Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 26 sierpnia 2026 r., sygn. akt I SA/Po 859/26

Uzasadnienie

W dniu 22 października 2020 r. B. B. i G. B. sprowadzili z terytorium państwa członkowskiego UE samochód marki [...] Strony nie dopełniły obowiązku rejestracji pojazdu, sprzedając go 14 maja 2021 r.

Decyzją z 19 sierpnia 2022 r. Starosta [...] nałożył na strony karę pieniężną w wysokości 456 zł za naruszenie obowiązku zarejestrowania pojazdu sprowadzonego z UE w wymaganym terminie. Po rozpatrzeniu odwołania stron Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 10 października 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 12 kwietnia 2023 r. o sygn. akt III SA/Po 1113/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje organów obu instancji, gdyż organ pominął przepis art. 15zzzzzn˛ ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095), dalej: "ustawa COVID-19". Organ powinien był wyznaczyć stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Ponownie rozpatrując sprawę Starosta [...] zawiadomił strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Strony poinformowały, że niemożliwe jest wniesienie o przywrócenie terminu do dokonania czynności rejestracji pojazdu i jej dokonanie, gdyż strony nie są już właścicielami pojazdu, a ponadto pojazd został już zarejestrowany. Strony wniosły o umorzenie postępowania, ewentualnie o odstąpienie od nakładania kary pieniężnej.

Decyzją z 12 grudnia 2023 r. Starosta [...] ponownie nałożył karę pieniężną na strony w wysokości 456 zł z tytułu niezarejestrowania pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE.

W odwołaniu od powyższej decyzji strony wskazały, że przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżących, gdyż pojazd był uszkodzony.

Decyzją z 3 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przywołał przepisy art. 140mb pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.), dalej: "P.r.d.", zgodnie z którymi kto będąc właścicielem pojazdu (niebędącego nowym pojazdem) sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE nie rejestruje pojazdu na terytorium kraju w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że nałożenie kary na podstawie tych przepisów jest obligatoryjne, a organ pierwszej instancji nie mógł nałożyć minimalnej kary i słusznie nałożył kare w wysokości 456 zł, na którą złożyły się 200 zł z tytułu naruszenia i 256 zł z uwagi na nieponiesione koszty rejestracji.

Wyrokiem z 25 lutego 2025 r. o sygn. akt III SA/Po 618/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 3 września 2024 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł m. in., że:

1. 1. uszkodzenie pojazdu nie wyłącza obowiązku rejestracji w ustawowym terminie, stąd również pojazd uszkodzony, sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego UE, powinien zostać przez właściciela zarejestrowany w tym terminie; niemniej jednak organ powinien był odnieść się do stopnia uszkodzenia pojazdu (ze względu na sygnalizowaną niżej kwestię odstąpienia od nałożenia kary);
2. 2. wadliwe było uwzględnienie w całości kary kwoty 256 zł tytułem uzyskania przez strony korzyści majątkowej (art. 140n ust. 4 P.r.d.), gdyż strony zarejestrowały pojazd (choć z opóźnieniem), a więc poniosły koszty jego rejestracji;
3. 3. organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę powinien rozważyć zastosowanie art. 189f § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej: "K.p.a." regulującego kwestię odstąpienia od nałożenia kary; przy ocenie wagi naruszenia i zaprzestania naruszenia prawa koniecznym będzie uwzględnienie sygnalizowanego wyżej braku uzyskania przez strony korzyści majątkowej i stopnia uszkodzenia pojazdu; Sąd nie przesądza czy zasadnym będzie odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej, jednak organ powinien ponownie przeprowadzić ocenę dopuszczalności odstąpienia, mając przy tym na względzie wyżej wskazane okoliczności; przyjmuje się bowiem, że ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną; jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna; istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego; jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma.

