Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 19 sierpnia 2026 r., sygn. akt I SA/Sz 445/26

Uzasadnienie

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z 6 marca 2026 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z 18 grudnia 2025 r., nr [...] w sprawie o udzielenie I. K. pomocy finansowej, w której gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2025 r. przymrozków wiosennych.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Działając na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań

Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187, ze zm.; dalej: "rozporządzenie RM") producentka rolna złożyła 17 listopada 2025 r. wniosek o udzielenie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkody w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem przymrozków wiosennych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

Do wniosku producentka rolna dołączyła: protokół bez numeru z szacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego z 13 listopada 2025 r., gdzie łączna wysokość oszacowania szkód wg. kwoty obniżenia dochodu w gospodarstwie rolnym wynosiła [...] zł, co stanowi 22,94 % średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym oraz polisę ubezpieczenia upraw nr [...] wraz potwierdzeniem jej opłacenia.

Organ I instancji 19 listopada 2025 r. zobowiązał producentkę rolną do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi w dniach 25 listopada 2025 r. i 11 grudnia 2025 r. złożono protokół bez numeru z szacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego z dnia 9 grudnia 2025 r., gdzie łączna wysokość oszacowania szkód wg. kwoty obniżenia dochodu w gospodarstwie rolnym wynosiła [...] zł, co stanowi 25,30% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym.

Następnie organ I instancji 18 grudnia 2025 r. wydał wobec producentki rolnej decyzję o odmowie przyznania pomocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zarówno protokół z szacowania szkód z 13 listopada 2025 r., jaki i poprawiony protokół z 9 grudnia 2025 r. nie potwierdziły spełnienia przez producentkę rolną warunku dla przyznania pomocy, o którym mowa w § 13 zzzi ust. 1 pkt 3 rozporządzenia RM.

Za podstawę zajętego w sprawie stanowiska organ I instancji uznał postanowienia protokołów z szacowania szkód z 13 listopada 2025 r. i z 9 grudnia 2025 r.

Producentka rolna nie zgodziła się z ww. rozstrzygnięciem i złożyła odwołanie, w którym wniosła o uwzględnienie strat w roślinach, nie oszacowanych przez

Komisję Gminną (ds. oszacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powołanej przez Wojewodę), ale wynikających z plonów i wiedzy, którą producentka rolna posiada odnośnie straty w poszczególnych uprawach.

W treści odwołania rozwinęła, że w odpowiedzi na wezwanie przez Komisję Gminną o przedłożenie faktur bądź dokumentacji księgowej, dokumentującej sprzedaż plonów z lat 2020-2024, niezbędnych w celu obliczenia i wykazania obniżenia dochodów, złożyła kopie faktur wraz z tabelami o uzyskanych plonach z poszczególnych działów rolnych. Producentka rolna zwróciła uwagę, że w otrzymanym przez nią protokole Komisji Gminnej uwzględniono tylko część upraw. W kolejnym protokole (z 9 grudnia 2025 r.) nadal w części upraw stwierdzono 0% strat co jest niezgodne ze stanem faktycznym.

Producentka zaznaczyła, że w protokole Komisja Gminna zamieściła uwagę następującej treści: "Z uwagi na brak w ?Wytycznych...? dla komisji metodologii co do wyliczenia procentu strat z upraw, których w momencie szacowania nie ma na polu, a także tych, które są wprowadzone do uprawy po raz pierwszy w gospodarstwie, komisja nie mogła wyliczyć strat na podstawie przedłożonych dokumentów (np. faktur). W przypadku łubinu, który występuje w gospodarstwie po raz pierwszy, wydajność wyliczono na podstawie bobiku, który był uprawiany przez rolnika w ostatnich latach."

Organ odwoławczy po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz po zapoznaniu się ze stanowiskiem producentki rolnej stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu powołał przepisy § 13zzzi ust. 1 ust. 2, ust. 9, ust. 10 i ust. 11 rozporządzenia RM.

Organ szczególną uwagę zwrócił na przesłankę, o której mowa w § 113zzzi ust. 1 pkt 3 rozporządzenia RM, czyli na szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2025 r. przymrozków wiosennych, które zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, i które wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły te szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji roślinnej.

Wyjaśnił dalej, że średnia roczna produkcja roślinna, o której mowa w § 13zzzi ust. 1 pkt 3, jest ustalana na podstawie danych rachunkowych lub dokumentów potwierdzających wielkość prowadzonej produkcji roślinnej w danym gospodarstwie rolnym a w przypadku braku takich danych lub takich dokumentów - na podstawie danych Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowego Instytutu Badawczego o średniej wielkości produkcji roślinnej udostępnianych przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra. Organ zwrócił uwagę, że do wniosku o udzielenie pomocy finansowej dołącza się kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia RM, sporządzonego zgodnie ze wzorem opublikowanym na stronie MRiRW - https://www.gov.pl/web/rolnictwo/dokumenty-stosowane-w-2025-r, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8 rozporządzenia RM, zawiera: informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2025 r. przymrozków wiosennych, powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich; potwierdzenie wystąpienia szkód, o których mowa w lit. a), przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce ich wystąpienia, a w przypadku gdy gospodarstwo rolne jest położone na obszarze co najmniej dwóch województw, w których wystąpiły te szkody, przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce położenia największej części tego gospodarstwa - przez sporządzenie na tym protokole adnotacji o potwierdzeniu wystąpienia tych szkód.

