Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2014 r. M. B. zwróciła się do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], hip. Nr [...].
Pismem z 5 czerwca 2017 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. W uzasadnieniu wniosła o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. Podniosła, że pomimo złożenia wniosku z dnia 2 stycznia 2014 r. o ustalenie odszkodowania, organ nie zakończył postępowania wydaniem decyzji. Podkreśliła, że pismem z dnia 20 października 2016 r. złożyła zażalenie na bezczynność organu w trybie art. 37 § 1 kpa. Po jego rozpatrzeniu Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin do załatwienia sprawy wynoszący dwa miesiące. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone organowi w dniu 10 lutego 2017 r. Od dnia wpływu postanowienia organ nie podjął jednak żadnych czynności w sprawie i nie dotrzymał terminu wyznaczonego w postanowieniu Wojewody [...].
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa).
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Instytucja skargi na bezczynność ma bowiem na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym uzasadnione jest wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym przez sąd terminie. Poza sporem jest bowiem, że Prezydent [...] nie rozpoznał wniosku skarżącej o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa.
Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, wnioskiem z dnia 2 stycznia 2014 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...]. Z nadesłanych do Sądu dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia rozpatrzenia skargi przez Sąd organ nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżącej należało uznać za uzasadniony. Jednocześnie Sąd uznał, że termin miesięczny jest okresem wystarczającym, aby rozpoznać wniosek skarżącej w przedmiocie odszkodowania za wskazaną powyżej nieruchomość warszawską.
Biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku wszczynającego postępowanie (2014 r.), a także charakter niniejszej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że od dnia wpływu do organu wniosku skarżącej z dnia 2 stycznia 2014 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość – czynności dokonywane przez Prezydenta [...], zmierzające do merytorycznego załatwienia sprawy, dokonywane były w bardzo dużych odstępach czasowych. Pierwszych czynności dokonano w marcu 2014 r., a kolejnych dopiero w styczniu 2016 r. Organ na przestrzeni kilku lat dokonywał w sprawie czynności niesystematycznie i w znacznych odstępach czasowych, co nie wskazuje na podejmowanie przez organ intensywnych działań zmierzających do zakończenia postępowania.
Przy czym do sprawnego podejmowania czynności w sprawie nie skłoniło organu również postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], wyznaczające organowi dodatkowy termin na podjęcie rozstrzygnięcia. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie przez 3 lat organ działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin jej załatwienia. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa.
Sąd nie znalazł natomiast wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Przyznanie od organu sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 powołanej ustawy, stanowi środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a przy tym, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jeszcze nie zachodzi.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a oraz na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 (pkt 3 wyroku) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.