Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 26 maja 2008r. J. K. wystąpiła o umorzenie wszystkich należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, za które odpowiadała jako osoba trzecia, po zmarłym mężu S. K. Uzasadniając wniosek powołała się na swoją sytuację finansową, zdrowotną i materialną.
Decyzją z dnia "[...]". Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2007r., Nr 11, poz. 74, ze zm. dalej cyt. jako u.s.u.s.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za wskazane w decyzji okresy. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji organ powołał art.30 u.s.u.s. i podkreślił, że w sentencji decyzji nie uwzględniono należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia "[...]", opisana decyzja została utrzymana w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 11 lutego 2009r., sygn. akt "[...]", uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" Sąd stwierdził m.in., iż należy oddzielić należności z tytułu składek ubezpieczonego i składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami. W stosunku bowiem do tych ostatnich niedopuszczalne jest badanie istnienia przesłanek umorzenia należności, przewidzianych w art.28 u.s.u.s., gdyż zgodnie z art.30 u.s.u.s. do składek tych nie stosuje się tego przepisu. Jak wskazał Sąd właściwym rozstrzygnięciem w tym zakresie jest umorzenie postępowania na podstawie art.105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej cyt. jako Kpa), wobec braku przedmiotu postępowania.
Decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art.105 § 1 Kpa, umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 26 maja 2008r. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wraz z odsetkami oraz z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek. W motywach decyzji organ podniósł, iż zgodnie z art.30 u.s.u.s do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się instytucji umorzenia należności, rozłożenia na raty oraz odroczenia terminu płatności.
Pismem z dnia 12 listopada 2009r., uzupełnionym pismem z dnia 23 listopada 2009r., J.K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku powołała się na brak środków utrzymania, tragiczną sytuację finansową i problemy zdrowotne. Wniosła o umorzenie całości zaległości wobec ZUS.
Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]". Zakład Ubezpieczeń Społecznych, utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]". ZUS podniósł, iż postępowanie w sprawie umorzenia składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak przepisów, które byłyby podstawą dla podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie ich umorzenia, bądź odmowy ich umorzenia. Art.30 u.s.u.s. wyklucza możliwość podejmowania rozstrzygnięć w tym zakresie. Jednocześnie organ zaznaczył, iż sporne należności nie uległy przedawnieniu.
W skardze J.K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o jej zmianę w kierunku umorzenia należności wobec ZUS w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Stwierdziła, że decyzja jest dla niej krzywdząca i nadal powoduje istnienie obowiązku, którego nie może ponieść. Szeroko opisała w skardze i kolejnych pismach procesowych swoją sytuację finansową, materialną i problemy zdrowotne, a także okoliczności, które doprowadziły do powstania zaległości. W piśmie procesowym złożonym na rozprawie, pełnomocnik skarżącej, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu składek. Decyzji zarzucił naruszenie art.7, art.77 § 1 i art.80 Kpa.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w granicach kompetencji przysługujących Sądowi Administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Podkreślić przy tym należy, że Sąd nie zastępuje organów i nie umarza należności z tytułu składek, pełni wyłącznie funkcje kasacyjne, badając zgodność rozstrzygnięcia z prawem.
Na wstępie podkreślić należy, iż kontrolowaną przez Sąd w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności, a nie decyzja w przedmiocie umorzenia należności. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenia dla sprawy, gdyż z treści skargi wynika, iż skarżąca nie zauważa odmienności tych rozstrzygnięć i powołuje się na okoliczności, które badane są przy umorzeniu należności.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art.105 § 1 Kpa w związku z art.30 u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny bezprzedmiotowości mogą leżeć zarówno po stronie podmiotu, jak i przedmiotu postępowania. W rozpoznanej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością ze względu na przyczyny przedmiotowe spowodowane brakiem podstaw prawnych do rozstrzygnięcia wniosku J.Kurkowskiej o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami.
Stosownie bowiem do brzmienia art.30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art.28 i art.29. Ostatnie z wymienionych przepisów stanowią natomiast podstawę do umarzania należności z tytułu składek, rozkładania ich na raty i odraczania terminu ich płatności. Z powyższego wynika zatem w sposób jednoznaczny, iż w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami w ogóle ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej w tym zakresie. Nie można więc rozpoznać w tym zakresie wniosku o umorzenie należności, który to wniosek wszczął postępowanie. Organ zobligowany był więc do umorzenia postępowania w tym zakresie.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż takie też wskazania zawarł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia "[...]"., sygn. akt "[...]", rozpoznając skargę J.K. na wcześniejszą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Zgodnie natomiast z art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działalnie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Mając na względzie przedstawione okoliczności, stwierdzić należy, iż nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art.80 Kpa. W rozpoznanej sprawie organ nie mógł bowiem badać, czy zaistniały przesłanki umorzenia spornych należności z tytułu składek wobec ZUS.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.