Uzasadnienie
Decyzją z 4 marca 2026 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (kolegium, organ II instancji) utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. (prezydent, organ I instancji) decyzję nr [...] z 20 października 2025 r. w przedmiocie skierowania K. K. (strona, skarżący) posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Z materiału dowodowego wynika, że podstawą wydania decyzji przez organ I instancji był wniosek Prokuratura Prokuratury Rejonowej K. – Zachód w K. (prokurator) z 15 września 2025 r. Do wniosku została dołączona opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona 29 maja 2025 r. przez dwóch biegłych psychiatrów w toku postępowania karnego. Z opinii wynika m.in., że u K. K. zdiagnozowano zaburzenia depresyjno-lękowe oraz uzależnienie od alkoholu.
W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, prezydent skierował stronę posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Od decyzji organu I instancji zostało wniesione odwołanie.
Rozpoznając odwołanie, kolegium przytoczyło treść art. 99 ust 1 pkt 2 oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2025, poz. 1226; ze zm.; dalej jako "ustawa"). Wskazało, że zgodnie z treścią art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Wyjaśniło, że wykładnia tego przepisu powinna mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, stąd zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy winny dotyczyć aspektów zdrowia mogących mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza, że winny opierać się na wiarygodnych podstawach. Psychofizyczna kondycja kierowcy jest ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo w ruchu drogowym.
Chodzi więc o sytuację, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej.
Kolegium wyjaśniło również, że powyższa regulacja pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy, zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Podkreśliło przy tym, że co do sposobu rozumienia powyższego pojęcia wielokrotnie wypowiadało się orzecznictwo sądowe, w którym przyjęto, że "uzasadnione" to oparte na konkretnych, wiarygodnych podstawach, zaś "poważne" to dotyczące takich aspektów zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu.
Ponadto uzasadnione i poważne zastrzeżenia winny mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne, co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Wskazywano więc, że mogą one wynikać z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów. Przy czym podkreślano też, że do skierowania na badanie lekarskie nie jest konieczna pewność co do istnienia takich zastrzeżeń, a wystarczy duże prawdopodobieństwo.
Organ II instancji wskazał także, że organy administracji publicznej nie dokonują samodzielnej oceny zdrowia kierujących pojazdami i nie przeprowadzają dodatkowych dowodów na tę okoliczność, w szczególności nie analizują wyników badań lekarskich. Ich zadaniem jest jedynie ocena czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia przesłanki wystąpienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Co więcej, skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami, gdyż celem badania jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości.
W ocenie kolegium organ I instancji prawidłowo ocenił wystąpienie w niniejszej sprawie przesłanki wydania decyzji o skierowaniu odwołującego na badanie lekarskie z uwagi na istnienie uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia. Jak wynika bowiem ze znajdującej się w aktach sprawy opinii sądowo-psychiatrycznej z 29 maja 2025 r. wystawianej przez lek. med. K. D. P. - specjalistę psychiatrii oraz lek. med. K. P. - specjalistę psychiatrii, K. K. ma zaburzenia depresyjno-lękowe oraz jest uzależniony od alkoholu, co klinicznie manifestuje się lękiem, niepokojem, zmiennością, tendencją do jego spadku, zaburzeniami snu, zaostrzeniami związanymi z sytuacją życiową, piciem alkoholu ciągami, klinowaniem, palimpsestami, problemami prawnymi i osobistymi po alkoholu. Powyższy opis stanu zdrowia odwołującego, zdaniem kolegium, stanowi dostateczną podstawę do skierowania go na badanie lekarskie, które pozwoli ustalić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, bowiem zagrożenie może powodować prowadzenie pojazdu w sposób sprzeczny z przepisami ruchu drogowego, w stanie nadmiernego zmęczenia, ale również przez osoby, których stan zdrowia, motoryka i aktywność ruchowa doznają ograniczeń.
Organ II instancji stwierdził, że nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, że przedmiotowa opinia wydana została w związku z toczącą się sprawą karną o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., a w wyniku jej wydania prokurator powziął podejrzenie, że opisane okoliczności mogły spowodować u odwołującego ograniczoną lub zniesioną zdolność do prowadzenia pojazdów. Zatem powoływanie się w odwołaniu, że obecnie obwiniony jest w pełni ustabilizowany, że stale uczestniczy w terapii poznawczo-behawioralnej, terapii uzależnień, że pozostaje w kontrolowanej absencji, a także że nigdy nie spowodował żadnych kolizji, nie otrzymywał mandatów, nie przekraczał prędkości, a sytuacja z kwietnia 2025 r. była jedynie incydentalna i jednorazowa jest bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy.
