Uzasadnienie
Na polecenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, funkcjonariusze Komendy Komisariatu Policji w Ozimku, na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2024 r. poz. 485 - "u.o.b.a."), czynnością materialno-techniczną, wykonaną 21 października 2025 r., za pokwitowaniem, w miejscowości N., odebrali M. Z. (dalej: "skarżący", "strona") i przekazali do depozytu 4 sztuki broni wraz z amunicją i legitymacją posiadacza broni, należącą do skarżącego.
M. Z. zaskarżył powyższą czynność materialno-techniczną zarzucając organowi naruszenie:
- 1. przepisów postępowania, tj.:
- 1) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, tj. nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego na okoliczność właściwości i warunków osobistych skarżącego, braku zagrożenia dla bezpieczeństwa lub porządku prawnego albo dla wolności i praw innych osób, związanego z faktem posiadania broni przez skarżącego;
- 2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającej na błędnym uznaniu, iż posiadanie przez skarżącego broni stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku prawnego, albo dla wolności i praw innych osób;
- 2. przepisów prawa materialnego, tj.:
- 1) art. 19 ust. 1a, w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.o.b.a., poprzez ich niezasadne zastosowanie w stosunku do skarżącego, podczas gdy organ w ogóle nie uzasadnił swojego stanowiska w zakresie odebrania od skarżącego broni, amunicji i legitymacji posiadacza broni, wskazując jedynie podstawę prawną odebrania, bez dokonania zasadności tego odebrania przez pryzmat potencjalnego rzeczywistego i istotnego zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego i porządku prawnego albo dla wolności i praw innych osób.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Według skarżącego dokonując zaskarżonej czynności organ wadliwie uznał, że zachodzą przesłanki do odebrania broni palnej wraz z amunicją i legitymacją posiadacza broni na podstawie przywołanego wyżej przepisu. Organ z góry założył, że zachowanie skarżącego stanowi zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego, zaś samo oskarżenie o naruszenie prawa, a tym bardziej o popełnienie przestępstwa umyślnego, daje podstawę do twierdzenia, że osoba postawiona w stan oskarżenia nie wykazała się należytym szacunkiem do norm prawnych, stanowionych w celu zapewnienia ładu i poczucia bezpieczeństwa wśród obywateli.
W ocenie skarżącego organ nie wskazał okoliczności uzasadniających odebranie mu broni na podstawie art. 19 ust. la ustawy o broni i amunicji, a sam fakt prowadzenia przeciwko niemu postępowania karnego nie może stanowić wyłącznej przyczyny podjęcia tej czynności. Organ nie wykazał więc zasadności zaskarżonej czynności, a postępowanie organu nosi cechy arbitralności
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że 22 września oraz 14 października 2025 r. Wydział Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji, otrzymał informacje koordynacyjne dotyczące wprowadzonych rejestracji procesowych skarżącego. Następnie, powołując się na treść art. 19 ust. 1a i art. 15 ust. 1 pkt 6 u.o.b.a., organ wskazał, że otrzymał informację o prowadzonym przeciwko skarżącemu postępowaniu karnym o czyn z art. 189 § 1 i art. 190 § 1 k.k., tj. bezprawnego pozbawienia wolności, zagrożonego karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 oraz groźby karalnej, zagrożonej karą pozbawienia wolności do lat 3. Ponadto ustalono, iż wobec skarżącego prowadzone były postępowania przez Komisariat S. oraz przez Komisariat Powiatowy Policji w B., w których zostały mu przedstawione powyższe zarzuty. Postępowania zakończone zostały skierowaniem aktów oskarżenia do właściwych sądów, a postępowania karne nie zostały jeszcze zakończone.
W związku z powyższym pismem z 15 października 2025 r. zwrócono się do Komendanta Miejskiego Policji z prośbą o prewencyjne zabezpieczenie broni palnej należącej do skarżącego.
Z akt postępowania wynika, że 21 października 2025 r. funkcjonariusze Policji zabezpieczyli 4 jednostki broni palnej wraz z legitymacją posiadacza broni. Powyższej czynności dokonano za pokwitowaniem, wskazując właściwą podstawę prawną. Następnie broń została przekazana do depozytu Komendy Wojewódzkiej Policji. Z powyższej czynności zostały sporządzone odpowiednio protokoły przyjęcia broni i amunicji do depozytu.
