowania rynien i wewnętrznych lub zewnętrznych rur spustowych odnosi się do sytuacji, w których płyta tarasowa jest jednolita i woda dzięki zastosowanym spadkom ma możliwość spływu w ich kierunku. W sytuacji natomiast, w której płyta tarasowa jest ażurowa, jak ma to miejsce w rozpatrywanym przypadku, zastosowanie rynien i rur spustowych mijałoby się z celem, albowiem woda z uwagi na zastosowane odstępy i tak by do nich nie spływała.
ŚWINB dodatkowo ocenił, że wykonany taras odpowiada również dyspozycji § 320 rozporządzenia, bowiem podłoga wykonanego tarasy została wykonana z zaimpregnowanej deski tarasowej, zatem spełnia również wymogi przewidziane w § 68 i § 69 rozporządzenia dotyczące schodów, spoczników i liczby stopni w jednym biegu schodów.
W myśl § 207 ust. 2 rozporządzenia przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi.
Zgodnie z § 217 ust. 2 rozporządzenia klasa odporności ogniowej ściany oddzielającej segmenty jednorodzinnych budynków [...]; bliźniaczych, szeregowych lub atrialnych, powinna wynosić co najmniej R E I 60. W myśl § 213 rozporządzenia do grupy obiektów zwolnionych z wymagań z zakresu klasy odporności pożarowej należą m.in. budynki do trzech kondygnacji nadziemnych mieszkalne, jednorodzinne. Zwolnienie to powoduje, że elementy tych budynków nie muszą spełniać również wymagań dotyczących klasy odporności ogniowej, określonych w § 216 rozporządzenia. W przypadku budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej i szeregowej nie zachodzi konieczność ustalenia klasy odporności pożarowej budynku i zastosowania ściany oddzielenia przeciwpożarowego ani ze względu na wielkość dopuszczalnej strefy pożarowej, ani ze względu na usytuowanie budynków względem siebie. Konieczne jest jednak zgodnie z § 217 ust. 2 rozporządzenia zastosowanie między segmentami jednorodzinnych budynków [...] bliźniaczych, szeregowych lub atrialnych ściany oddzielającej o klasie odporności ogniowej co najmniej R E I 60. Ma być to ściana oddzielająca, a nie ściana oddzielenia przeciwpożarowego.
Taka ściana nie musi spełniać rygorystycznych wymagań dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego określonych w § 232 i § 235 rozporządzenia. Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zatwierdzonej dokumentacji projektowej, dokumentacji zdjęciowej oraz ustaleń wynikających z przeprowadzonych, przez pracowników organu powiatowego, posiadających stosowne uprawnienia, czynności kontrolnych, ŚWINB uznał, że ściana oddzielająca oba segmenty budynków jednorodzinnych (budynki do trzech kondygnacji nadziemnych) spełnia wymagania stawiane przez § 217 ust. 2 rozporządzenia.
Zatem na gruncie rozpatrywanej sprawy, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa, w tym przepisów rozporządzenia, a co za tym idzie prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W sytuacji, gdy organ ustala daną okoliczność faktyczną istotną dla sprawy, na podstawie dowodu, na który się powołuje, to podważenie tego ustalenia wymaga inicjatywy strony. Samo tylko zaprzeczenie przez stronę prawdziwości ustaleń dokonanych przez organ nie powoduje skutecznego ich zakwestionowania.
Opisane działania i czynności nie świadczą o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegającym na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. Nie naruszony został również art. 107 § 3 k.p.a., na co wskazuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji.
Po dokonaniu, w świetle powyższych kryteriów, analizy zasadności wydania w niniejszej sprawie zaskarżonej decyzji, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.