Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem z 23 marca 2026 r. po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez pełnomocnika T. i D. P. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pucku nr 2215-SEE.7112.1.28.2023, 2215-SEE.711.16.2.2021 z 26 stycznia 2026 roku, w którym przyznał H. Z.-H. własność lokalu mieszkalnego nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wskazano, że podstawę materialnoprawną rozstrzygania w przedmiocie przyznania własności nieruchomości stanowi art. 112b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wskazano, że przepis § 1 art. 112b u.p.e.a. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym jego adresata, tj. organ egzekucyjny.
Jak wynika z ww. przepisu przesłanką do wydania postanowienia w przedmiocie przyznania własności jest ostateczność postanowienia w przedmiocie przybicia, a nie jego prawomocność. Zatem, nie można zgodzić się z argumentacją naruszenia art. 8 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia przed upływem terminu do złożenia skargi do WSA.
Organ przypomniał, że z akt sprawy wynika,że 28 marca 2024 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pucku przeprowadził licytację nieruchomości, położonej w [...]. Postanowieniem nr 2215-SEE.7112.1.28.2023, 2215-SEE.711.16.2.2021 z 18 listopada 2025 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pucku udzielił przybicia na rzecz licytanta H. Z.-H. reprezentowanej przez A. Z.. Postanowienie to stało się ostateczne wskutek jego utrzymania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem nr 2201-IEE.7192.2.392.2025.AW z 9 stycznia 2026 roku.
Po wezwaniu przez organ egzekucyjny, nabywca nieruchomości, H. Z.-H. wpłaciła na rachunek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pucku kwotę 371.910 zł - co stanowiło całkowitą zapłatę ceny nabycia. Cena ta wraz z potrąconym wcześniej wadium w kwocie 67.620 zł stanowiła cenę nabycia zaoferowaną w III licytacji nieruchomości tj. 28 marca 2024 roku - tj. 439.530 zł.
Tym samym, na dzień wydania postanowienia o przyznaniu własności, tj. na dzień 26 stycznia 2026 r. spełnione zostały przesłanki z art. 112b § 1 u.p.e.a. tj. wydania ostatecznego postanowienia o przybiciu oraz uregulowania całej ceny nabycia przez licytanta.
W zażaleniu pełnomocnik wskazał, że w obrocie prawnym istnieje już postanowienie o przyznaniu własności. Z akt sprawy wynika, że co prawda Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pucku postanowieniem nr 2215-SEE.7112.1.28.2023 z 31 października 2024 roku przyznał własność H. Z.- H., jednakże (w związku z wyrokiem WSA w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 908/24 z 8 kwietnia 2025 roku uchylającym postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nr 2201-IEE.7192.2.227.2024.10.AW z 16 września 2024 roku oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pucku nr 2215-SEE.7112.1.28.2023, 2215-SEE.711.1.2.2021 z 19 czerwca 2024 roku - w przedmiocie udzielenia przybicia) postanowieniem nr 2201-IEE.7192.319.2025.12.AW z 24 lipca 2025 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku uchylił je i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zatem wbrew twierdzeniom strony w obrocie prawnym znajduje się jedno postanowienie w przedmiocie przyznania własności.
Organ wskazał, że nie może na tym etapie postępowania odnieść się do wskazanych przez stronę kolejnych argumentów. Wskazał jedynie, że kwestie przedawnienia co do zaległości T. P. zostały poddane ocenie zarówno Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pucku (w postanowieniu nr: 2215-SEE.7113.1.279.2024 z 9 kwietnia 2024 r.) oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (w postanowieniu nr: 2201-IEE.7192.2.130.2024 z 10 czerwca 2024 roku). Ponadto wyrokiem I SA/Gd 648/24 z 27 listopada 2024 roku WSA w Gdańsku oddalił skargę wniesioną na to postanowienie. Wyrok jest nieprawomocny. Natomiast, co do przedawnienia zaległości D. P., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wydał postanowienie nr 2201-IEE.7192.2.125.2025.4.AW z 13 czerwca 2025 roku, zaś WSA w Gdańsku wyrokiem I SA/Gd 566/25 z 28 lipca 2025 roku oddalił skargę wniesioną na to postanowienie.