Organ podkreślił, że dokonał analizy całego materiału dowodowego oraz wziął pod uwagę zastrzeżenia producentki rolne. Zauważył, że przedstawiony protokół z 13 listopada 2025 r. z oszacowania szkód w pozycji: kwota obniżenia dochodu w wyniku szkód w średniej rocznej produkcji roślinnej przedstawia wartość 22,94 %. Natomiast protokół z 9 grudnia 2025 r. w pozycji: kwota obniżenia dochodu w wyniku szkód w średniej rocznej produkcji roślinnej przedstawia wartość 25,30 %. Przedstawione protokoły nie spełniają przedstawionego powyżej warunku – "powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły te szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji roślinnej".

Ponadto odnosząc się do prośby zawartej w odwołaniu dotyczącej uwzględnienia szacowania dokonanego przez producentkę, organ II instancji zauważył, że nie jest to możliwe i byłoby wbrew przepisom, zgodnie z którymi wysokość pomocy ustala się jako iloczyn powierzchni uprawy, na której zgodnie z protokołem oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 powstały szkody spowodowane wystąpieniem przymrozków wiosennych, powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, i stawki pomocy.

W skierowanej do sądu skardze na opisaną wyżej decyzję skarżąca zarzuciła

1. 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz.1691; dalej: "k.p.a.") poprzez wydanie rozstrzygnięcia na podstawie niepełnego i wewnętrznie niespójnego materiału dowodowego, przede wszystkim w postaci protokołu szacowania szkód w którym Komisja Gminna wprost wskazała, iż nie dokonała oszacowania części upraw z uwagi na "brak metodologii w wytycznych", co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie skali poniesionych szkód;
3. b) art. 10 § 1 oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie i zignorowanie wniosku skarżącej z 11 grudnia 2025 r. o wstrzymanie wydania decyzji do czasu uzyskania rzetelnej ekspertyzy z Z. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w B., co skutkowało przedwczesnym zakończeniem postępowania na niekorzyść strony;
4. c) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, polegające na obciążeniu skarżącego negatywnymi skutkami braku instrukcji merytorycznych dla Komisji Gminnej, przy jednoczesnym zignorowaniu przedłożonych przez stronę faktur i dokumentacji plonów z lat ubiegłych;
5. d) art. 76 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ jest bezwzględnie związany wadliwym protokołem, podczas gdy przepis ten dopuszcza przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, co w niniejszej sprawie było konieczne ze względu na jawne braki w tym dokumencie.
6. 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
7. a) § 13zzzi ust. 1 pkt 3 rozporządzenia RM, poprzez odmowę przyznania pomocy wskutek uznania, że szkody nie wyniosły powyżej 30% średniej produkcji, podczas gdy ustalenie to oparte zostało na niepełnym oszacowaniu, ignorującym rzeczywiste straty w uprawach pominiętych przez Komisję.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji ze wskazaniem konieczności uwzględnienia dowodów z dokumentów księgowych pominiętych przez

Komisję Gminną oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na protokół z 9 grudnia 2025 r., jako kluczowy dowód, a tu szczególnie na uwagi zapisane w jego końcowej części przez Komisję Gminną. Dalej podniosła, że w przedmiotowej sprawie działała w dobrej wierze, przedkładając wszelką wymaganą dokumentację, włącznie z fakturami. Fakt, że Komisja Gminna nie potrafiła ich ocenić z powodu braków w przekazanych im wytycznych, nie może jej zdaniem stanowić podstawy do wydania decyzji odmownej. W toku postępowania przed organem I instancji skarżąca uznała, iż zasadne będzie w powyższej sytuacji zawiadomienie i zwrócenie się do ZODR w B. o profesjonalne wsparcie w szacowaniu, stąd zasadnym był także wniosek o wstrzymanie się z decyzją. Mimo to, organ wydał decyzję 18 grudnia 2025 r., ignorując prawo producentki rolnej do wykazania rzeczywistego rozmiaru szkody.

Według skarżącej nie zrozumiała jest argumentacja organu odwoławczego, jakoby weryfikacja protokołu była niemożliwa. W tym zakresie skarżąca wskazała na orzecznictwo sądów administracyjnych, które jednoznacznie wskazuje, że ARiMR ma obowiązek ocenić protokół jako dowód, zgodnie z art. 80 k.p.a.