W ocenie organu, użyte w treści art. 19 ust. 1a u.o.b.a. sformułowanie "Policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję (...)", świadczy o uznaniowości organu w podjęciu opisanej nim czynności, wobec osoby, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.o.b.a.. Spełnienie przesłanki, o której stanowi powołany przepis jest jedynie punktem wyjścia dla dokonania tej czynności, która znajdować musi uzasadnienie w okolicznościach sprawy, świadczących o tym, że dalsze posiadanie broni stanowić będzie zagrożenie dla dóbr, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.o.b.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe i za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu oraz przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.
Organ zaznaczył że, posiadanie broni oraz posługiwanie się nią jest w polskim porządku prawnym ściśle reglamentowane i podlega restrykcyjnej ocenie. W ocenie organu należy je traktować jako rodzaj przywileju, a nie jako prawo podmiotowe, a od osoby posiadającej takie pozwolenie wymaga się kwalifikowanych cech charakteru oraz zachowania niebudzącego wątpliwości z punktu widzenia ochrony porządku prawnego. Posiadacz broni powinien być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W przekonaniu organu osoba, która wchodzi w konflikt z prawem - takiej rękojmi nie zapewnia, jest ona niewiarygodna, co do posiadania, używania broni, zgodnie z celami porządku i bezpieczeństwa publicznego, wzbudza obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.o.b.a. Zdaniem organu art. 19 ust. 1a u.o.b.a. zawiera przesłankę zabezpieczenia broni, jaką jest jedynie prowadzenie postępowania karnego m.in. o przestępstwo umyślne, a takie postepowania jest prowadzone przeciwko skarżącemu, zatem organ uznał, że wskazana przesłanka została spełniona.
Organ podkreślił, że wzgląd na bezpieczeństwo publiczne ma pierwszeństwo nad interesem skarżącego, polegającym na pozostawieniu mu prawa dysponowania bronią, na którą posiada pozwolenie, a zarzucane skarżącemu czyny niewątpliwe mieszczą się w katalogu umyślnych przestępstw w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 lit.a u.o.b.a. W przekonaniu organu, skoro przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne o ww. przestępstwa, to jego zachowanie, choć niepotwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, daje podstawę do założenia, że stwarza on zagrożenie dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego. Postawienie zarzutów popełnienia tak poważnych przestępstw osobie posiadającej broń palną uzasadnia obawę użycia jej niezgodnie z obowiązującymi przepisami.
W konsekwencji zastosowanie wobec skarżącego prewencyjnego zabezpieczenia broni było uprawnione na podstawie regulacji określonej w art. 19 ust. 1a ustawy, dotyczącej nie osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za określone przestępstwa, lecz osób wobec których toczy się postępowanie karne o te przestępstwa.
W zakresie podnoszonych przez skarżącego zarzutów wskazano, że przepisy art. 19 ust. 1a u.o.b.a. nie precyzują formy prawnej, w jakiej organ powinien umotywować swoje stanowisko. W tym przedmiocie nie jest wydawane żadne rozstrzygnięcie przewidziane przepisami k.p.a., a przedstawienie argumentacji stanowiącej podstawę prewencyjnego odebrania jest dopuszczalne na etapie udzielania odpowiedzi na skargę. W przypadku odebrania broni organ nie wydaje żadnego rozstrzygnięcia, dokonując jedynie czynności, która ma charakter samoistny i nie stanowi wykonania innego rozstrzygnięcia administracyjnego, którego integralną częścią byłoby pisemne uzasadnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026r. poz. 143 ze zm. - p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Kontrolując zaskarżoną czynność na podstawie powołanego kryterium sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Organ wyjaśnił motywy podjętej czynności, co znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz w przywołanych przepisach.
Przedmiotem kontroli sądu w tej sprawie jest czynność materialno-techniczna Komendanta Wojewódzkiego Policji polegająca na odebraniu skarżącemu, za pokwitowaniem 4 sztuk broni palnej i przekazania jej do depozytu.
Materialnoprawną podstawę działania organu stanowił przepis art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym, Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata.
