Uzasadnienie
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. I SA/Rz 27/16, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Powodem negatywnego załatwienia przedmiotowego wniosku było stwierdzenie, że skarżący nie wykazał spełnienia przez siebie ustawowych przesłanek uzyskania tego rodzaju ulgi, gdyż złożone przez niego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym przedstawiały jego sytuację w sposób niejasny i niepełny oraz budzący uzasadnione wątpliwości, co do wiarygodności oświadczeń. Rozpoznający wniosek podkreślił, że na ich podstawie nie sposób jest stwierdzić gdzie w istocie skarżący mieszka, gdyż w oświadczeniach przewija się kilka adresów, a jako adres do korespondencji, skarżący wskazał adres swojego pracodawcy. Podobnie, kierując się informacjami złożonymi przez skarżącego, zdaniem referendarza, nie można też ustalić, w jaki sposób wykorzystuje on swoją nieruchomość, wskazywaną jako adres jego zamieszkania.
Niezależnie od powyższego referendarz zauważył, że skarżący, wraz z małżonką, kierują, jako prezes i prokurent, spółką "A" sp. z o.o., deklarując dochody z tej działalności, na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę. Okoliczność ta, w ocenie rozpoznającego wniosek, budzi wątpliwości, co do wiarygodności podanych informacji, odnośnie stanu majątkowego i możliwości zarobkowych, poza tym, zakładając nawet, że dane o dochodach odpowiadają rzeczywistości, to świadczyć to może jedynie o tym, że skarżący nie wykorzystuje w pełni możliwości, jakie stwarza mu wykonywanie funkcji menadżerskich. W związku z tym nie może on więc zasadnie domagać się udzielenia mu wsparcia ze środków publicznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego od wyżej opisanego postanowienia referendarza, postanowieniem z dnia 17 marca 2016 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Sąd podzielił pogląd referendarza, że wątpliwości, co do rzeczywistego miejsca zamieszkania skarżącego, wysokości ponoszonych przez niego kosztów bytowych są uzasadnione, a przytaczane w sprzeciwie wyjaśnienia skarżącego gołosłowne i niewiarygodne.
Podobnie Sąd zgodził się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonym postanowieniu, co do możliwości zarobkowych skarżącego, w związku z wykonywaniem funkcji menedżerskich. W tej kwestii zauważył również, że skarżący, wzywany do przedłożenia dokumentów dotyczących obrotów kierowanej przez niego firmy, które mogłyby podważyć przyjęty przez referendarza pogląd, uchylił się od wykonania wezwania w tym przedmiocie.
Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżący jeszcze dwukrotnie składał wnioski o zmianę niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jednakże wnioski te za każdym razem były oddalane, z powodu niestwierdzenia istotnych zmian okoliczności, będących podstawą odmowy przyznania prawa pomocy. Sąd natomiast, rozpoznając sprzeciwy od tych orzeczeń, utrzymał je w mocy, nie dopatrując się naruszenia prawa przez referendarza.
Z kolejnym wnioskiem o zmianę postanowienia z dnia 29 lutego 2016 r. skarżący wystąpił 24 października 2016 r. Tym razem podniósł, że jego żona nie jest już prezesem "A" sp. z o.o., z siedzibą w R.. Ustosunkowując się zaś do wezwania o złożenie dodatkowego oświadczenia wyjaśnił, że żona pozostaje bez pracy, zajmując się dziećmi, w związku z czym nie zarejestrowała się jako osoba bezrobotna. Przedłożył też protokół posiedzenia zarządu "A" sp. z o.o., z siedzibą w R., z którego wynika, że z dniem 10 listopada 2010 r. odwołano udzieloną mu prokurę do reprezentowania tego podmiotu.
Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W myśl natomiast art. 167 a § 1 P.p.s.a., do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu, tak więc możliwość zastosowania art. 165 P.p.s.a. leży również w zakresie kompetencji referendarza.
W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 lutego 2016 r., którym odmówiono mu przyznania prawa pomocy, jednakże, jak stanowi art. 165 P.p.s.a., zmiana ta możliwa jest wyłącznie w następstwie zmiany okoliczności, które towarzyszyły wydaniu postanowienia.
Mając na uwadze treść ostatnich oświadczeń skarżącego i przedłożonych przez niego dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że wskazują one na fakt, że sytuacja skarżącego uległa zmianie od czasu rozpoznania jego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. Zmiana ta jest jednak pozorna i w związku z tym nie może być podstawą zmiany niekorzystnego dla niego postanowienia o odmowie przyznania mu prawa pomocy. Ocena taka wynika bowiem z faktu, że choć skarżący i jego żona nie kierują już "A" sp. z o.o., z siedzibą w R., ujawnienia obrotów której konsekwentnie unikali, to jednak skarżący nadal wykonuje funkcje menedżerskie, tym razem w "B" sp. z o.o., z siedzibą w R., której jest prokurentem. W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że podmiot ten został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego w październiku 2016 r., a jedynym jej udziałowcem jest właśnie "A" sp. z o.o., z siedzibą w R.. Mamy więc do czynienia z podmiotami powiązanymi, w których skarżący pełni ważną funkcję stwarzającą mu możliwości zarobkowe, pozwalające na partycypowanie w kosztach sądowych w niniejszej sprawie.
Aktualne także pozostają pozostałe powody odmowy przyznania mu prawa pomocy, tj. wątpliwości co do miejsca zamieszkania, wysokości wydatków bytowych itd.
W tej sytuacji nie sposób jest stwierdzić, że zaszły okoliczności uzasadniające zmianę postanowienia o odmowie przyznania mu prawa pomocy, dlatego też, na podstawie art. 165, w zw. z art. 167 a § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.