Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Ze złożonego formularza urzędowego wynika, że skarżąca wraz z małżonkiem osiągają miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Jednocześnie wskazała, że osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie pozostaje małżonek oraz syn będący uczniem gimnazjum.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. na podstawie art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skarżącą wezwano do nadesłania:
- a) dokumentu ujawniającego wysokość dochodów aktualnie uzyskiwanych przez małżonka skarżącej (np. kopi umowy o pracę, zaświadczenia z zakładu pracy);
- b) zaświadczenia z urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego;
- c) oświadczenia, czy (i w jakiej wysokości) skarżąca uzyskuje dochody z tytułu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych bądź innej pomocy finansowej z ARiMR lub ARR;
- d) wyciągów lub wykazów z posiadanych przez niego oraz pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym żonę oraz dorosłe dzieci rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych wraz z wykazem dokonanych operacji z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- e) odpisów zeznań podatkowych składanych przez skarżącą oraz jej męża do właściwego urzędu skarbowego – za ostatnie dwa lata;
- f) wyjaśnienia ile wynoszą stałe, miesięczne wydatki związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym;
- g) dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem,
- h) dokumentów potwierdzających zobowiązania finansowe skarżącej;
oraz złożenia wyjaśnień odnośnie do zarejestrowanych na wnioskodawczynię lub jej męża pojazdów mechanicznych poprzez podanie ich marki, roku produkcji oraz aktualnej wartości, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na powyższe E. M. oświadczyła, że miesięczne wydatki na życie wynoszą [...] zł, wyprawka do szkoły dla syna to wydatek [...] zł, lekarstwa i lekarze – [...] złotych miesięcznie. Nadto wskazała, że koszt ubezpieczenia budynków stanowi kwotę [...] zł, opłata samochodu [...] zł, paliwo – [...] zł rocznie. Jednocześnie skarżąca przedłożyła:
- 1) kserokopię Decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;
- 2) umowę o pracę na czas oznaczony do [...] września 2014 r. zawartą z J. M. (wynagrodzenie akordowe);
- 3) kopię PIT-37 za rok 2013 i 2012;
- 4) zaświadczenie nr [...] w przedmiocie dochodu z ha przeliczeniowego za rok 2012 r.
- 5) wyciąg z rachunku bankowego;
- 6) dyspozycje przelewów.
Postanowieniem z dnia 12 września 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy.
Pismem z dnia [...] września 2014 r. E. M. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Skutkiem wniesionego sprzeciwu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), postanowienie z dnia 23 września 2014 r. utraciło moc i sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd.
Pismem z [...] września 2014 r. E. M. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu wskazała, że nie wzięto pod uwagę sytuacji obecnej i wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego przy jednoczesnym braku większych dochodów, która to sytuacja spowodowała, że na rachunku bankowym pozostała kwota [...] zł.
Skutkiem wniesionego sprzeciwu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", postanowienie z 12 września 2014 r. utraciło moc i sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Prawo pomocy, stosownie do treści art. 243 § 1 tej ustawy może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie z art. 252 § 1 i 2 tej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W świetle treści art. 246 § 2 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, o ile wykaże ona, że gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r., I OZ 452/06, niepubl.).
Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 2 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
W złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że wraz z rodziną utrzymują się z gospodarstwa rolnego i ich miesięczny dochód wynosi około [...] złotych. Z zaświadczenia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wystawionego przez Burmistrza [...] wynika, że dochód skarżącego za 1 ha przeliczeniowych w 2012 r. wynosił [...] złotych. Jednocześnie skarżąca wskazała, że posiada dochód [...] zł. z tytułu prowadzenia gospodarstwa oraz kwotę [...] zł. stanowiącą wynagrodzenie męża.
Ze złożonych dokumentów wynika, że skarżącemu decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. (k. [...]) została przyznania płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w wysokości [...] złotych.
Jednakże kwota płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego nie może być ze swej natury rzeczy przeznaczana na inne płatności, jednakże należy zauważyć, że kwota ta nie stanowi dochodu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym Przy ustalaniu dochodu z gospodarstwa rolnego nie uwzględnia się dopłat bezpośrednich uzyskanych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, a zatem w tym przypadku ww. kwoty [...] złotych.
Jednocześnie z przedłożonego wyciągu bankowego dotyczącego tylko skarżącej, wynika, że na konto skarżącej wpływają co miesiąc z tytułu wynagrodzenia akordwego jej męża kwoty rzędu [...] zł ([...] maja 2014 r.), [...] ([...] czerwca 2014 r.), [...] zł ([...] lipca 2014 r.). Dokonywane wypłaty to co miesiąc kwota [...] zł ([...] maja 2014 r., [...] czerwca 2014 r., [...] lipca 2014 r., [...] lipca 2014 r.) oraz jednorazowo wypłata kwoty [....] zł w dniu [...] lipca 2014 r. Z nadesłanych formularzy PIT wynika, że w 2012 r. rodzina osiągnęła dochód [...] złote, zaś w 2013 r. [...] zł. Finalnie na rachunku skarżącej na dzień [...] sierpnia 2014 r. figuruje kwota [...] zł.
Jeżeli zatem skarżąca deklaruje wydatki na bieżące utrzymanie w wysokości [...] złotych (w tym udokumentowane [....] złotych) oraz koszt wyprawki dla syna w wysokości [...] złotych to bez wątpienia pozostała kwota nie jest kwotą wystarczającą do pokrycia kosztów pełnomocnika zawodowego, bez uszczerbku dla rodziny.
Reasumując, wysokość oraz jednorazowy charakter kosztów postępowania, w odniesieniu do przedstawionej powyżej sytuacji finansowej skarżącej, posiadającego nakazują stwierdzić, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.