Jeśli protokół jest wewnętrznie niespójny lub niepełny, organ musi podjąć działania uzupełniające.

Bierność organów ww. zakresie i oparcie się na wyliczeniu, z którego wynika szkoda na poziomie 25,30%, a który z dużym prawdopodobieństwem można uznać za zaniżony, w związku z pominięciem części upraw, czyni zdaniem skarżącej zaskarżone rozstrzygnięcie wadliwym w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak z kolei stanowi art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Uwzględniając powyższe regulacje sąd uznał, że skarga jest zasadna, a zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie wymaga kwestia zasadności odmowy przez organy ARiMR przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, w związku z powstaniem w gospodarstwie rolnym skarżącej szkody w uprawach rolnych spowodowanej wystąpieniem w 2025 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w postaci przymrozków wiosennych.

Istotę sporu między stronami stanowi ocena spełnienia przez producentkę rolną warunku dla przyznania pomocy finansowej, który został opisany w § 13 zzzi pkt 3 rozporządzenia RM, czyli stwierdzenia, iż w gospodarstwie rolnym powstała szkoda na określonym, w tym przepisie poziomie procentowym (powyżej 30%).

Oceny wymaga również, czy dla stwierdzenia przez organy ARiMR, że przesłanka nie została spełniona wystarczające jest bezkrytyczne przyjęcie stwierdzeń zawartych w protokole z oszacowania, czy też dopuszczalne, a wręcz wymagane jest kompleksowe zbadanie przez organy postępowania, innych dokumentów przedkładanych przez producentkę rolną (faktur i dokumentacji plonów z lat ubiegłych).

Ponadto weryfikacji wymaga, czy Komisja Gminna dokonująca szacowania szkody, a w konsekwencji również organy ARiMR, które ustalenia takie przyjmują za podstawę decyzji o odmowie przyznania pomocy finansowej, mogą skutecznie powoływać się w procesie szacowania na brak w Wytycznych dla Komisji metodologii, co do wyliczenia procentu strat z upraw, których w momencie szacowania nie ma na polu, a także tych, które są wprowadzone do uprawy po raz pierwszy w gospodarstwie.

Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy rozstrzygnięcie o odmowie przyznania pomocy finansowej oparły na ustaleniu, iż łączna wysokość oszacowanych szkód wg kwoty obniżenia dochodu w gospodarstwie rolnym wyniosła mniej niż 30%. Ustalenie to dotyczy zarówno protokołu z 13 listopada 2025 r. (22,94%), jak i protokołu z 9 grudnia 2025 r. (25,30%). Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że po analizie całego materiału dowodowego oraz biorąc pod uwagę zastrzeżenia producentki rolnej, należało stwierdzić, że protokoły z oszacowania nie spełniły warunku z § 13zzzi pkt 3 rozporządzenia RM.

W pierwszej kolejności wskazać należy na treść art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 1363; dalej: "u.a.r.m.r."), który stanowi: "Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres i sposoby realizacji zadań wymienionych w ust. 1, w tym warunki i tryb udzielania wsparcia w ramach tych zadań, mając na względzie priorytety polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i rynków rolnych oraz efektywne wykorzystanie środków finansowych".

Zgodnie z art. 10a ust. 1 u.a.r.m.r. - Jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81.

Podkreślić należy, że w myśl ww. regulacji organy ARiMR zasadniczo w postępowaniu nie stosują tych przepisów k.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest, co do zasady stronie, co nie wyłącza obowiązku organów wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego na mocy art. 80 k.p.a.

Stosownie do art. 10a ust. 1a u.a.r.m.r. - W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1. 1) stoi na straży praworządności;
2. 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3. 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4. 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Natomiast strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 10a ust. 1b u.a.r.m.r.).

Realizację przewidzianej w art. 4 ust. 6 u.a.r.m.r. delegacji ustawowej stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "rozporządzenie RM").

Zgodnie z § 13zzzi ust. 1 rozporządzenia RM – W 2025 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1. 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2. 2) który jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia [...];
3. 3) w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2025 r. przymrozków wiosennych, powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, i które wynoszą powyżej 30 % średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z 3 ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z 3 lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły te szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji roślinnej.

Przytoczony przepis § 13 zzzi ust. 1 rozporządzenia RM wskazuje warunki, jakie musi spełnić producent rolny, by możliwe było przyznanie mu pomocy na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi.

Wśród tych warunków wymienione zostało powstanie szkód w gospodarstwie rolnym spowodowane wystąpieniem m.in. przymrozków wiosennych. Szkody te mają być szkodami w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych. Powinny także powstać na powierzchni uprawy i objąć co najmniej 30% danej uprawy.

Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji, na wniosek producenta rolnego złożony od dnia 27 października 2025 r. do dnia 15 listopada 2025 r. na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej (§ 13 zzzi ust. 5 rozporządzenia RM).

Stosownie do § 13 zzzi ust. 8 rozporządzenia RM - Do wniosku, o którym mowa w ust. 5, dołącza się:

1. 1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera:
2. a) informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem przymrozków wiosennych, powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich,
3. b) potwierdzenie wystąpienia szkód, o których mowa w lit. a, przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce ich wystąpienia, a w przypadku gdy gospodarstwo rolne jest położone na obszarze co najmniej dwóch województw, w których wystąpiły te szkody, przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce położenia największej części tego gospodarstwa - przez sporządzenie na tym protokole adnotacji o potwierdzeniu wystąpienia tych szkód;
4. 2) kopię polisy ubezpieczeniowej potwierdzającej zawarcie umowy ubezpieczenia upraw rolnych.

Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się jako iloczyn powierzchni uprawy, na której zgodnie z protokołem oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, powstały szkody spowodowane wystąpieniem przymrozków wiosennych, powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, i stawki pomocy (§ 13 zzzi ust. 9 rozporządzenia RM).

Stosownie do § 13 zzzi ust. 10 rozporządzenia RM - Stawka pomocy, o której mowa w ust. 1, wynosi:

1. 1) 3000 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych, na których powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w wysokości co najmniej 70 % plonu;
2. 2) 2000 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych, na których powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w wysokości co najmniej 50 % i mniej niż 70 % plonu;
3. 3) 2000 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem drzew i krzewów owocowych, truskawek i warzyw, na których powstały szkody spowodowane wystąpieniem przymrozków wiosennych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w wysokości co najmniej 70 % plonu;
4. 4) 1000 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych, na których powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w wysokości co najmniej 30 % i mniej niż 50 % plonu;
5. 5) 1000 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem drzew i krzewów owocowych, truskawek i warzyw, na których powstały szkody spowodowane wystąpieniem przymrozków wiosennych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w wysokości co najmniej 30 % i mniej niż 70 % plonu.

Co należy podkreślić, podstawę do przyznania pomocy z tytułu szkód powstałych w uprawach rolnych stanowiły w niniejszym przypadku przywołane wyżej przepisy § 13zzzi rozporządzenia RM, w których zostały sformułowane w sposób wyczerpujący warunki uzyskania tego rodzaju pomocy przez producenta rolnego, a także jej wysokość i tryb jej przyznawania.

Na podstawie § 5 rozporządzenia RM w zw. z art. 17 oraz art. 22 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2025 r., poz. 428) właściwy wojewoda zarządza w sprawie powołania komisji do szacowania szkód powstałych na terenie województwa. W zarządzeniu wojewoda zamieszcza wskazania, co do reguł postępowania komisji, a także odsyła do źródeł zasad postępowania komisji przy przeprowadzaniu postępowań o przyznanie pomocy finansowej związanej z wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.

W § 5 zarządzenia Wojewody Z. z 18 lipca 2023 r. nr [...] w sprawie powołania Komisji do szacowania szkód powstałych na terenie województwa zachodniopomorskiego znalazł się zapis, że Komisja Wojewody oraz Gminna Komisja stosuje się do przepisów prawa w zakresie szacowania szkód w gospodarstwach rolnych w związku z wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych oraz zasad określonych w wytycznych udostępnionych na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa i rozwoju wsi.

Tożsamy zapis znalazł się także w § 4 zarządzenia Wojewody Z. z 13 sierpnia 2025 r. nr [...], uchylającym uprzednio wydane zarządzenie.

Na uwagę zasługuje, fakt że dla sprawniejszego zgłaszania szkód i przeprowadzania ich szacowania przez Komisje Gminne udostępnione zostały przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra, dodatkowe dokumenty oraz Wytyczne dla Komisji (dotyczące ogólnych zasad szacowania szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez [...], przymrozki wiosenne, [...].

Regulacje uszczegóławiające postępowanie o przyznanie pomocy finansowej uregulowane rozporządzeniem RM przewidują korzystane przez producentów rolnych, ale także Komisje Gminne z wzorów dokumentów (tj. wniosku, oświadczeń, informacji i klauzul oraz protokołu).

Jak wynika z § 13zzzi ust. 8 pkt 1 rozporządzenia RM wymogiem wniosku składanego przez producenta rolnego w przedmiocie przyznania przez ARMiR opisanej pomocy jest dołączenie do wniosku m.in. kopii protokołu oszacowania szkód zawierającego określenie zakresu i wysokości szkód oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód. Protokół oszacowania szkód sporządza się na formularzu udostępnionym na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca 17 listopada 2025 r. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej, w którym podała kwotę obniżenia dochodu w wyniku szkód w produkcji roślinnej – [...] zł, co stanowi 30,01% średniej rocznej produkcji. Jako rodzaj szkody podano przymrozki wiosenne. Szkoda w wysokości co najmniej 30% spowodowana wystąpieniem w 2025 r. przymrozków wiosennych obejmowała powierzchnię 88,04 ha.

