Uzasadnienie
W dniu 13 lutego 2021 r. B. B. i G. B. sprowadzili z terytorium państwa członkowskiego UE samochód marki [...]. Strony nie dopełniły obowiązku rejestracji pojazdu, sprzedając go 18 października 2022 r.
Decyzją z 18 stycznia 2023 r. Starosta [...] nałożył na strony karę pieniężną w wysokości 856 zł za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu sprowadzonego z UE w wymaganym terminie. Po rozpatrzeniu odwołania stron Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 11 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 29 sierpnia 2023 r. o sygn. akt III SA/Po 339/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje organów obu instancji, gdyż organ pominął przepis art. 15zzzzzn˛ ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095), dalej: "ustawa COVID-19". Organ powinien był wyznaczyć stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Ponownie rozpatrując sprawę Starosta [...] zawiadomił strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Decyzją z 7 listopada 2023 r. Starosta [...] ponownie nałożył karę pieniężną na strony w wysokości 856 zł z tytułu niezarejestrowania pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE.
W odwołaniu od powyższej decyzji strony wskazały, że przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżących, gdyż pojazd był uszkodzony.
Decyzją z 17 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, gdyż organ ten nie uzasadnił dlaczego w karze o łącznej wysokości 856 zł zawiera się kwota 300 zł z tytułu powtarzalności naruszeń.
Decyzją z 3 czerwca 2025 r. Starosta [...] nałożył na strony karę pieniężną w wysokości 556 zł za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu sprowadzonego z UE w wymaganym terminie, w tym kwotę 300 zł za znaczne przekroczenie terminu i 256 zł za uzyskanie korzyści finansowych (w związku z nieponiesieniem kosztów rejestracji). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strony nie zarejestrowały pojazdu w terminie, tj. do 15 marca 2021 r. Jednocześnie brak podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, gdyż waga naruszenia nie jest znikoma (każdy dzień opóźnienia to odrębny delikt), a strony nie zaprzestały naruszania prawa, ponieważ nie zarejestrowały pojazdu.
W odwołaniu od powyższej decyzji strony zakwestionowały zasadność nałożenia kary, jej wysokość i brak odstąpienia od jej nałożenia.
Decyzją z 16 marca 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przywołał przepisy art. 140mb pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), dalej: "P.r.d.", zgodnie z którymi kto będąc właścicielem pojazdu (niebędącego nowym pojazdem) sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE nie rejestruje pojazdu na terytorium kraju w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że nałożenie kary na podstawie tych przepisów jest obligatoryjne, a organ pierwszej instancji nie mógł nałożyć minimalnej kary i słusznie nałożył karę w wysokości 556 zł, na którą złożyły się 300 zł z tytułu naruszenia i 256 zł z uwagi na nieponiesione koszty rejestracji.
B. B. i G. B. jako wspólnicy PHU [...] s. c. w K. W. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 16 marca 2026 r. zarzucając naruszenie:
- 1. przepisów prawa materialnego:
- a) art. 189g § 1 K.p.a. przez nałożenie kary mimo upływu terminu przedawnienia;
- b) art. 189h K.p.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wcześniejsze wydanie decyzji następnie uchylonej przez sąd administracyjny przerwało bieg terminu przedawnienia, co prowadziło do nieograniczonego w czasie możliwości nałożenia kary;
- c) art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie mimo istnienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary;
- d) art. 140n ust. 4 P.r.d. przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że kara jest obligatoryjna, podczas gdy przepisy K.p.a. przewidują możliwość odstąpienia od jej wymierzenia;
- 2. przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy):
- a) art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. przez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego,, pominięcie istotnych okoliczności sprawy i prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
- b) art. 80 K.p.a. przez dokonanie dowolnej oceny dowodów, w szczególności pominięcie okoliczności, że pojazd był uszkodzony, nie był dopuszczony do ruchu i nie uczestniczył w ruchu drogowym;
- c) art. 107 § 3 K.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób niewyczerpujący, pomijający istotne argumenty strony oraz niewyjaśniający w sposób przekonujący podstaw rozstrzygnięcia;
- d) art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. przez brak należytego uzasadnienia odmowy zastosowania art. 189f K.p.a., mimo wskazywania przez strony przesłanek odstąpienia od nałożenia kary;
- 3. zasady proporcjonalności i zakazu nadmiernej represji:
- a) art. 189d K.p.a. przez niewłaściwe uwzględnienie dyrektyw wymiaru kary i pominięcie okoliczności takich jak charakter naruszenia, brak zagrożenia dla interesu publicznego i ustanie naruszenia;
- b) art. 8 K.p.a. przez nałożenia kary w sposób nadmierny i nieadekwatny do stopnia naruszenia;
- c) naruszenia prawa materialnego przez rozszerzająca interpretację sankcji art. 140n P.r.d. w zw. z art. 7 Konstytucji przez doliczenie do kary elementów odpowiadającym hipotetycznym kosztom rejestracji pojazdu mimo braku podstawy prawnej do takiego działania.
