Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 1 grudnia 2025 r. nr SKO.4111.406.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. ("SKO"), działając na podstawie m.in. art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 323 ze zm, dalej "u.ś.r.") w zw. z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm., dalej jako "u.ś.w."), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 31 października 2025 r. odmawiającą M. C. ("Skarżącej") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką G. L..
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach sprawy.
Skarżąca w dniu 14 października 2025 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, oświadczając jednocześnie, że przed złożeniem obecnego wniosku pobierała świadczenie pielęgnacyjne oraz dołączając do wniosku orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności G. L. z dnia 1 października 2025 r. wydane na stałe.
Wójt Gminy K., po rozpoznaniu ww. wniosku, decyzją z dnia 31 października 2025 r. nr K.514.56.2025 odmówił Skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, z uwagi na to, że niepełnosprawność matki Skarżącej datuje się od 79. roku życia, co powoduje tym samym niespełnienie warunku dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. i uniemożliwia przyznanie Skarżącej świadczenia.
Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie, w którym zakwestionowała oparcie decyzji na art. 17 ust. 1b u.ś.r., który zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt SK 38/13 jest niekonstytucyjny.
Na skutek rozpoznania ww. odwołania, SKO wskazaną na wstępie zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium ustaliło, że Skarżącej decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r. nr SKO-4111/1916/22 przyznano świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowane na G. L. od dnia 1 listopada 2022 r. na czas oznaczony do dnia 30 września 2025 r. Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w. skarżąca, która miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zachowuje prawo do przedmiotowego świadczenia na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie, nad którą sprawowana jest opieka zostanie wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa do świadczenia jest jednak złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub o niepełnosprawności.
Przy czym, jak wskazał organ II instancji, strona złożyła wniosek o nowe orzeczenie w dniu 4 września 2025 r., a nowe orzeczenie wydane zostało matce Skarżącej w dniu 1 października 2025 r. Kolegium doszło zatem do przekonania, że strona nie spełniła przesłanki z art. 63 ust. 3 u.ś.w., ponieważ wniosek o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności został przez nią złożony przed upływem terminu ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca zapewnił natomiast ciągłość świadczenia pielęgnacyjnego osobom uprawnionym, jednak wyłącznie pod warunkiem wskazanym w art. 63 ust. 3 u.ś.w., który nie został spełniony. Przy czym SKO, jak wskazało, nie jest uprawnione do indywidualnej interpretacji brzmienia przepisu.
Ponadto z uwagi na niespełnienie ww. przesłanki organ odwoławczy odstąpił od przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, dotyczącego rezygnacji przez stronę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Jednocześnie organ wyjaśnił, że matka strony może ubiegać się o świadczenie wspierające.
Na powyższą decyzję Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie:
- a) art. 63 ust. 3 u.ś.w. poprzez jego błędne zastosowanie wprost;
- b) art. 6ba ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zgodnie z którym osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony może wystąpić do powiatowego zespołu z wnioskiem o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo stopniu niepełnosprawności nie wcześniej niż 2 miesiące przed upływem terminu ważności posiadanego orzeczenia;
- c) art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez zastosowanie normy prawnej bez uwzględnienia, że Skarżąca nie jest zatrudniona ani nie podejmuje zatrudnienia ze względu na sprawowaną opiekę nad matką;
- d) art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w tym przepisie;
- e) art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie decyzji na podstawie niewystarczającego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na stan zdrowia matki nie podejmuje zatrudnienia i sprawuje nad nią stałą opiekę. Podniosła, że w jej ocenie świadczenie przysługuje jej od dnia 4 września 2025 r., tj. od dnia, kiedy złożyła wniosek, kwestionując tym samym stanowisko organu jakoby nie zachowała terminu do zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ wyjaśnił przy tym, że ustawodawca wyraźnie wyodrębnił moment, od którego należy liczyć 3 miesięczny termin na złożenie wniosku. Organ nie jest zaś uprawniony do kierowania się innym sposobem obliczania terminu, tym bardziej że ustawodawca zapewnił osobom niepełnosprawnym stabilność świadczenia zgodnie z przepisami u.ś.w. W szczególności, jak wskazało Kolegium, zastosowania w sprawie nie znajduje art. 6ba ustawy o rehabilitacji. Odnośnie zaś zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Kolegium wskazało, że nie przeprowadzono dodatkowego postępowania dowodowego, ponieważ dokumenty zgromadzone w sprawie pozwalały rozstrzygnąć sprawę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. odmawiającą przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że każde postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - niezależnie od tego, czy dotyczy ono pierwszego wniosku, czy też kolejnego wniosku obejmującego następny okres świadczeniowy - wymaga przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego. Obowiązkiem organu jest bowiem każdorazowe wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz zweryfikowanie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla oceny spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia.