Do wniosku załączono protokół (b/n) z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego: przymrozków wiosennych. Protokół został sporządzony 13 listopada 2025 r. przez Komisję ds. oszacowania szkód w gospodarstwach rolnych i na działkach specjalnych produkcji rolnej, powołaną przez Wojewodę Z. zarządzeniem nr [...] z dnia 18 lipca 2023 r. we wskazanym (5-osobowym) składzie, która w dniu 21 października 2025 r. przeprowadziła w gospodarstwie rolnym skarżącej oszacowanie szkód, z którego m.in. wynikała łączna wysokość oszacowanych szkód wg kwoty obniżenia dochodu w gospodarstwie rolnym, wynosząca – jak wskazano – [...] zł, co stanowi 22,94% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym.

W toku postępowania producentka rolna została zobowiązana do złożenia wyjaśnień, w zakresie: posiadania przez nią rolną na dzień wystąpienia szkody, tj. 6 maja 2025 r. ubezpieczenia powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym na poziomie co najmniej 50%; braku podpisu Wojewody w dostarczonym do wniosku protokole z oszacowania; powierzchni upraw rolnych wskazanych we wniosku (88,04 ha), która nie jest zgodna z powierzchnią wnioskowaną we wniosku o przyznanie płatności na rok 2025; powierzchni upraw rolnych w dniu wystąpienia szkody z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych ([...] ha), która nie jest zgodna z powierzchnią wnioskowaną we wniosku o przyznanie płatności na rok 2025.

Producentka rolna w odpowiedzi na ww. wezwanie złożyła korespondencję z 25 listopada 2025 r., obejmującą odpowiedź na wezwanie z 25 listopada 2025 r., w której podała, że:

1. - dostarczona polisa ubezpieczeniowa została zawarta 3 czerwca 2025 r., podczas gdy wniosek o szacowanie szkód obejmował przymrozki wiosenne w okresie od 15 kwietnia do 30 czerwca 2025 r. Tym samym gospodarstwo było objęte zakresem wymaganego ubezpieczenia;
2. - protokół jest w trakcie sporządzania, ponieważ przedstawiony wcześniej protokół został błędnie wyliczony. Producentka zapewniła, że jak tylko otrzyma protokół to przekaże organowi;
3. - powierzchnia wskazana we wniosku została podana na podstawie protokołu błędnie sporządzonego przez Komisję Gminną.

Natomiast w nadesłanej przez producentkę rolną korespondencji z 11 grudnia 2025 r. znalazły się:

1. - protokół b/n z 9 grudnia 2025 r. sporządzony przez Komisję Gminną, która w dniu 21 października 2025 r. przeprowadziła w gospodarstwie rolnym producentki rolnej oszacowanie szkód, z którego m.in. wynikała łączna wysokość oszacowanych szkód wg kwoty obniżenia dochodu w gospodarstwie rolnym, wynosząca – jak wskazano – [...] zł, co stanowi 25,30% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym. Ponadto w końcowej części protokołu znalazła się adnotacja naniesiona przez Komisję Gminną o następującej treści – "Z uwagi na brak w ?Wytycznych...?

dla komisji metodologii co do wyliczenia procentu strat z upraw, których w momencie szacowania nie ma na polu, a także tych, które są wprowadzone do uprawy po raz pierwszy w gospodarstwie, komisja nie mogła wyliczyć strat na podstawie przedłożonych dokumentów (np. faktur). W przypadku łubinu, który występuje w gospodarstwie po raz pierwszy, wydajność wyliczono na podstawie bobiku, który był uprawiany przez rolnika w ostatnich latach.";

1. - pismo z 10 grudnia 2025 r. skierowane do Komisji Gminnej, które zawiera uwagi do protokołu z 9 grudnia 2025 r. Producentka podała, że protokół nie uwzględnia wszystkich strat jakie poniosła w wyniku wystąpienia przymrozków wiosennych. Podkreśliła, że w piśmie z 14 października 2025 r. zwróciła się z wnioskiem o oszacowanie szkody w oparciu o inną ewidencję lub przedłożone przez nią dokumenty potwierdzające uzyskanie plonów, a w piśmie z 3 listopada 2025 r. złożyła na wezwanie organu, wyjaśnienia i dokumenty. Producentka podała, że Komisja Gminna w uwagach potwierdziła, że nie wyliczyła strat w uprawach na podstawie faktur, ponieważ nie dysponowała metodologią właściwą dla wyliczenia strat z upraw, których w momencie szacowania nie ma na polu, a także tych, które są wprowadzone do upraw po raz pierwszy;
2. - pismo z 10 grudnia 2025 r. skierowane do Dyrektora Z. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w B., w którym producentka poprosiła o oszacowanie strat wyrządzonych przez przymrozki wiosenne w plantacji rzepaku ozimego, bobiku, łubinu, pszenicy ozimej na podstawie innej ewidencji lub przedłożonych przez nią dokumentów potwierdzających uzyskanie plonów.