Kolegium nadmieniło, że samo uzyskanie wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia osoby stanowi podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego. Przewidziane w art. 182 k.p.a. prawo zwrócenia się do organu o wszczęcie postępowania administracyjnego oznacza procesowe uprawnienie prokuratora do żądania wszczęcia postępowania.
Wskazało, że to, że obecnie strona deklaruje abstynencję nie oznacza, że względem jej osoby nie zachodziły uzasadnione zastrzeżenia do jej stanu zdrowia, mogące stanowić przeciwwskazania do kierowania pojazdami.
W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach K. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
Zarzucił naruszenie:
- I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, polegającej na bezkrytycznym oparciu rozstrzygnięcia na nieaktualnej opinii sądowo- psychiatrycznej z dnia 29 maja 2025 r., z jednoczesnym pominięciem aktualnej dokumentacji medycznej i terapeutycznej skarżącego, potwierdzającej stabilizację jego stanu zdrowia oraz wielomiesięczną abstynencję,
- b) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów władzy publicznej oraz zasadę proporcjonalności, wyrażające się w przyjęciu istnienia przesłanek ingerencji w sferę uprawnień skarżącego bez dostatecznego oparcia w aktualnym materiale dowodowym,
- c) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób niewyczerpujący i pozorny, ograniczający się do powielenia argumentacji organu I instancji, bez odniesienia się do zarzutów odwołania oraz bez analizy aktualnego stanu zdrowia skarżącego;
- II. prawa materialnego – art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w sprawie istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy - prawidłowo oceniony nie daje podstaw do sformułowania takich wniosków.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m.in., że z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący od dłuższego czasu pozostaje pod stałą opieką specjalistów, uczestniczy w terapii psychologicznej oraz terapii uzależnień, a przede wszystkim utrzymuje pełną abstynencję alkoholową od wielu miesięcy. Okoliczności te mają fundamentalne znaczenie dla oceny jego zdolności do kierowania pojazdami, jednak zostały przez organ całkowicie pominięte. Nie sposób zaakceptować sytuacji, w której organ administracji publicznej ignoruje aktualny stan zdrowia strony i opiera się wyłącznie na danych historycznych, które utraciły swoją aktualność. Nieuprawnione jest również wywodzenie istnienia przeciwwskazań zdrowotnych z samego faktu występowania w przeszłości zaburzeń depresyjno-lękowych. Zaburzenia tego rodzaju, nawet jeśli zostały rozpoznane, nie stanowią per se przeciwwskazania do kierowania pojazdami, o ile nie wpływają w sposób istotny na sprawność psychomotoryczną i zdolność do bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym.
W realiach niniejszej sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, aby takie negatywne oddziaływanie miało miejsce, a przeciwnie - całokształt okoliczności wskazuje na pełną stabilizację stanu zdrowia skarżącego.
Szczególnego podkreślenia wymaga fakt, że skarżący przez ponad trzynaście lat prowadził pojazdy w sposób nienaganny, nie uczestniczył w żadnych wypadkach ani kolizjach, nie był karany za wykroczenia drogowe, a jego zachowanie jako kierowcy nigdy nie budziło jakichkolwiek zastrzeżeń. Okoliczność ta ma doniosłe znaczenie dowodowe, gdyż stanowi obiektywny miernik zdolności do bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym. Tymczasem organ odwoławczy całkowicie zbagatelizował ten aspekt, koncentrując się wyłącznie na hipotetycznych rozważaniach wynikających z treści opinii biegłych.
Skarżący wskazał, że incydentalne zdarzenie drogowe z kwietnia 2025 r. nie może stanowić podstawy do formułowania wniosków o charakterze generalnym. Zdarzenia drogowe mają charakter losowy i mogą dotyczyć każdego uczestnika ruchu, niezależnie od jego stanu zdrowia czy predyspozycji psychicznych. Wyprowadzanie z pojedynczego zdarzenia wniosku o rzekomej niezdolności do kierowania pojazdami stanowi przejaw dowolności i narusza zasady logicznego rozumowania.
Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że skarżący uprzednio, przed uzyskaniem uprawnień do kierowania pojazdami, przeszedł stosowne badania lekarskie, które nie wykazały żadnych przeciwwskazań, a przez kolejne lata brak było jakichkolwiek sygnałów wskazujących na zmianę tego stanu rzeczy. Obecnie skarżący funkcjonuje prawidłowo, wykonuje pracę zawodową wymagającą wysokiego poziomu koncentracji i sprawności intelektualnej, a także realizuje obowiązki rodzinne jako ojciec dwójki dzieci, co dodatkowo potwierdza jego stabilność i odpowiedzialność.
W istocie decyzja organu odwoławczego opiera się na konstrukcji czysto hipotetycznej, w której możliwość wystąpienia określonych trudności została utożsamiona z ich rzeczywistym istnieniem. Tego rodzaju rozumowanie nie znajduje oparcia ani w przepisach prawa, ani w zasadach postępowania administracyjnego, prowadząc do nieuzasadnionej ingerencji w sferę praw jednostki.
W konsekwencji należy stwierdzić, że w sprawie nie zostały wykazane przesłanki zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, a decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa i nie mogą się ostać w obrocie prawnym.
W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga była niezasadna.
Stosownie do treści art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r.– Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej:,,p.p.s.a.").
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła sąd do wniosku, że decyzja ta odpowiada prawu, a zarzuty skargi są bezzasadne.
W sprawie sporne było zaistnienie przesłanki skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Według kolegium opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona przez biegłych, a załączona do wniosku prokuratora o skierowanie skarżącego na badania, realizowała przesłankę zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. zaistnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy. Ze znajdującej się w aktach sprawy opinii sądowo-psychiatrycznej z 29 maja 2025 r. wynika bowiem, że skarżący ma zaburzenia depresyjno-lękowe oraz jest uzależniony od alkoholu, co klinicznie manifestuje się lękiem, niepokojem, zmiennością, tendencją do jego spadku, zaburzeniami snu, zaostrzeniami związanymi z sytuacją życiową, piciem alkoholu ciągami, klinowaniem, palimpsestami, problemami prawnymi i osobistymi po alkoholu. Zdaniem kolegium opis stanu zdrowia skarżącego stanowi dostateczną podstawę do skierowania go na badanie lekarskie, które pozwoli ustalić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, bowiem zagrożenie może powodować prowadzenie pojazdu w sposób sprzeczny z przepisami ruchu drogowego, w stanie nadmiernego zmęczenia, ale również przez osoby, których stan zdrowia, motoryka i aktywność ruchowa doznają ograniczeń.
Z kolei zdaniem skarżącego z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący od dłuższego czasu pozostaje pod stałą opieką specjalistów, uczestniczy w terapii psychologicznej oraz terapii uzależnień, a przede wszystkim utrzymuje pełną abstynencję alkoholową od wielu miesięcy. Okoliczności te mają fundamentalne znaczenie dla oceny jego zdolności do kierowania pojazdami, jednak zostały przez organ całkowicie pominięte. Nieuprawnione jest wywodzenie istnienia przeciwwskazań zdrowotnych z samego faktu występowania w przeszłości zaburzeń depresyjno-lękowych. Zdaniem skarżącego incydentalne zdarzenie drogowe z kwietnia 2025 r. nie może stanowić podstawy do formułowania wniosków o charakterze generalnym. Zdarzenia drogowe mają charakter losowy i mogą dotyczyć każdego uczestnika ruchu, niezależnie od jego stanu zdrowia czy predyspozycji psychicznych.
W sprawie nie było sporne, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdem.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ I instancji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1226), zwanej w uzasadnieniu "ustawą").
Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Stosownie zaś do treści art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
Przesłanka "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia", jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 września 2016 r. I OSK 1051/16 i 21 września 2021 r. II GSK 891/21 (te i przywołane w dalszej części uzasadnienia wyroki dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich wystąpienia.
