Uzasadnienie
S. K. i M. Ż. – W. pismem z dnia [...] roku poinformowali Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. o samowolnym wybudowaniu wjazdu z terenu "ogrodnictwa" położonego na działce nr 1 na wspólną drogę dojazdową nr 2. W konsekwencji poruszające się tą bramą (wjazdem) tiry i ciężki sprzęt budowlany powodują dewastację i zabłocenie działki drogowej. W związku z tym domagali się likwidacji wjazdu.
Wobec braku rozpoznania powyższego wniosku na skutek skargi S. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 roku sygn. akt II SAB/Gl 7/09 zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. do rozpoznania wniosku z [...] roku przez wydanie aktu lub czynności.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] roku na podstawie art. 66 § 3 kpa zwrócił wniosek z dnia [...] roku S.K. i M. Ż.– W. Zdaniem organu orzekającego roszczenia objęte wnioskiem mają charakter cywilno – prawny. Organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do jego załatwienia.
W sprawach o naruszenie posiadania i eliminację niebezpieczeństwa grożącego dobrom osobistym i majątkowym osób fizycznych właściwe są sądy powszechne.
W zażaleniu S. K. podał, że wniosek z [...] roku dotyczył samowolnie wybudowanego wjazdu. Tym wjazdem zostały wywołane określone szkody. Wyeliminowanie tych szkód może nastąpić przez likwidacje samowolnego wjazdu, a do organów nadzoru należy określenie czy budowa jest samowolą czy też nie. W związku z tym organ winien rozpatrzyć sprawę zgodnie z prawem budowlanym, a w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do przedmiotowego wjazdu.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku utrzymał w mocy – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 66 § 3 kpa postanowienie organu I instancji w mocy.
Organ odwoławczy podał, że budowa ogrodzenia, którego integralną częścią jest brama wjazdowa, podlega zgłoszeniu właściwemu organowi architektoniczno – budowlanemu w sytuacjach określonych w art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Jeżeli nie zachodzą przesłanki określone w/w przepisie, realizacja ogrodzenia nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszeniu.
Sporny "wjazd" czyli zrealizowane ogrodzenie "A" nie spełnia żadnej z wymienionych w art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przesłanek. Nie przylega bowiem do miejsca publicznego, ale działki stanowiącej współwłasność kilku osób i wykorzystywanej jako dojazd do należących do tych osób nieruchomości.
Spory dotyczące budowy takiego ogrodzenia są sporami sąsiedzkimi, podlegającymi rozstrzygnięciu przez sąd powszechny.
W skardze do Sądu S. K. zakwestionował postanowienie ostateczne i ponownie podkreślił, że jego wniosek dotyczył samowolnego wjazdu.
Na rozprawie w dniu [...] roku skarżący podał, że wysokość ogrodzenia i bramy wynosi 2,38 m.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie zapadło przed wszechstronnym wyjaśnieniem stanu faktycznego a więc z naruszeniem art. 7, 77 § 1 kpa, co uniemożliwiło prawidłową ocenę materiału dowodowego (art. 80 kpa), a w konsekwencji uniemożliwia Sądowi stwierdzenie czy to postanowienie odpowiada prawu.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że skarżący we wniosku z dnia [...] roku żądał likwidacji samowolnie, według niego, wykonanego "wjazdu" z działki 1 na należącą między innymi do skarżącego działkę 2, wykorzystywaną jako droga.
Przedmiotem sprawy była więc wykonana brama – wjazd w ogrodzeniu działki 2.
Ogrodzenia, których integralną częścią są bramy wjazdowe, są zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego). Jednakże ogrodzenia od strony dróg, ulic, planów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzenia o wysokości powyżej 2,20 metra dla realizacji wymagają zgłoszenia właściwemu organowi (art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego).
Wykonanie ogrodzenia, a więc i bramy, którą stanowi wjazd na ogrodzony teren, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 3 bez zgłoszenia zagrożone jest sankcją rozbiórki przewidzianą w art. 49b, a przy ustaleniu, że stanowi ono (ogrodzenie) urządzenie budowlane (art. 3 pkt 8) postępowaniem przewidzianym w art. 50 i 51 Prawa budowlanego.
W świetle art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego jest oczywistym, że organ nadzoru nie może stwierdzić braku swoich kompetencji dla załatwienia sprawy samowolnej budowy ogrodzenia, a więc i bramy umożliwiającej wjazd przed ustaleniem czy obiekt ten przylega lub nie przylega do miejsc określonych w art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz czy jego wysokość nie przekracza 2,20 metra.
Celem dokonania powyższych ustaleń należało przeprowadzić postępowanie i dopiero w następstwie stwierdzenia braku przesłanek z art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Natomiast organy ustaliły jedynie, że sporne ogrodzenie, znajdująca się w nim brama, która utworzyła wjazd, nie przylega do miejsc o których mowa w art. 30 ust. 1, pkt 3.
Brak natomiast jakichkolwiek ustaleń co do wysokości tego obiektu.
W postępowaniu ponownym ten brak musi zostać uzupełniony i dopiero po tym fakcie organ nadzoru będzie uprawniony do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia.
Skoro załatwienie wniosku wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego, jego przedmiotem niewątpliwie była część obiektu budowlanego (art. 1 Prawa budowlanego) to nie istniały podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 66 § 3 kpa. W przepisie tym uregulowana jest między innymi sytuacja, gdy organ, do którego wpłynęło podanie nie jest właściwy w sprawie bowiem właściwy jest sąd powszechny.
W sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem, a dotyczącej wykonania wg skarżącego samowolnego "wjazdu" (bramy w ogrodzeniu międzysąsiedzkim) organy były właściwe. Zupełnie inną kwestią jest podjęcie w sprawie właściwego rozstrzygnięcia, co jak wyżej wskazano uzależnione jest od poczynienia ustaleń w zakresie przesłanek wymienionych w art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) orzeczono jak w sentencji.