W ocenie sądu, treść protokołu sporządzonego przez ww. Komisję Gminną w dniu 9 grudnia 2025 r., a w szczególności adnotacja, której istota sprowadza się do tego, że w Wytycznych dla Komisji brakuje metodologii, co do wyliczenia procentu strat z upraw, których w momencie szacowania nie ma na polu, a także tych, które są wprowadzone do uprawy po raz pierwszy w gospodarstwie, nie było możliwe wyliczenie strat na podstawie przedłożonych dokumentów (np. faktur), narusza przepisy postępowania w sprawach o przyznanie pomocy finansowej na podstawie rozporządzenia RM.

Jak już wskazano powyżej postępowanie przed organami ARiMR uregulowane w art. 10a ust. 1 u.a.r.m.r. stosownie, do którego jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a. z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1 oraz art. 81.

Zasadniczo zatem w postępowaniu organy ARiMR nie stosują tych przepisów k.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest co do zasady stronie.

Wobec powyższego zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., należało uznać go za niezasadny. Skarżąca pominęła bowiem opisane wyżej wyłączenie stosowania tych przepisów w postępowaniach, takich jak przedmiotowe. Jednocześnie jednak uwzględniając wyłączenie stosowania niektórych przepisów k.p.a., co się dzieje na mocy art. 10a ust. 1 u.a.r.m.r., zasadnie skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 80 k.p.a.

W niniejszej sprawie w pełni znajduje zastosowanie przepis art. 80 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Również przepis art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, i art. 8 § 1 k.p.a. zgodnie, z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania - znajdują w pełni zastosowanie w sprawie.

Dokonując oceny dowodów w rozpoznawanej sprawie, organy uznały, że przedłożony przez stronę protokół oszacowania szkód z 9 grudnia 2025 r. w jej gospodarstwie jest decydujący, mimo że w adnotacji w nim zamieszczonej, sama Komisja Gminna podała, że ze względu na brak metodologii nie dokonano szacowania wszystkich szkód w gospodarstwie. Podkreślić należy, że ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie odniósł się do tej adnotacji, ograniczając się do wskazania, że szkoda oszacowana w sprawie ma poziom niższą niż 30%.

W konsekwencji organy ARiMR nie zbadały kompleksowo całego materiału dowodowego, w tym treści protokołu z 9 grudnia 2025 r. i zamieszczonych w nim twierdzeń o braku metodologii dla szacowania upraw producentki rolnej. W uzasadnieniu decyzji pominięto całkowicie kwestie dowodowe sygnalizowane przez skarżącą oraz nie wyjaśniono w żaden sposób jaka to inna ewidencja lub dokumenty przedłożone przez producentkę rolna potwierdzająca uzyskanie plonów, faktury, stany magazynowe za 2025r. nie zasługiwały na uwzględnienie i z jakich powodów.

Stwierdzić należało, że skarżąca zasadnie zakwestionowała decyzje organów ARiMR również w zakresie naruszenia art. 76 § 3 k.p.a. Wskazać trzeba, że świetle regulacji zawartej w rozporządzeniu RM kopia protokołu oszacowania szkód jest obligatoryjnym załącznikiem wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu (§ 13zzzi ust. 8 pkt 1), a obowiązkiem komisji szacującej szkody jest określenie w protokole wymaganych danych i informacji (§ 5 ust. 8). Rozporządzenie ani ustawa o ARiMR nie zawierają przepisów regulujących tryb zmiany treści protokołu ani też przepisów regulujących procedurę służącą kwestionowaniu ustaleń komisji. Protokół oszacowania szkód dokumentujący ustalenia komisji jest zatem wyłącznie sformalizowanym dowodem, służącym dokonywaniu ustaleń w postępowaniu organów ARiMR rozpoznających wniosek o udzielenie pomocy. Jest sporządzany przez uprawniony organ w zakresie swego działania, stąd jest dokumentem urzędowym, co powoduje, że wiąże go domniemanie zgodności z prawdą potwierdzanych nim informacji (art. 76 § 1 k.p.a.).

Domniemanie to jest jednak wzruszalne, ponieważ ustawa dopuszcza przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 k.p.a.). Zasady te mają zastosowanie w postępowaniu organów ARiMR (art. 10a ust. 1 u.a.r.m.r.).