W przedmiotowej sprawie wniosek prokuratora wywołał skutek w postaci wszczęcia postępowania przez prezydenta, stosownie do treści art. 182 k.p.a. Prawo zwrócenia się do właściwego organu o wszczęcie postępowania administracyjnego stanowi bowiem procesowe prawo prokuratora do żądania wszczęcia postępowania. Przesłanką żądania wszczęcia postępowania jest istnienie stanu niezgodnego z prawem. Ocena, czy taki stan istnieje, należy do prokuratora i nie podlega weryfikacji przez organ administracji publicznej, do którego wpłynął wniosek prokuratora o wszczęcie postępowania. Organ jest takim wnioskiem związany (tak WSA w Krakowie w prawomocnym wyroku z 6 listopada 2012 r., II SA/Kr 1597/11, WSA w Olsztynie w prawomocnym wyroku z 9 grudnia 2014 r., II SAB/Ol 170/14). Organ powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji na podstawie powołanych wyżej przepisów.
Natomiast sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza przede wszystkim, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach (tak NSA w wyroku z 21 września 2022 r., I OSK 2232/19). Winny mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Takie informacje mogą wynikać z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, czy chociażby z opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów (por. wyrok NSA z 11 lipca 2024 r., II GSK 46/24).
Podkreśla się przy tym, iż przesłanką zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy nie jest uzyskana w toku tego postępowania pewność co do istnienia takich przeciwwskazań, ta bowiem kwestia będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany (por.: wyroki NSA z 3 grudnia 2015 r., I OSK 605/14, 2 lutego 2018 r., I OSK 1938/17, 12 września 2018 r., I OSK 2501/16, 18 maja 2020 r., I OSK 514/19, 26 maja 2020 r., I OSK 1739/19, 22 lutego 2021 r., I OSK 2528/20).
Podstawą faktyczną wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania była ocena stanu zdrowia wynikająca z opinii sądowo-psychiatrycznej. Przypomnieć należy, że w sporządzonej opinii wydanej przez specjalistów psychiatrii u skarżącego rozpoznano zaburzenia depresyjno-lękowe oraz uzależnienie od alkoholu. Klinicznie manifestuje się to lękiem, niepokojem, zmiennością nastroju, tendencją do jego spadku, zaburzeniami snu, zaostrzeniami związanymi sytuacją życiową, piciem alkoholu ciągami, klinowaniem, palimpsestami, problemami prawnymi i osobistymi po spożyciu alkoholu.
Stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa w ruchu drogowym i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo w ruchu. Celem weryfikacji powyżej opisanych okoliczności koniecznym jest skierowanie skarżącego na badania lekarskie, które pozwolą ustalić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, co obligowało organy do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy. W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Oznacza to tym samym, że na wcześniejszym etapie postępowania, tj. przed przeprowadzeniem badania, z natury rzeczy nie można poczynić kategorycznych ustaleń w tym zakresie (por. wyrok NSA z 4 marca 2025 r., II GSK 2380/24). Organy administracji publicznej nie dokonują bowiem samodzielnej oceny zdrowia kierujących pojazdami i nie przeprowadzają dodatkowych dowodów na tę okoliczność, w szczególności nie analizują wyników badań lekarskich.
Ich zadaniem jest jedynie ocena, czy zgromadzony materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia przesłanki wystąpienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Poddając się takim badaniom, kierowca umożliwia wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości (por. wyrok WSA w Krakowie z 12 grudnia 2024 r., III SA/Kr 1315/24).
Należy przy tym wyjaśnić, że ani organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, jak również obecnie sąd, nie mają kompetencji do podważania ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii sporządzonej przez biegłych. Jednocześnie opinia ta stanowi bez wątpienia wiarygodny, obiektywny dowód, w oparciu o który prawidłowo organ II instancji uznał, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące mieć wpływ na jego zdolność kierowania pojazdami. Dodać też należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie jest jednoznaczna z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami i absolutnie nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy wyjaśnieniu istniejących w tym względzie uzasadnionych wątpliwości (tak NSA w wyroku z 10 stycznia 2023 r., I OSK 2613/19).
Zważywszy na powyższe, w ocenie sądu, kolegium prawidłowo oceniło stan faktyczny i trafnie uznało, że zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy. Celem tego rozwiązania prawnego jest dokonanie oceny stanu zdrowia kierującego pojazdem w celu wykluczenia mogących pojawiać się zagrożeń w ruchu drogowym. Ocena przesłanek uzasadniających skierowanie na badania lekarskie została dokonana przez kolegium przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu drogowego przez skarżącego.
Skarżący twierdzi, że ocena orzekających w sprawie organów całkowicie abstrahuje od elementarnego obowiązku organu administracji publicznej, jakim jest ustalenie aktualnego stanu faktycznego. Opinia sądowo-psychiatryczna została sporządzona w innym postępowaniu, dla innych celów i w innym czasie, a przede wszystkim - nie odzwierciedla obecnego funkcjonowania skarżącego, które uległo istotnej i trwałej poprawie. Zdaniem skarżącego nie sposób zaakceptować sytuacji, w której organ administracji publicznej ignoruje aktualny stan zdrowia strony i opiera się wyłącznie na danych historycznych, które utraciły swoją aktualność.
Sąd stwierdza, że psychofizyczna kondycja kierowcy jest ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca z takimi objawami poradzi sobie w sytuacjach, z którymi będzie się stykał na drodze. Niewątpliwie wskazane kliniczne objawy zaburzeń depresyjno-lękowych oraz uzależnienia od alkoholu mogą powodować niezdolność kierowcy do prowadzenia pojazdu.
Nie można trafnie zarzucać orzekającym w sprawie organom, że bezkrytycznie oparły swe rozstrzygnięcia na nieaktualnej opinii sądowo-psychiatrycznej, z jednoczesnym pominięciem aktualnej dokumentacji medycznej i terapeutycznej.
Z akt sprawy wynika, że opinia sądowo-psychiatryczna została sporządzona 29 maja 2025 r., a zachowanie będące przedmiotem oceny prawnokarnej i pozostające w związku z wydaną opinią (podejrzenie prowadzenia przez skarżącego samochodu w stanie znajdującym się w stanie nietrzeźwości) miało miejsce 3 kwietnia 2025 r.
Jakkolwiek akta sprawy potwierdzają twierdzenia skarżącego, że pozostaje pod stałą opieką specjalistów, to jednak nie można pominąć faktu, że zachowanie będące przedmiotem oceny prawnokarnej miało miejsce już w trakcie uczestnictwa w terapii psychologicznej oraz terapii uzależnień. Znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja wskazuje bowiem na uczestnictwo skarżącego w terapii od 27 listopada 2024 r., natomiast podejrzenie popełnienia przez skarżącego czynu zabronionego dotyczy zdarzenia z 3 kwietnia 2025 r.
Ponadto, w trakcie badania przeprowadzonego przez lekarzy psychiatrów 28 maja 2025 r. skarżący podał, że leczy się psychiatrycznie od 2023 r., leczył się przez kilka miesięcy, potem zaprzestał, aktualnie leczy się ponownie od maja 2025 r. Wyjaśnił, że uczęszcza również na terapię psychologiczną. Zdaniem sądu powyższe okoliczności świadczą o konieczności zweryfikowania stanu zdrowia skarżącego pod kątem wystąpienia przesłanki z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy.
W kontekście treści art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy każda niemożność poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym. Dlatego też stan psychofizyczny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Zdarzenie drogowe z kwietnia 2025 r. było podstawą do przeprowadzenia badania i wydania opinii sądowo-psychiatrycznej w postępowaniu karnym.
W kontekście zarzutów skargi wyjaśnić również należy, że wystarczającą podstawą skierowania kierowcy na badania lekarskie jest opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona w postępowaniu sądowym, w tym przypadku – w postępowaniu karnym (por. wyroki NSA: z 3 grudnia 2015 r., I OSK 605/14; z 11 lipca 2019 r., I OSK 2407/17; z 13 marca 2025 r., II GSK 2057/21).
Wskazać trzeba, że bez znaczenia jest cel i przedmiot sporządzenia dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej. Istotne jest, że treść takiego dokumentu tworzy podstawę do formułowania wniosku o zaistnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia strony skarżącej, aktualizując tym samym przesłankę wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Stąd wyjaśnić należy, że nie ma znaczenia, że w niniejszej sprawie opinia co do stanu zdrowia została sporządzona na potrzeby postępowania karnego. Tym samym nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut braku tożsamości przedmiotowej sprawy administracyjnej do postępowania karnego. W przypadku skarżącego to właśnie stwierdzone przez biegłych zaburzenia depresyjno-lękowe i uzależnienie od alkoholu są wystarczającym powodem do uznania, że istnieją wątpliwości co do jego stanu zdrowia jako kierowcy.