Jak zasadnie stwierdził organ powyższa regulacja, poprzez użycie w niej przez ustawodawcę sformułowanie "Policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję (...)", świadczy o uznaniowości organu w podjęciu opisanej nim czynności, wobec osoby, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.o.b.a. Spełnienie przesłanki, o której stanowi powołany przepis jest jedynie punktem wyjścia dla dokonania tej czynności, która znajdować musi uzasadnienie w okolicznościach sprawy, świadczących o tym, że dalsze posiadanie broni stanowić będzie zagrożenie dla dóbr, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.o.b.a.. Zgodnie z jego treścią pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe i za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu oraz przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, który sąd rozpoznający tę sprawę w pełni podziela, że posiadanie broni oraz posługiwanie się nią jest w polskim porządku prawnym ściśle reglamentowane i podlega restrykcyjnej ocenie. Należy je traktować jako rodzaj przywileju, a nie jako prawo podmiotowe. Od osoby posiadającej takie pozwolenie wymaga się bowiem kwalifikowanych cech charakteru oraz zachowania niebudzącego wątpliwości z punktu widzenia ochrony porządku prawnego. Posiadacz broni powinien być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Osoba, która wchodzi w konflikt z prawem takiej rękojmi nie zapewnia, jest ona niewiarygodna, co do posiadania, używania broni, zgodnie z celami porządku i bezpieczeństwa publicznego, wzbudza obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (por. przykładowo wyroki NSA z: 23 września 2020 r., II OSK 1351/20; 7 lutego 2023 r., II GSK 1057/22).
Słuszne jest także stanowisko organu, że przepisy prawa nie precyzują formy prawnej, w jakiej organ, działający na podstawie art. 19 ust. 1a u.o.b.a., powinien umotywować swoje stanowisko w kwestii odebrania broni, jako że nie jest wydawane w tym przedmiocie żadne rozstrzygnięcie przewidziane przepisami k.p.a., w postaci decyzji czy postanowienia. W konsekwencji zasadnie wskazał organ, że argumentacja stanowiąca podstawę prewencyjnego odebrania może zostać przez organ w późniejszej korespondencji ze skarżącym. Organ może to uczynić więc zarówno w dacie dokonania czynności odebrania broni, w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a nawet w odpowiedzi na skargę (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2019 r., akt II OSK 3238/18).
W rozpoznawanej sprawie w odpowiedzi na skargę organ w sposób przekonujący wyjaśnił, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 u.o.b.a. wskazuje przesłankę zabezpieczenia broni, jaką jest jedynie prowadzenie postępowania karnego m.in. o przestępstwo umyślne. W związku z niekwestionowanym faktem, że aktualnie prowadzone jest przeciwko skarżącemu postepowanie karne, o czyny z art. 189 § 1 i art. 190 § 1 k.k., w których skierowano akty oskarżenia do właściwych sądów, przesłanka ta została spełniona, a skarżący może stanowić zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego.
Sąd podziela także stanowisko organu, zgodnie z którym wzgląd na bezpieczeństwo publiczne ma pierwszeństwo nad interesem skarżącego polegającym na pozostawieniu mu prawa dysponowania bronią, na którą posiada pozwolenie. Skoro przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne o przestępstwa przeciwko wolności, to jego zachowanie, choć niepotwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, daje podstawę do założenia, że stwarza on zagrożenie dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego. Postawienie zarzutów popełnienia tak poważnych przestępstw osobie posiadającej broń palną uzasadnia bowiem obawę użycia jej niezgodnie z obowiązującymi przepisami (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2024 r., II GSK 588/23), w którego uzasadnieniu NSA podkreślił, że wykładnia art. 19 ust. 1a u.o.b.a. jest zbieżna ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z 18 grudnia 2013 r. P 43/12, zgodnie z którym użycie przez ustawodawcę słowa "może" stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany/oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.o.b.a. stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób.
W ocenie sądu poważna, istotna waga zarzucanych skarżącemu czynów zabronionych wynika już z samej kwalifikacji prawnej przyjętej przy ich ocenie. Wyrazem powziętej przez organ i obawy o bezpieczeństwo i porządek publiczny było dokonanie przez organ czynności materialno-technicznej polegającej na odebraniu broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni.
W konsekwencji, w ocenie sądu zastosowanie wobec skarżącego prewencyjnego zabezpieczenia broni było uprawnione na podstawie regulacji określonej w art. 19 ust. 1a u.o.b.a., dotyczącej osób nie skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za określone przestępstwa, lecz osób wobec których toczy się postępowanie karne o te przestępstwa.
Ze wskazanych powodów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.