Przypomnieć należy również, że przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji prowadzące postępowanie administracyjne – i to zarówno w toku I, jak i II instancji - obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Natomiast niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym również nieodniesienie się do argumentacji strony czy też pominięcie niektórych istotnych z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy okoliczności, narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Przy czym, co istotne, zakres koniecznych w sprawie ustaleń determinują przepisy prawa materialnego, które w konkretnym przypadku mają zastosowanie.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy po pierwsze na istotną wadliwość kontrolowanego postępowania administracyjnego, a tym samym wydanych w sprawie decyzji, dotyczącą naruszenia przez organy podstawowej zasady postępowania administracyjnego, tj. zasady prawdy obiektywnej. Uchybienie to na gruncie niniejszej sprawy polega na tym, że organy prowadząc postępowanie w następstwie wniesionego przez Skarżącą wniosku z dnia 14 października 2025 r. w zasadzie nie podjęły jakichkolwiek czynności celem zgromadzenia materiału dowodowego koniecznego dla wydania w sprawie rozstrzygnięć. Nie przeprowadziły wywiadu środowiskowego ani nie zwróciły się do strony z wezwaniem o wykazanie zakresu opieki nad niepełnosprawną matką, co w kontekście wnioskowanego świadczenia było konieczne dla możliwości ustalenia spełniania przez Skarżącą przesłanek umożlwiających przyznanie jej świadczenia.
Jednocześnie do akt sprawy nie zostały również dołączone akta z przeprowadzonego uprzednio postępowania w tym zakresie, które zakończyło się przyznaniem Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego decyzją SKO z dnia 19 stycznia 2023 r. Tym samym w aktach niniejszego postępowania nie ma również dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki Skarżącej, z którego wynikała data jego ważności – która to w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie. Organ, działając w oparciu o założenie, że dotychczasowe orzeczenie o niepełnosprawności było ważne do 30 września 2025 r. - a więc do dnia do jakiego przyznano Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne – uznał bowiem, że wniosek o wydanie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 4 września 2025 r. złożono przed rozpoczęciem biegu terminu, o którym mowa w art. 63 ust. 3 u.ś.w. Okoliczności tej, Sąd nie jest jednak w stanie zweryfikować z uwagi na brak w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki Skarżącej, którym legitymowała się do dnia 1 października 2025 r.
Powyższe uchybienie, polegające na całkowitym odstąpieniu od wszechstronnego zgromadzenia materiału dowodowego oraz przeprowadzenia wymaganego postępowania wyjaśniającego, wynikało z tego, że organ I instancji już na podstawie treści złożonego wniosku przyjął, iż w sprawie zachodzi negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. W konsekwencji organ uznał prowadzenie dalszego postępowania dowodowego za zbędne i nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Poprzestał jedynie na zawiadomieniu Skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, mimo że materiał ten w istocie ograniczał się do treści wniosku i załączonych dokumentów.
Natomiast SKO – jak wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – nie przeprowadziło uzupełniającego postępowania dowodowego, uznając, że Skarżąca nie spełniła warunku określonego w art. 63 ust. 3 u.ś.w., gdyż złożyła wniosek o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności w dniu 4 września 2025 r., a więc przed rozpoczęciem biegu terminu wskazanego w tym przepisie. W konsekwencji organ odwoławczy przyjął, że niespełnienie tej przesłanki wyklucza możliwość przyznania świadczenia, wobec czego odstąpił od przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.
