Uzasadnienie
W dniu 10 lipca 2021 r. B. B. i G. B. sprowadzili z terytorium państwa członkowskiego UE samochód marki [...]. Strony nie dopełniły obowiązku rejestracji pojazdu, sprzedając go 20 listopada 2021 r.
Decyzją z 18 stycznia 2023 r. Starosta [...] nałożył na strony karę pieniężną w wysokości 756 zł za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu sprowadzonego z UE w wymaganym terminie. Po rozpatrzeniu odwołania stron Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 11 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 15 września 2023 r. o sygn. akt III SA/Po 340/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje organów obu instancji, gdyż organ pominął przepis art. 15zzzzzn˛ ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095), dalej: "ustawa COVID-19". Organ powinien był wyznaczyć stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Ponownie rozpatrując sprawę Starosta [...] zawiadomił strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Decyzją z 7 listopada 2023 r. Starosta [...] ponownie nałożył karę pieniężną na strony w wysokości 756 zł z tytułu niezarejestrowania pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE.
W odwołaniu od powyższej decyzji strony wskazały, że przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżących, gdyż pojazd był uszkodzony.
Decyzją z 17 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, gdyż organ ten nie uzasadnił dlaczego w karze o łącznej wysokości 756 zł zawiera się kwota 300 zł z tytułu powtarzalności naruszeń.
Decyzją z 3 czerwca 2025 r. Starosta [...] nałożył na strony karę pieniężną w wysokości 456 zł za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu sprowadzonego z UE w wymaganym terminie, w tym kwotę 200 zł za znaczne przekroczenie terminu i 256 zł za uzyskanie korzyści finansowych (w związku z nieponiesieniem kosztów rejestracji). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strony nie zarejestrowały pojazdu w terminie 60 dni od sprowadzenia pojazdu, tj. do 8 września 2021 r. Jednocześnie brak podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, gdyż waga naruszenia nie jest znikoma (każdy dzień opóźnienia to odrębny delikt), a strony nie zaprzestały naruszania prawa, ponieważ nie zarejestrowały pojazdu.
W odwołaniu od powyższej decyzji strony zakwestionowały zasadność nałożenia kary, jej wysokość i brak odstąpienia od jej nałożenia.
Decyzją z 9 marca 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przywołał przepisy art. 140mb pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), dalej: "P.r.d.", zgodnie z którymi kto będąc właścicielem pojazdu (niebędącego nowym pojazdem) sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE nie rejestruje pojazdu na terytorium kraju w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że nałożenie kary na podstawie tych przepisów jest obligatoryjne, a organ pierwszej instancji nie mógł nałożyć minimalnej kary i słusznie nałożył karę w wysokości 456 zł, na którą złożyły się 200 zł z tytułu naruszenia i 256 zł z uwagi na nieponiesione koszty rejestracji.
B. B. i G. B. jako wspólnicy PHU [...] s. c. w K. W. wnieśli skargę na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z 16 marca 2026 r. zarzucając naruszenie:
- 1. przepisów prawa materialnego:
- a) art. 189g § 1 K.p.a. przez nałożenie kary mimo upływu terminu przedawnienia;
- b) art. 189h K.p.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wcześniejsze wydanie decyzji następnie uchylonej przez sąd administracyjny przerwało bieg terminu przedawnienia, co prowadziło do nieograniczonego w czasie możliwości nałożenia kary;
- c) art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie mimo istnienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary;
- d) art. 140n ust. 4 P.r.d. przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że kara jest obligatoryjna, podczas gdy przepisy K.p.a. przewidują możliwość odstąpienia od jej wymierzenia;
- 2. przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy):
- a) art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. przez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego,, pominięcie istotnych okoliczności sprawy i prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
- b) art. 80 K.p.a. przez dokonanie dowolnej oceny dowodów, w szczególności pominięcie okoliczności, że pojazd był uszkodzony, nie był dopuszczony do ruchu i nie uczestniczył w ruchu drogowym;
- c) art. 107 § 3 K.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób niewyczerpujący, pomijający istotne argumenty strony oraz niewyjaśniający w sposób przekonujący podstaw rozstrzygnięcia;
- d) art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. przez brak należytego uzasadnienia odmowy zastosowania art. 189f K.p.a., mimo wskazywania przez strony przesłanek odstąpienia od nałożenia kary;
- 3. zasady proporcjonalności i zakazu nadmiernej represji:
- a) art. 189d K.p.a. przez niewłaściwe uwzględnienie dyrektyw wymiaru kary i pominięcie okoliczności takich jak charakter naruszenia, brak zagrożenia dla interesu publicznego i ustanie naruszenia;
- b) art. 8 K.p.a. przez nałożenia kary w sposób nadmierny i nieadekwatny do stopnia naruszenia;
- c) naruszenia prawa materialnego przez rozszerzająca interpretację sankcji art. 140n P.r.d. w zw. z art. 7 Konstytucji przez doliczenie do kary elementów odpowiadającym hipotetycznym kosztom rejestracji pojazdu mimo braku podstawy prawnej do takiego działania.
