Uzasadnienie
Drukarnia i Księgarnia [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia[...] sierpnia 1949 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...] firmy Drukarnia i Księgarnia [...] Sp. z o.o. w [...], w zakresie Drukarni oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1950 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa: [...]Drukarnia i Księgarnia [...] Sp. z o.o. w [...].
Wnioskiem z dnia 7 listopada 2014 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] oraz wnioskiem z dnia 10 listopada 2014 r. Oddział [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] wniosły o dopuszczenie ich do udziału w niniejszym postępowaniu sądowym.
Stowarzyszenie [...] wskazało w uzasadnieniu swojego wniosku, że jest organizacją, która ma na celu wielorakie wspieranie inicjatyw związanych ze stwarzaniem warunków dla bezpiecznego rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, a także wspierania działań na rzecz uczciwej działalności gospodarczej, zgodnie z celami wskazanymi w Statucie. W niniejszej sprawie, w ocenie wnioskodawcy zachodzi konieczność jego udziału w toczącym się postępowaniu w celu "prawidłowej oceny i przedstawienia swojego stanowiska w zakresie nacjonalizacji przedsiębiorstwa m.in. pod kątem prawidłowości poczynionych ustaleń przez organ w zakresie stanu maszyn drukarskich, ich obecności w drukarni, a także wpływu na umożliwienie nacjonalizacji przedsiębiorstwa".
W ocenie Stowarzyszenia nacjonalizacja została przeprowadzona nieprawidłowo gdyż w Drukami i Księgami [...] Sp. z o.o. nie znajdowały się maszyny drukarskie i introligatorskie wskazane w zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki.
Oddział [...] Stowarzyszenia [...] uzasadnił, że jest organizacją która ma na celu wielorakie wspieranie inicjatyw związanych z produkcją mechaniczną oraz wspieraniem wewnętrznego i zewnętrznego bezpieczeństwa obywateli i Państwa Polskiego. Jest dobrowolną, demokratyczną, samorządną i trwałą organizacją pozarządową działającą na rzecz użyteczności społecznej i pożytku publicznego, o celach niezarobkowych, zrzeszającą inżynierów i techników mechaników wszystkich specjalności oraz zawodów pokrewnych. Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi konieczność udziału Stowarzyszenia w celu "prawidłowej oceny i przedstawienia swojego stanowiska w zakresie nacjonalizacji przedsiębiorstwa, m.in. pod kątem prawidłowości poczynionych ustaleń przez organ w zakresie stanu maszyn drukarskich, ich obecności w drukarni, a także wpływu na umożliwienie nacjonalizacji przedsiębiorstwa".
Podobnie jak Stowarzyszenie [...], Oddział [...] Stowarzyszenia [...] podkreślił, że nacjonalizacja do której odnosi się zaskarżona decyzja, została przeprowadzona nieprawidłowo, gdyż w Drukarni i Księgarni [...] Sp. z o.o. nie znajdowały się maszyny drukarskie i introligatorskie wymienione w decyzji.
Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. uczestnik postępowania Miasto [...] wniosło o niedopuszczenie ww. Stowarzyszeń do udziału w postępowaniu sądowym ze względu na brak posiadania przez te podmioty tytułu prawno-rzeczowego do nieruchomości.
Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. uczestnik postępowania [...] Zakłady Graficzne S.A. w likwidacji z siedzibą w[...] wniosły o niedopuszczenie ww. Stowarzyszeń do udziału w niniejszej sprawie na prawach strony, gdyż badanie zgodności z prawem decyzji Ministra Gospodarki nie stanowi przedmiotu działalności statutowej żadnego z wnioskujących o dopuszczenie do udziału w sprawie Stowarzyszeń.
Na rozprawie dniu 15 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżących wniósł o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania ww. Stowarzyszeń. Pełnomocnik organu na rozprawie wniósł o niedopuszczenie ww. Stowarzyszeń do udziału w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Z kolei art. 25 § 4 P.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.
Wydanie postanowienia o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia danej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu uzależnione jest zatem od tego, czy sprawa, w której organizacja społeczna chce uczestniczyć, dotyczy jej statutowej działalności.
Rozpoznanie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. wymaga ponadto wyjaśnienia, czy organizacja ta w postępowaniu realizuje tylko indywidualne interesy osób należących do niej, czy też działania te mają lub mogą mieć znaczenie dla interesu ogólnospołecznego.