Stwierdzić należy, że organy nie miały obowiązku z urzędu weryfikować ustaleń komisji, ponieważ w postępowaniach przed organami ARiMR wyłączone jest stosowanie art. 77 § 1 k.p.a. (art. 10a ust. 1 u.a.r.m.r.), lecz obowiązane były ocenić i zweryfikować twierdzenia skarżącej, czego jednak nie dokonały. Organ odwoławczy ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że - nie jest możliwe i byłoby wbrew przepisom uwzględnienie szacowania dokonanego przez skarżącą.

Dostrzec należy, że w odwołaniu producentka rolna podnosiła, że wnosi o uwzględnienie strat w roślinach nieoszacowanych przez Komisję Gminną, a podanych we wniosku z uwzględnieniem plonów i wiedzy producentki rolnej o poziomie strat w poszczególnych uprawach. Organ odwoławczy, ale i wcześniej organ I instancji nie przeprowadził wbrew twierdzeniom zamieszczonym w uzasadnieniach decyzji, analizy całego materiału dowodowego ani też nie odniósł się do zastrzeżeń producentki rolnej.

Taki sposób postępowania świadczy o nieprawidłowym traktowaniu dokumentu urzędowego (protokołu Komisji) przez organ – przyjmowaniu go w sposób bezkrytyczny jako niepodważalnego dowodu w sprawie.

Zauważyć trzeba, że żaden przepis rozporządzenia RM nie zawiera zakazu prowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczności objęte protokołem oszacowania szkód, jak również zastosowania dowodowych reguł postępowania administracyjnego przewidzianych w k.p.a., co oznacza, że organy ARiMR są zobowiązane zgromadzić pełny materiał dowodowy. Zatem, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, gdy sam producent rolny kwestionuje ustalenia podjęte przez organ na podstawie protokołu, organ powinien szczegółowo przeanalizować treść protokołu i jego załączników oraz wyciągnąć z tej treści wnioski istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ powinien, więc przedstawiony protokół przeanalizować i przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczności stwierdzone w tym protokole, przy uwzględnieniu dokumentów, wniosków i oświadczeń przedstawionych przez producentkę rolną. Organ ma zatem obowiązek zweryfikować ustalenia odnośnie powierzchni upraw zawarte w dowodach i protokole oszacowania szkód w aspekcie treściowym, jak i formalnym, z jednoczesnym odniesieniem się do zarzutów podnoszonych w tym względzie przez skarżącą.

Zastrzeżenia do zapisów protokołu i przebiegu postępowania dowodowego producentka zgłaszała, także na wcześniejszych etapach postępowania, w tym w wyjaśnieniach i odwołaniu. Wartość dowodowa takich dokumentów winna być oceniana zgodnie z regułami dowodowymi k.p.a.

Tymczasem dokonując oceny dowodów w rozpoznawanej sprawie, organy całkowicie pominęły twierdzenia producentki rolnej i jej inicjatywę dowodową, a protokół oszacowania szkód potraktowały, jako źródło wybranych i przystających do rozstrzygnięcia informacji.

Nie można pomijać regulacji art. 10a ust. 1a u.a.r.m.r., gdzie ustawodawca przewidział zestaw reguł, których powinien przestrzegać organ w postępowaniach, jak to podlegające niniejszej analizie. Wskazano, że organ: 1) stoi na straży praworządności;

1. 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
2. 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
3. 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Regulacja ta znajduje w pełni zastosowanie w sprawie o udzielenie skarżącej pomocy finansowej, w której gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2025 r. przymrozków wiosennych. Tym samym nie sposób uznać za przekonujące twierdzenia organu odwoławczego, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Na krytykę zasługuje również stwierdzenie Komisji Gminnej z adnotacji zamieszczonej w protokole z 9 grudnia 2025 r., odwołujące się do braku metodologii szacowania w Wytycznych dla Komisji.

Zwrócić także należy uwagę, że w Wytycznych dla Komisji [...] (w związku z tym, że Komisja nie wskazała jednoznacznie wersji i daty dokumentu, poddano analizie dokument z 25 kwietnia 2025 r.) zapisano - Komisja powinna oszacować wszystkie szkody powstałe w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, które wystąpiły w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej (tj. w uprawach, zwierzętach i w środkach trwałych), gdyż za podstawę określenia zakresu i wysokości szkód w produkcji rolnej przyjmuje się całość produkcji prowadzonej w gospodarstwie rolnym tj. zarówno w produkcji roślinnej jak i w zwierzęcej, niezależnie od tego czy szkody wystąpiły wyłącznie w uprawach, czy wyłącznie w produkcji zwierzęcej, a w szczególności: 1) w przypadku szacowania szkód w uprawach rolnych:

1. a) powierzchnię pola uprawowego1, na której uprawy zostały uszkodzone lub zniszczone, b) rodzaj uprawy w plonie głównym, z uwzględnieniem właściwej fazy rozwoju roślin pozwalającej na oszacowanie szkód, c) wielkość produkcji z poszczególnych upraw, o których mowa w pkt b), w roku w którym wystąpiły szkody, wyliczone na podstawie średnich plonów poszczególnych upraw w danym gospodarstwie2, a w przypadku braku takich danych na podstawie danych dla danego regionu FADN3, d) określony w procentach poziom szkód w uprawach rolnych, e) średnie ceny sprzedaży poszczególnych produktów rolnych w danym roku otrzymane przez producenta rolnego4, a w przypadku braku danych na podstawie danych dla danego regionu FADN5, f) wysokość szkód powinna być wykazana według obniżenia dochodu6.