Zarówno działanie organu I instancji, jak i organu II instancji Sąd ocenił jako wadliwe. Samo przyjęcie przez organy, że zachodzi negatywna przesłanka materialnoprawna, nie mogło stanowić podstawy do odstąpienia od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Obowiązkiem organów było bowiem zgromadzenie i wszechstronne rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Dopiero po zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego, pozwalającego na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy i niewywołującego uzasadnionych wątpliwości co do okoliczności mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, organ powinien przystąpić do jego oceny zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, a następnie dokonać subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod właściwe normy prawa materialnego. Niedopuszczalne jest natomiast odwrócenie tej kolejności poprzez uprzednie przyjęcie, że zachodzi negatywna przesłanka materialnoprawna, a dopiero w konsekwencji odstąpienie od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Doprowadziło to bowiem do sytuacji, w której organ wydal decyzję negatywną stwierdzając brak spełnienia warunku z art. 63 ust. 3 u.ś.w., czego jednak z uwagi na braki w materiale dowodowym, Sąd nie jest w stanie de facto zweryfikować.
W związku z powyższym, Sąd uznał, że zasadniczym uchybieniem organów obu instancji było zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i tym samym naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na końcowe rozstrzygnięcie. Wydanie decyzji bez uprzedniego wyczerpującego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego skutkowało bowiem ich przedwczesnością, gdyż organy dokonały oceny materialnoprawnej sprawy przed należytym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.
Przechodząc natomiast do kwestii materialnoprawnych, wskazać należy, że kwestią sporną między stronami i jednocześnie stanowiącą przyczynę wydania decyzji odmownej przez SKO było, to czy wystąpienie z wnioskiem o wydanie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki Skarżącej oraz złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką na kolejny okres, przed upływem ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, stanowi o niespełnieniu warunku z art. 63 ust. 3 u.ś.w., i uniemożliwia tym samym kontynuowanie zasady wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych, tj. w oparciu o przepisy u.ś.r. w brzmieniu do 1 stycznia 2024 r
W realiach sprawy, jak wskazało Kolegium – czego nie potwierdzają jednak akta sprawy z uwagi na wykazane już powyżej nienależyte zgromadzenie materiału dowodowego i niedołączenie do akt przedmiotowej sprawy akt z postępowania, w którym przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne – decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r. nr SKO-4111/1916/22 Skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 30 września 2025 r. Natomiast na gruncie niniejszego postępowania, jak ustalił organ odwoławczy, Skarżąca w dniu 14 października 2025 r. wniosła o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wraz z którym przedłożyła nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jej matki z dnia 1 października 2025 r.
Wobec zaakcentowanego już powyżej braku w aktach sprawy dokumentów mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, w szczególności uprzednio wydanego wobec matki Skarżącej orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem okresu jego obowiązywania, Sąd został pozbawiony możliwości dokonania oceny sprawy z uwzględnieniem jej indywidualnych okoliczności faktycznych. W konsekwencji Sąd mógł oprzeć się jedynie na argumentacji przedstawionej przez organy i w tym zakresie ocenić prawidłowość dokonanej przez nie wykładni oraz zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Należy jednak wyraźnie podkreślić, że przedstawiona w niniejszym uzasadnieniu ocena odnosi się wyłącznie do przyjętej przez organy wykładni przepisów u.ś.w. oraz prawidłowości prowadzonego postępowania administracyjnego. Nie obejmuje ona natomiast oceny indywidualnych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, gdyż brak kompletnego materiału dowodowego, w szczególności akt administracyjnych dotyczących uprzednio przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego oraz dokumentacji stanowiącej podstawę jego przyznania, uniemożliwia dokonanie takiej oceny.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 61 ust. 1 u.ś.w. "W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe". W art. 63 ust. 2 u.ś.w. prawodawca doprecyzował brzmienie art. 63 ust. 1 tej ustawy stanowiąc, że "Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do 31 grudnia 2023 r.), albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. od 1 stycznia 2024 r.), na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4".
Zasadniczy problem w sprawie dotyczy natomiast rozumienia i sposobu interpretacji art. 63 ust. 3 u.ś.w. Kolegium podnosi bowiem, że osoba wymagająca opieki nie złożyła wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia, tj. po 30 września 2025 r. Wobec tego w niniejszej sprawie - w ocenie organu II instancji - brzmienie art. 63 ust. 3 u.ś.w. wyklucza możliwość przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie SKO wystąpienie z wnioskiem o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności w dniu 4 września 2025 r. w okolicznościach sprawy uznać należy za wystąpienie przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia, a więc niezgodnie z treścią art. 63 ust. 3 u.ś.w. w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia.