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855) Stowarzyszenia mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, co jest formą realizacji gwarantowanej przepisami Konstytucji wolności zrzeszania się oraz prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym. W sytuacji gdy wnoszące o dopuszczenie do udziału w sprawie stowarzyszenie jest organizacją społeczną, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., sąd powinien zbadać, czy sprawa, do której udział stowarzyszenie zgłosiło dotyczy zakresu jego statutowej działalności oraz czy realizuje w ten sposób interes społeczny i te przesłanki winny stanowić podstawę rozstrzygnięcia Sądu w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie.
Tym samym, Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie jej do udziału w sprawie, winien badać jedynie, czy przedmiot sprawy dotyczy zakresu działalności wnioskodawcy określonego w statucie. To czy cele statutowe organizacji uzasadniają jej udział w postępowaniu sądowym, sprowadza się zaś do porównania tych celów ze sprawą będącą przedmiotem danego postępowania.
Odnosząc przedmiot niniejszej sprawy do treści złożonych wniosków, Sąd uznał że przedstawione przez wnioskodawców argumenty nie uzasadniają dopuszczenia wnioskujących organizacji społecznych jako uczestników do toczącego się postępowania.
Zdaniem Sądu, ani Stowarzyszenie [...] ani Odział [...] Stowarzyszenia [...] nie zawarły w statutach regulujących ich działalność takich celów jej prowadzenia, które przemawiałyby za ich udziałem w niniejszym postępowaniu.
Jak wynika z zapisu widniejącego w KRS, celem Stowarzyszenia [...] jest tworzenie forum wymiany informacji w zakresie nauki i techniki oraz zagadnień gospodarczych i społecznych, popularyzacja osiągnięć nauki, techniki, gospodarki i twórców tych dziedzin, stwarzanie warunków dla bezpiecznego rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, stwarzanie członkom stowarzyszenia warunków do zdobywania wiedzy i nabywania doświadczeń w sprawach zawodowych, pomoc w rozwiązywaniu problemów zawodowych i prawnych członkom stowarzyszenia będących w potrzebie, wspieranie działań na rzecz uczciwej działalności gospodarczej, ochrona leasingobiorców, ich praw i majątku w sytuacjach kryzysowych, wspieranie zrzeszenia studentów polskich.
Jako cel działania Stowarzyszenia Oddziału [...] Stowarzyszenia [...] w KRS wskazano: krzewienie nauki, techniki oraz propagowanie kultury i dobrych obyczajów, podnoszenie kwalifikacji zawodowych członków, tworzenie forum wymiany informacji w zakresie nauki i techniki oraz zagadnień gospodarczych i społecznych, dbałość o przestrzeganie etyki zawodowej inżynierów i techników, popularyzacja osiągnięć nauki, techniki, gospodarki i twórców tych dziedzin, reprezentowanie i obrona interesów zawodowych i osobistych członków, rozwijanie więzi koleżeńskich i zawodowych, troska o zabytki techniki i kultury materialnej, dbałość o ochronę środowiska naturalnego, propagowanie idei humanizacji techniki i działalności stowarzyszeniowej.
Analiza celów statutowych obydwu wymienionych wyżej Stowarzyszeń prowadzi w ocenie Sądu, do uzasadnionego wniosku, że nie wykazały one w żaden sposób, aby ich udział w postępowaniu sądowym miał za zadanie sprawowanie kontroli społecznej nad toczącym się postępowaniem w niniejszej indywidualnej sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego. Ponad wszelką wątpliwość rozpoznawana sprawa, w której wnioskujące organizacje chcą uczestniczyć nie dotyczy bowiem ich statutowej działalności.
Argumentacja Skarżącej Spółki przedstawiona na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w niniejszej sprawie, że przedstawiciele wnioskodawców sporządzali jako rzeczoznawcy opinie dla potrzeb toczącego się postępowania i znają jego przedmiot oraz okoliczności faktyczne są całkowicie chybione. Sąd nie znajduje żadnego uzasadnienia dla jego akceptacji.
Tym samym uznać należało, że wnioski wymienionych wyżej Stowarzyszeń o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie zostały w sposób racjonalny uzasadnione argumentacją, która wskazywałaby, że za ich udziałem w sprawie przemawia interes społeczny. Nie wykazały także związku między zakresem ich statutowej działalności, a wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym.
W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie.