Uzasadnienie
Sygn. I SA/Rz 1195/14
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. I SA/Rz 1195/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę L.B. (dalej zwanego skarżącym) na decyzję opisaną w sentencji niniejszego postanowienia. Skarżący wnosząc o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wniósł także o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego.
Postanowieniem z dnia 19 marca 2015 r. (sygn. I SA/Rz 1195/14) przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie o jaki wnioskował. Niemal równolegle, bo w dniu 16 marca 2015 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pismo będące skargą kasacyjną od ww. wyroku tegoż sądu, sporządzone i podpisane przez skarżącego. Skargę kasacyjną w dniu 21 kwietnia 2015 r. wniósł także ustanowiony pełnomocnik – radca prawny P.B.
Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r. (sygn. I SA/Rz 1195/14) odrzucił skargę kasacyjną skarżącego, z uwagi na fakt, że nie została ona sporządzona przez radcę prawnego lub adwokata, tj. zgodnie z wymogami art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), natomiast skarga kasacyjna pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym została złożona po upływie terminu o którym mowa w art. 177 [pic] 1 P.p.s.a.,tj. terminu trzydziestodniowego do wniesienia skargi.
Od powyższego postanowienia ustanowiony pełnomocnik skarżącego złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu m.in. naruszenie art. 177 § 1 P.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że bieg terminu trzydziestodniowego do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 16 marca 2015 r., w sytuacji gdy dopiero w dniu 7 kwietnia 2015 r. doręczono pełnomocnikowi z urzędu postanowienie o wyznaczeniu go do działania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny kontrolując postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2015 r. odrzucające skargę kasacyjną, stwierdził, że odpowiada ono prawu i zaakcentował, że bieg terminu trzydziestodniowego do złożenia skargi kasacyjnej rozpoczyna się od doręczenia zaskarżonego orzeczenia stronie, w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 P.p.s.a. winien on złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ termin ten, nawet w sytuacji jaka zaistniała w rozpoznawanej sprawie, nie jest przywracany automatycznie z urzędu przez sąd.
W dalszej kolejności ustanowiony radca prawny wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o przyznanie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym w kwocie 221,46 zł wyszczególniając, że na koszty te składają się wynagrodzenie w wysokości 120 zł oraz podatek od towarów i usług według stawki 23 %, tj. łącznie147 zł, zwrot wydatków w postaci kosztów przejazdu do sądu samochodem prywatnym w kwocie 55,16 zł oraz kosztów przesyłek poleconych w wysokości 18,70 zł.
Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje:
Co do zasady pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a. przysługuje wynagrodzenie na podstawie przepisu art. 250 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie radców prawnych reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).
Skoro jak wynika z przepisów to na Skarbie Państwa spoczywa ciężar finansowy ponoszenia kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu i sąd jako dysponent środków publicznych odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania, to jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. OZ 720/04, (dostępne: https://cbois.nsa.gov.pl) oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Ustalenia te mogą się opierać o kontrolę merytoryczną podjętych czynności w kontekście ich skutków w postępowaniu sądowym, a tym samym w kontekście zasadności przyznania wynagrodzenia ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi.
Zatem rozstrzygając wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej należy mieć na względzie, czy czynność (czynności) podjęta przez pełnomocnika za którą domaga się on wynagrodzenia spełnia kryteria czynności profesjonalnie wykonanej, tj. czy działanie to nie wywołuje dla skarżącego niekorzystnych skutków, czy pełnomocnik ten dołożył maksymalnej staranności w realizacji nałożonych na niego obowiązków.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna jako wniesiona po terminie została odrzucona. Orzecznictwo sądowe i doktryna zgodne są w kwestii, że w sytuacji gdy ustanowienie pełnomocnika nastąpiło po upływie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, warunkiem koniecznym otwierającym możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w terminie jest złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia i tylko wówczas, gdy wniosek ten został uwzględniony, co w sprawie nie miało miejsca.
Wprawdzie art. 177 § 3 P.p.s.a. stanowi, że w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy prawnego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, ale przepis ten nie ma zastosowania do postępowań sądowych wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r.
Zatem konieczny w sprawie był wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaniechanie tej czynności przez ustanowionego w sprawie radcę prawnego doprowadziło w konsekwencji do tego, że środek prawny w postaci skargi kasacyjnej nie mógł zostać merytorycznie rozpoznany. Tym samym działanie pełnomocnika nie może być uznane za skuteczne i stanowiące podstawę do przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, co wydaje się było zrozumiałe również dla pełnomocnika, który we wniosku wskazując jako podstawę § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d powołanego powyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, domagał się przyznania nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.
Wskazać należy jednak, że zwrot i tych kosztów nie jest uzasadniony.
Przedmiotowe zażalenie wniesione bowiem zostało na skutek wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku tegoż Sądu z dnia 27 stycznia 2015 r. Stanowisko Sądu pierwszej instancji o złożeniu przez pełnomocnika środka zaskarżenia z uchybieniem ustawowego terminu zostało utrzymane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. II GZ 342/15.
Skoro, co już podkreślono, przy rozpoznawaniu wniosku o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, ocenie podlega jego merytoryczne działanie, skuteczność, adekwatność do stanu sprawy i obowiązujących przepisów, uznać należy, że w sprawie tej nie należy się pełnomocnikowi żadne wynagrodzenie. Czynność w postaci wniesienia zażalenia była związana z uprzednim, nieprofesjonalnym działaniem pełnomocnika, tj. niezłożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Czynność ta nie miała zatem charakteru pomocy prawnej dla skarżącego, a tylko taka mogłaby stanowić podstawę przyznania wynagrodzenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. IV SA/Gl 645/09, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2011 r., sygn. I OZ 790/11, dostępne: https://cbois.nsa.gov.pl).
Z wyżej przytoczonych powodów na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 ustawy P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.