Skarżący wnieśli o:
- 1. uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia;
- 2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o nałożeniu na skarżących kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 140mb pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł podlega ten, kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium kraju. Stosownie do art. 71 ust. 7 P.r.d. właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium kraju w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia.
Przepis art. 71 ust. 7 P.r.d. ustanawia bezwzględny obowiązek nakładany na właściciela pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE, zarejestrowania pojazdu na terytorium kraju. Przepis ten ani żaden inny przepis P.r.d. nie zawiera odstępstwa od powyższego nakazu. Oznacza to, że również pojazd uszkodzony, sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego UE, powinien zostać przez właściciela zarejestrowany w powyższym terminie. Skoro zaś zgodnie z art. 72 ust. 1 P.r.d. do rejestracji pojazdu wymagane jest m. in. zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub inny dokument wydany przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzający wykonanie oraz termin ważności badania technicznego (pkt 4), a z kolei art. 73 ust. 1e pkt 1 P.r.d. nakazuje organowi rejestrującemu wydanie decyzji o odmowie rejestracji pojazdu w przypadku braku pozytywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1, z uwzględnieniem przy tej weryfikacji art. 72 ust. 1b-5, to uznać należy, że jeżeli właściciel uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z terytorium państw członkowskich UE nie doprowadza do naprawienia tego pojazdu po jego sprowadzeniu i przed upływem terminu na rejestrację pojazdu nie uzyskuje zaświadczenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 P.r.d., dopuszcza się naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium kraju w terminie (art. 71 ust. 7 P.r.d.).
Tym samym również właściciel uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z terytorium państw członkowskich UE podlega określonej w art. 140mb pkt 1 P.r.d. karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł za niezarejestrowanie pojazdu wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 P.r.d.
W związku z powyższym nie sposób uznać argumentacji skarżących dotyczącej okoliczności sprowadzenia z terytorium UE uszkodzonego pojazdu jako okoliczności wyłączającej obowiązek rejestracji tego pojazdu zgodnie z art. 71 ust. 7 P.r.d., a w konsekwencji wyłączającej odpowiedzialność skarżących za powyższe naruszenie na gruncie art. 140mb pkt 1 P.r.d.
Bezsporne jest sprowadzenie przez skarżących 10 lipca 2021 r. przedmiotowego pojazdu z terytorium państwa członkowskiego UE (jak i jego zbycie 20 listopada 2021 r. bez rejestracji). Ostatnim dniem 60-dniowego terminu na rejestrację (zgodnie z art. 31ia pkt 1 ustawy COVID-19) był zatem dzień 8 września 2021 r. (środa). Rejestracji w tym terminie nie dokonano. W dniu 20 listopada 2021 r. skarżący sprzedali pojazd bez jego rejestracji.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 189g § 1 K.p.a. stanowiącego, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od naruszenia prawa. Naruszenie prawa nastąpiło 9 września 2021 r. (następny dzień po ostatnim dniu na rejestrację pojazdu), stąd pięć lat od tego faktu wypada 9 września 2026 r. Zaskarżoną decyzję wydano 9 marca 2026 r., stąd wątpienia nie doszło do przedawnienia nałożenia kary.
Niemniej jednak zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze mimo zawartego w odwołaniu zarzutu nie zajęło stanowiska czy istnieje podstawa do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ uczyni to ponownie rozpatrując sprawę.
Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wskazało podstawy prawnej do nałożenia części kary w wysokości 256 zł z tytułu niezarejestrowania pojazdu. Zgodnie z art. 140n ust. 4 P.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się m. in. korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Naruszenie ustawy bezsprzecznie nastąpiło, gdyż skarżący wbrew obowiązkowi nie zarejestrowali pojazdu w terminie, stąd skarżący uniknęli kosztów związanych z rejestracją, ale organ miał obowiązek dokładnie uzasadnić jakiego rodzaju koszty składają się na kwotę 256 zł i na jakiej podstawie prawnej są pobierane, a tego nie uczynił, naruszając art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. W ponownym orzeczeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniesie się również do kwestii przedawnienia nałożenia kary (art. 189g § 1 K.p.a.).
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.
W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy. Na zasądzone koszty złożył się wpis od skargi w wysokości 200 zł, uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215).