Wskazany przepis art. 63 ust. 3 u.ś.w. stanowi, że "Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności".
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podziela koncepcji Kolegium co do wykładni przepisu art. 63 ust. 3 u.ś.w., w sposób który złożenie wniosku o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności przed utratą ważności przez dotychczasowe orzeczenie, traktuje jako przedwczesne i niespełniające warunków zakreślonych w ww. przepisie. Interpretacja ta prowadzi bowiem do wniosków sprzecznych z założeniami samej ustawy. Po pierwsze wskazać należy, że w ocenie Sądu nawet literalne brzmienie ww. przepisu, wbrew przyjętemu przez organ odwoławczy stanowisku, nie wskazuje wcale na kategoryczny termin początkowy złożenia wniosku o nowe orzeczenie. Przepis ten zakreśla bowiem jedynie maksymalny termin na złożenie wniosku, a określenie "od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności orzeczenia" wyznacza początek biegu tego maksymalnego terminu, a więc moment, od którego należy liczyć upływ 3 miesięcy.
Jest to sposób określenia terminu końcowego, którego niedochowanie powoduje określone skutki prawne. Norma ta nie wyznacza jednak zdaniem Sądu terminu początkowego, który by wykluczał możliwość złożenia wniosku przed jego rozpoczęciem.
Wskazać należy ponadto, że normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych. Należy zatem sięgnąć do zasad wykładni prawa, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele czy funkcje regulacji prawnej. Sądy winny stosować Konstytucję wprost - kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe - wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją - zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (zob. uzasadnienie wyroku TK z 8 listopada 2000 r., SK 18/99, OTK 7/00, s.1273).
Wniosek taki, zmierzający do systemowego i celowościowego odczytania spornego przepisu, wywieść można chociażby z treści uzasadnienia projektu ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Wskazano w nim w sposób bezpośredni, iż nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Zamiarem ustawodawcy nie było zatem pozbawianie praw już nabytych osób, które do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne pobierały. Wskazuje na to także jednoznacznie dalsza treść powoływanego uzasadnienia do ustawy, gdzie czytamy "Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego" (por. Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, druk nr 3130 Sejm RP IX kadencji). W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w.
Nie sposób zatem przyjąć za racjonalne założenia, iż w sytuacji, gdzie strona wystąpiła o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności dla osoby nad którą sprawuje opiekę, przed datą utraty ważności przez dotychczasowe orzeczenie, w konsekwencji pozbawiona zostaje prawa do kontynuowania pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem z wnioskiem wystąpiła zbyt wcześnie.
Dodatkowo zauważyć należy, iż zgodnie z art. 6bb ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność.
W tych warunkach - w ocenie Sądu - doszło do nieprawidłowej wykładni i tym samym naruszenia przepisu art. 63 ust. 3 u.ś.w., co mogło mieć oczywisty wpływ na wynik sprawy, bowiem błędna wykładnia treści art. 63 ust. 3 powoływanej ustawy ukierunkowała charakter rozstrzygnięcia, tj. utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji z przyjęciem, że odmowa przyznania świadczenia jest zasadna, ponieważ Skarżąca nie spełniła warunku zachowania prawa do świadczenia na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Uchybienie to skutkuje koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności – a więc po pierwsze nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w wymaganym zakresie oraz brak zgromadzenia w sprawie materiału dowodowego koniecznego dla wydania rozstrzygnięcia, a po drugie nieprawidłową wykładnię przepisu art. 63 ust. 3 u.ś.w.- Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) o uchyleniu zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że w niniejszej sprawie wystarczającym będzie wyeliminowanie z obrotu prawnego wyłącznie decyzji organu odwoławczego.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy uwzględni zaprezentowaną na gruncie niniejszego uzasadnienia wykładnię art. 63 ust. 3 u.ś.w., a następnie przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w sposób odpowiadający przepisom k.p.a., ustalając wszystkie istotne z punktu widzenia niniejszej sprawy okoliczności (w tym w szczególności uzupełni akta sprawy o orzeczenie o niepełnosprawności, którym legitymowała się uprzednio matka Skarżącej), a następnie rozpozna wniosek Skarżącej przy zastosowaniu przepisów u.ś.r. sprzed nowelizacji, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r. i oceni czy w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.