Uzasadnienie
Skarżący PM wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pismem z dnia [...] skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. Równocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie lub rodziny. Wnioskodawca wyjaśnił, że prowadzone są wobec niego inne postępowania przez Urząd Skarbowy, a w toku egzekucji odebrano mu cały majątek.
Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z córką i z córką żony. Skarżący podał, że nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, córka małżonki posiada mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...]. Skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną, nie prowadzi działalności gospodarczej, gdyż ją zawiesił i nie uzyskuje dochodów, żona również jest osobą bezrobotną i nie uzyskuje dochodów, córka skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości [...], córka małżonki w wysokości [...].
Skarżący podał, że osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają majątku i nie są skłonne do ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Wnioskodawca podał również, że choruje i że jest po kilku operacjach.
Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że od dnia [...] nie prowadzi działalności gospodarczej. Wnioskodawca podał, że jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny i nie otrzymuje zasiłku. Żona również jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Córka posiada samochód marki M, rok prod. [...], wartość rynkowa ok. [...]. Skarżący oświadczył, że nie posiada i nie użytkuje pojazdu mechanicznego. Wnioskodawca podał, że ponoszą następujące koszty utrzymania: [...].
Skarżący oświadczył, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają udziałów w spółkach, nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca wyjaśnił, że prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego został zajęty rachunek bankowy. Skarżący wskazał również, że poprzednia egzekucja z uwagi na bezskuteczność została umorzona. Do pisma załączył kserokopię zeznania za [...], z którego wynika, że małżonka uzyskała dochód z innych źródeł w wysokości [...], skarżący natomiast z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i poniósł stratę w wysokości [...], córka małżonki w [...] z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskała dochód w wysokości [...], w [...] w wysokości [...]. Do pisma załączył także wyciągi z rachunków bankowych oraz potwierdzenie przyjęcia wniosku CEIDG-1 o wpis do Centralnej Ewidencji I Informacji O Działalności Gospodarczej o złożeniu w dniu [...] wniosku o wykreślenie wpisu z CEIDG.
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie.
Wpis sądowy w przedmiotowej sprawie wynosi [...]. Skarżący, jak wynika ze złożonego przez niego oświadczenia, od [...] nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku i nie uzyskuje żadnych dochodów. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z córką i z córką żony. Mieszkanie, w którym mieszka należy do córki żony. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Żona skarżącego również nie posiada żadnego majątku, nie uzyskuje żadnych dochodów, jest zarejestrowana Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Córki natomiast pracują i uzyskują dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, które łącznie wynoszą [...] brutto i z których ponoszone są w całości koszty miesięcznego utrzymania [...] rodziny. Córka skarżącego posiada samochód osobowy marki M, rok produkcji [...], o wartości ok. [...], natomiast córka małżonki mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...].
Skarżący wykazał zatem, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie są w stanie z uzyskiwanych dochodów poczynić oszczędności w celu uiszczenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Wnioskodawca nie posiada również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.