Decyzją z 16 marca 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania B. B. i G. B. prowadzących działalność gospodarczą w ramach PHU [...] s. c. w K. W. od decyzji Starosty [...] z 12 grudnia 2023 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 456 zł z tytułu niezarejestrowania pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, co następuje. Termin na zarejestrowanie pojazdu wynosił 180 dni od jego sprowadzenia (art. 31i ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19). Strony sprowadziły pojazd 22 października 2020 r., a 14 maja 2021 r. sprzedały go bez jego rejestrowania, co przyznają same strony (wbrew wyrokowi Sądu z 25 lutego 2025 r.). Pojazd uszkodzony również powinien być zarejestrowany w powyższym terminie. Kto, będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium kraju, podlega karze pieniężnej od 200 do 1 000 zł (art. 140mb pkt 1 P.r.d.). Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 P.r.d.). Strony nie zarejestrowały pojazdu w terminie uzyskując korzyść finansową w wysokości 256 zł (nieponiesione koszty rejestracji), a samą karę za naruszenie ustawy nałożono w wysokości 200 zł. Nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, gdyż organ odstępuje od jej nałożenia jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.).

Waga naruszenia prawa nie jest znikoma, gdyż wprowadzenie od 2020 r. kary za niezarejestrowanie pojazdu w terminie w zamierzeniu ustawodawcy służyło poprawie warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów (druk sejmowy nr 3495).

B. B. i G. B. jako wspólnicy PHU [...] s. c. w K. W. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 16 marca 2026 r. zarzucając naruszenie:

1. 1. przepisów prawa materialnego:
2. a) art. 189f § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie mimo istnienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary;
3. b) art. 189g § 1 K.p.a. przez nałożenie kary mimo upływu terminu przedawnienia;
4. c) art. 140mb ust. 1 P.r.d. przez jego zastosowanie;
5. d) art. 140n ust. 6 P.r.d. w zw. z art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2651 ze zm.) w zw. z art. 864 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm.) polegające na niedookreśleniu sposobu w jaki sposób kara obciąża strony, a nadto nieuwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz doliczenie obowiązku poniesienia kosztu rejestracji pojazdu, jako rzekomego wzbogacenia po stronie skarżących, co w ogóle nie powinno mieć miejsca, gdyż nie znajduje ono żadnego umocowania w powołanych przez organ przepisach prawa, a nadto stanowi podwójne karanie za to samo;
6. 2. przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy):
7. a) art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. przez nieprzestrzeganie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także na naruszeniu obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej;
8. b) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym obowiązku poniesienia kosztu rejestracji pojazdu, jako rzekomego wzbogacenia po stronie skarżących, gdyż nie znajduje ono umocowania w przepisach prawa;
9. c) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. wobec niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie odwoławczym na mocy art. 77 § 1 K.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 K.p.a.;
10. d) art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

Skarżący wnieśli o:

1. 1. uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia;
2. 2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o nałożeniu na skarżących kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie.

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy (art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Organ był zatem związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Po 618/24. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w powyższym wyroku. W kontekście związania organu przez art. 153 p.p.s.a. Sąd w realiach kontrolowanej sprawy uważa, że organ nie był jednak związany stanowiskiem Sądu wyrażonym w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt III SA/Po 618/24, że skarżący zarejestrowali pojazd, co w rzeczywistości nie nastąpiło. Była to też okoliczność, co do której nie było sporu między skarżącymi a organem.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 140mb pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł podlega ten, kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium kraju. Stosownie do art. 71 ust. 7 P.r.d. właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium kraju w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Termin ten w kontrolowanej sprawie wynosi jednak 180 dni, gdyż został przedłużony na podstawie art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19.

Przepis art. 71 ust. 7 P.r.d. ustanawia bezwzględny obowiązek nakładany na właściciela pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE, zarejestrowania pojazdu na terytorium kraju. Przepis ten ani żaden inny przepis P.r.d. nie zawiera odstępstwa od powyższego nakazu. Oznacza to, że również pojazd uszkodzony, sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego UE, powinien zostać przez właściciela zarejestrowany w powyższym terminie. Skoro zaś zgodnie z art. 72 ust. 1 P.r.d. do rejestracji pojazdu wymagane jest m. in. zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub inny dokument wydany przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzający wykonanie oraz termin ważności badania technicznego (pkt 4), a z kolei art. 73 ust. 1e pkt 1 P.r.d. nakazuje organowi rejestrującemu wydanie decyzji o odmowie rejestracji pojazdu w przypadku braku pozytywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1, z uwzględnieniem przy tej weryfikacji art. 72 ust. 1b-5, to uznać należy, że jeżeli właściciel uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z terytorium państw członkowskich UE nie doprowadza do naprawienia tego pojazdu po jego sprowadzeniu i przed upływem terminu na rejestrację pojazdu nie uzyskuje zaświadczenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 P.r.d., dopuszcza się naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium państwa w terminie (art. 71 ust. 7 P.r.d.).

Tym samym również właściciel uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z terytorium państw członkowskich UE podlega określonej w art. 140mb pkt 1 P.r.d. karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł za niezarejestrowanie pojazdu wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 P.r.d.

W związku z powyższym nie sposób uznać argumentacji skarżących dotyczącej okoliczności sprowadzenia z terytorium UE uszkodzonego pojazdu jako okoliczności wyłączającej obowiązek rejestracji tego pojazdu zgodnie z art. 71 ust. 7 P.r.d., a w konsekwencji wyłączającej odpowiedzialność skarżących za powyższe naruszenie na gruncie art. 140mb pkt 1 P.r.d.

Bezsporne jest sprowadzenie przez skarżących 22 października 2020 r. przedmiotowego pojazdu z terytorium państwa członkowskiego UE (jak i jego zbycie 14 maja 2021 r. bez rejestracji). Ostatnim dniem na rejestrację był zatem dzień 20 kwietnia 2021 r. (wtorek). Rejestracji w tym terminie nie dokonano. 24 dni później (14 maja 2021 r.) skarżący sprzedali pojazd bez jego rejestracji.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 189g § 1 K.p.a. stanowiącego, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od naruszenia prawa. Naruszenie prawa nastąpiło 21 kwietnia 2021 r. (następny dzień po ostatnim dniu na rejestrację pojazdu), stąd pięć lat od tego faktu wypada 21 kwietnia 2026 r. Zaskarżoną decyzję wydano natomiast 16 marca 2026 r., czyli bez wątpienia nie doszło do przedawnienia nałożenia kary.

Prawidłowe jest również stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ jest do tego zobligowany gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Zasadnie podniósł organ, że niedokonanie rejestracji godzi w aktualność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów. Przepis wprowadzający sankcję administracyjną za brak rejestracji pojazdu dodany został na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579). W uzasadnieniu do zmiany przepisów (druk sejmowy nr 3495) wskazano, że wprowadzone zmiany mają służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację w określonym terminie.

W konsekwencji powinno to wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji. Ponadto strona nie zaprzestała naruszania prawa, gdyż nie zarejestrowała pojazdu. Z tego względu zasadne jest stanowisko organu o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary.

Niemniej jednak zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wskazało podstawy prawnej do nałożenia części kary w wysokości 256 zł z tytułu niezarejestrowania pojazdu. Zgodnie z art. 140n ust. 4 P.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się m. in. korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Naruszenie ustawy bezsprzecznie nastąpiło, gdyż skarżący wbrew obowiązkowi nie zarejestrowali pojazdu w terminie, stąd skarżący uniknęli kosztów związanych z rejestracją, ale organ miał obowiązek dokładnie uzasadnić jakiego rodzaju koszty składają się na kwotę 256 zł i na jakiej podstawie prawnej są pobierane, a tego nie uczynił, naruszając art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazanie co do dalszego postępowania. W ponownym orzeczeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniesie się również do kwestii przedawnienia nałożenia kary (art. 189g § 1 K.p.a.).

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.

W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się wpis od skargi w wysokości 200 zł, uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215).