Przy interpretacji ww. zapisów należy uwzględnić uszczegółowienia, które zostały zamieszczone we właściwych przypisach.

Dostrzec należy, że przy szacowaniu należy uwzględnić dane rachunkowe, inną ewidencję lub dokumenty będące w posiadaniu producenta rolnego, które potwierdzają uzyskiwanie plonów i cen dla całej produkcji w danym gospodarstwie oraz kosztów poniesionych i nieponiesionych w związku z wystąpieniem szkód i niezbierania plonów jeśli takie wystąpiły.

Nie ulega zatem wątpliwości, że treść Wytycznych dla komisji stoi w sprzeczności z twierdzeniami Komisji Gminnej zamieszczonymi w analizowanym protokole.

Ponadto stwierdzić należy zasadność zarzutu naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. Zauważyć trzeba, że przepis art. 10a u.a.r.m.r. nie wyłącza konieczności stosowania zasady zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a., która jest uznawana za klamrę, która spina całość ogólnych zasad postępowania. Jest to zasada najszersza pod względem zakresu. Można w niej pomieścić bogaty katalog zasad ogólnych. Niewątpliwie bowiem pogłębianiu zaufania obywateli do organów państwa służy podejmowanie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, uwzględnianie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, udzielanie należytej i wyczerpującej informacji, zapewnienie stronom czynnego udziału na każdym etapie postępowania, wyjaśnianie zasadności przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwianiu sprawy czy szybkość postępowania organu (por. wyrok NSA z 26 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1094/11).

Zasada wynikająca z treści art. 8 k.p.a. stanowi podstawę uznania, że przy rozpoznawaniu sprawy organ administracji publicznej nie powinien negatywnie dla strony interpretować wieloznacznych/niejednoznacznych okoliczności sprawy, w sytuacji, gdy do powstania takiej wieloznaczności przyczynił się sam organ administracji publicznej.

Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do władzy publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań.

Brak zaufania obywateli do władzy publicznej jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, takich jak równość i sprawiedliwość. W celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2026 r., sygn. akt I GSK 980/25). Zasadom tym nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy (por. J. Węglińska, Zasada ochrony zaufania obywateli do państwa i do stanowionego przez nie prawa jako dyrektywa poprawnej legislacji, "Prawo w działaniu sprawy cywilne" 42/2020, s. 172).

Podkreślenia wymaga, że pominięcie w procesie szacowania części upraw dotkniętych niekorzystnym zjawiskiem atmosferycznym, na które wskazywała w protokole sama Komisja Gminna, nie może zostać usprawiedliwione lakonicznym stwierdzeniem o braku metodologii szacowania w Wytycznych dla Komisji. Powyżej już wskazywano, jakie konkretnie zapisy zostały zamieszczone w przywołanych Wytycznych dla Komisji, który jak należy przyjąć miały zabezpieczyć prawidłowy przebieg szacowania. Po analizie zapisów przepisów prawa i wspomnianych Wytycznych nie można przesądzić, że regulacje prawne i "wykonawcze" w zakresie przyznania analizowanej pomocy finansowej całkowicie wykluczyły możliwość uwzględnienia z pomocy, straty w uprawach, których w momencie szacowania nie ma na polu, a także tych, które są wprowadzone do uprawy po raz pierwszy w gospodarstwie.

Nie jest oczywiście możliwe, aby każdy przypadek, jaki może zaistnieć w realnym prowadzeniu upraw został kazuistycznie opisany w ustawie, rozporządzeniu, czy nawet w wytycznych (które nie stanowią prawa powszechnie obowiązującego, ale wspierają prawidłowy i płynny przebieg pewnych postępowań pomocowych). W związku z tym to na organie spoczywa obowiązek znajomości przepisów i zapisów innych aktów powiązanych i takie ich analizowanie, aby nie doszło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Przy czym rozstrzyganie spraw nie musi każdorazowo prowadzić do uczynienia zadość żądaniu strony postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy ARiMR zobowiązane będą wyjaśnić i uzasadnić kwestie wskazane w niniejszym rozstrzygnięciu, a szczególności dokonać analizy przedstawionych przez stronę dowodów przy uwzględnieniu opisanych powyżej reguł postępowania.

Mając na uwadze powyższe rozważania sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., na koszty te złożył się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.