Podkreślić przy tym należy, że opinia ta jest związana z podejrzeniem popełnienia przez skarżącego czynu skierowanego przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
Bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że przed uzyskaniem uprawnień do kierowania pojazdami, skarżący przeszedł stosowne badania lekarskie, które nie wykazały żadnych przeciwwskazań, a przez kolejne lata brak było jakichkolwiek sygnałów wskazujących na zmianę tego stanu rzeczy. Dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest bowiem czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy z tych uprawnień korzystają.
Wskazać również należy, że sąd, a wcześniej organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, nie oceniają, czy skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne, czy też nie, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. W tym celu wydano zaskarżony akt, by osoba kompetentna dokonała stosownych ustaleń. Jeśli skarżący jest zdrowy i sprawny, to będzie mógł dalej prowadzić pojazdy.
Natomiast uprawnienie starosty do skierowania na badanie osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi, narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r. I OSK 509/15 oraz wyroki WSA w Kielcach z 30 października 2019 r., II SA/Ke 564/19 i z 16 października 2016 r. II SA/Ke 385/16). Aby prowadzić bezpiecznie, kierujący musi przecież zachowywać czujność i podejmować decyzje o wykonaniu określonych manewrów w oparciu o wciąż zmieniające się informacje napływające z otoczenia, takie jak m.in.: warunki drogowe, ruch innych pojazdów czy zachowanie innych użytkowników drogi, praca i ruch własnego pojazdu, własny stan fizyczny i psychiczny. Prowadzenie pojazdu wymaga dużej precyzji i charakteryzuje się złożonością.
Omawiana opinia sądowo - psychiatryczna stwierdza istnienie czynników, które mogą mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami przez skarżącego. Stwierdzone przez opiniujących biegłych zaburzenia depresyjno-lękowe oraz uzależnienie od alkoholu mogą mieć wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne, czy sprawność intelektualną i ruchową, co mogłoby mieć przełożenie na spowodowanie niebezpiecznej sytuacji na drodze. Należy w tym kontekście podkreślić, iż nie jest konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do prowadzenia pojazdu będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany.
Stwierdzić należy, że samo uzyskanie wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia osoby stanowi podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego. Przewidziane w art. 182 k.p.a. prawo zwrócenia się do organu o wszczęcie postępowania administracyjnego oznacza procesowe uprawnienie prokuratora do żądania wszczęcia postępowania. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza o wyniku tych badań. Zagrożenie powodować może nie tylko prowadzenie pojazdu w sposób sprzeczny z przepisami ruchu drogowego, w stanie nadmiernego zmęczenia, ale również przez osoby, których stan zdrowia, motoryka i aktywność ruchowa doznają ograniczeń.
Organ II instancji dokonał oceny opinii biegłych pod kątem jej przydatności dla celów niniejszego postępowania i wartości dowodowej (czy okoliczności w niej stwierdzone są istotne dla sprawy). Organ ten prawidłowo ocenił przesłanki wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu, opierając się w tym względzie na dostatecznym i wiarygodnym materiale dowodowym, który - jak zaznaczono powyżej - nie musiał wykazywać jednoznacznie (przesądzać) istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami, a jedynie uprawdopodabniać występowanie zastrzeżeń, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy. Sąd podzielił ocenę kolegium, że stwierdzony tą opinią stan zdrowia skarżącego – opisane przez biegłych kliniczne objawy - może mieć wpływ na zdolność skarżącego do prowadzenia pojazdów.
W ocenie sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób było uznać za uzasadnione zarzutów podniesionych w skardze.
Podsumowując, przeprowadzone przez organ II instancji postępowanie nie naruszało przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w skardze, tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. Organy dochowały bowiem zasady prawdy obiektywnej, oceniły dowód w postaci opinii biegłych w granicach wyznaczonych przez ustawę, prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, na podstawie materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie i przedstawiając wynik oceny tego materiału w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Chybiony jest również zarzut naruszenia przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy albowiem w okolicznościach niniejszej sprawy decyzja kierująca na badania lekarskie została wydana z uwagi na urzeczywistnienie się uzasadnionych zastrzeżeń w kwestii stanu zdrowia skarżącego.
Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Kielcach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.