Skarżący wnieśli o:
- 1. uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia;
- 2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o nałożeniu na skarżących kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 140mb pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł podlega ten, kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium kraju. Stosownie do art. 71 ust. 7 P.r.d. właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium kraju w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia.
Przepis art. 71 ust. 7 P.r.d. ustanawia bezwzględny obowiązek nakładany na właściciela pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE, zarejestrowania pojazdu na terytorium kraju. Przepis ten ani żaden inny przepis P.r.d. nie zawiera odstępstwa od powyższego nakazu. Oznacza to, że również pojazd uszkodzony, sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego UE, powinien zostać przez właściciela zarejestrowany w powyższym terminie. Skoro zaś zgodnie z art. 72 ust. 1 P.r.d. do rejestracji pojazdu wymagane jest m. in. zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub inny dokument wydany przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzający wykonanie oraz termin ważności badania technicznego (pkt 4), a z kolei art. 73 ust. 1e pkt 1 P.r.d. nakazuje organowi rejestrującemu wydanie decyzji o odmowie rejestracji pojazdu w przypadku braku pozytywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1, z uwzględnieniem przy tej weryfikacji art. 72 ust. 1b-5, to uznać należy, że jeżeli właściciel uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z terytorium państw członkowskich UE nie doprowadza do naprawienia tego pojazdu po jego sprowadzeniu i przed upływem terminu na rejestrację pojazdu nie uzyskuje zaświadczenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 P.r.d., dopuszcza się naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium kraju w terminie (art. 71 ust. 7 P.r.d.).
Tym samym również właściciel uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z terytorium państw członkowskich UE podlega określonej w art. 140mb pkt 1 P.r.d. karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł za niezarejestrowanie pojazdu wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 P.r.d.
W związku z powyższym nie sposób uznać argumentacji skarżących dotyczącej okoliczności sprowadzenia z terytorium UE uszkodzonego pojazdu jako okoliczności wyłączającej obowiązek rejestracji tego pojazdu zgodnie z art. 71 ust. 7 P.r.d., a w konsekwencji wyłączającej odpowiedzialność skarżących za powyższe naruszenie na gruncie art. 140mb pkt 1 P.r.d.
Bezsporne jest sprowadzenie przez skarżących 13 lutego 2021 r. przedmiotowego pojazdu z terytorium państwa członkowskiego UE (jak i jego zbycie 18 października 2022 r. bez rejestracji). Ostatnim dniem na rejestrację był zatem dzień 15 marca 2021 r. (poniedziałek). Rejestracji w tym terminie nie dokonano. W dniu 18 października 2022 r. skarżący sprzedali pojazd bez jego rejestracji.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 189g § 1 K.p.a. stanowiącego, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od naruszenia prawa. Naruszenie prawa nastąpiło 16 marca 2021 r. (następny dzień po ostatnim dniu na rejestrację pojazdu), stąd pięć lat od tego faktu wypada 16 marca 2026 r. Zaskarżoną decyzję wydano 16 marca 2026 r., ale bez wątpienia nie doszło do przedawnienia nałożenia kary, gdyż bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 189h § 4 pkt 1 K.p.a. został zawieszony wskutek wniesienia przez skarżących skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 kwietnia 2023 r. i termin ten biegł dalej od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu z 29 sierpnia 2023 r. (art. 189 § 5 pkt 1 K.p.a.), co nastąpiło 21 października 2023 r.
Niemniej jednak zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze mimo zawartego w odwołaniu zarzutu nie zajęło stanowiska czy istnieje podstawa do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ uczyni to ponownie rozpatrując sprawę.
Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wskazało podstawy prawnej do nałożenia części kary w wysokości 256 zł z tytułu niezarejestrowania pojazdu. Zgodnie z art. 140n ust. 4 P.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się m. in. korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Naruszenie ustawy bezsprzecznie nastąpiło, gdyż skarżący wbrew obowiązkowi nie zarejestrowali pojazdu w terminie, stąd skarżący uniknęli kosztów związanych z rejestracją, ale organ miał obowiązek dokładnie uzasadnić jakiego rodzaju koszty składają się na kwotę 256 zł i na jakiej podstawie prawnej są pobierane, a tego nie uczynił, naruszając art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. W ponownym orzeczeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniesie się również do kwestii przedawnienia nałożenia kary (art. 189g § 1 K.p.a.).
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.
W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy. Na zasądzone koszty złożył się wpis od skargi w wysokości 200 zł, uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215).