W zażaleniu wskazano również na nieaktualność operatu szacunkowego. Zauważono, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego to proces, składający się z różnych i odrębnych etapów. Na każdym z poszczególnych etapów egzekucji, jej uczestnikom, w tym stronie zobowiązanej, ustawodawca zagwarantował odpowiednie środki ochrony prawnej. Tym samym, podnoszone inne okoliczności niż dotyczące przyznania własności nieruchomości, a obejmujące "zarzuty" w sprawie prowadzenia egzekucji wykraczają poza przedmiot niniejszego postępowania.
Niemniej jednak wskazano, że operat szacunkowy został sporządzony 23 września 2023 r., zaś trzecia licytacja nieruchomości odbyła się w dniu 28 marca 2024 r., a postanowienie w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta zostało wydane w dniu 19 czerwca 2024 r., a więc przed upływem 12 miesięcy od jego sporządzenia, zatem zarzut o braku aktualności operatu szacunkowego jest bezzasadny.
W postępowaniu w przedmiocie niniejszej sprawy uznano zgłoszone zarzuty za spóźnione i nie mogące stanowić podstawy do odmowy przyznania własności.
Reasumując organ uznał,, że analiza przepisów dotyczących przyznania własności wskazuje, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pucku wydając zaskarżone postanowienie nie uchybił zasadom udzielenia przyznania własności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. P. i D. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 marca 2026 roku, sygn. akt 2201-IEE.7192.2.58.2026.AW oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pucku z dnia 26 stycznia 2026 roku sygn. akt 2215-SEE.7112.1.28.2023 oraz 2215-SEE.711.16.2.2021 oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji,
Ponadto wniesiono na podstawie art. 61 ppsa o wstrzymanie wykonalności zaskarżonych aktów albowiem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty prawa własności nieruchomości o znacznej wartości; oraz o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1) art. 6 ustawy kodeks postępowania administracyjnego poprzez wydanie postanowienia o przyznaniu własności, podczas gdy w obrocie istnieje już takie postanowienie, w związku z czym organ nie miał prawa wydać drugiego postanowienia w tym przedmiocie czyniąc to bez podstawny prawnej lub z rażącym jej naruszeniem;
- 2) art. 8 ustawy kodeks postępowania administracyjnego poprzez wydanie postanowienia o przyznaniu własności w sytuacji gdy nie minął jeszcze termin na złożenie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na postanowienie o udzieleniu przybicia, a takie działanie może doprowadzić do nieodwracalnych skutków faktycznych i prawnych na gruncie niniejszej sprawy czym złamana została zasada działania w sposób pogłębiający zaufanie do organów władzy publicznej, a organ winien oczekiwać albo na brak złożenia skargi w terminie albo na rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny;
- 3) art. 8 ustawy kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak uchylenia postanowienia o przysądzeniu własności mimo, że skuteczność postanowienia o przybiciu została wstrzymana przez WSA w Gdańsku w sprawie I SA/Gd 237/26;
- 4) art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w stosunku do D. P. bez tytułu egzekucyjnego, który wygasł w związku z przedawnieniem zobowiązania, a co za tym idzie skierowanie licytacji i środków egzekucyjnych wobec majątku D. P., wbrew przepisom ustawy i wobec przedmiotu (nieruchomości), która nie powinna być licytowana w całości, a następnie udzielenie przybicia i przyznanie własności;
- 5) art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w stosunku do T. P. bez tytułu egzekucyjnego, który wygasł w związku z przedawnieniem zobowiązania, a co za tym idzie skierowanie licytacji i środków egzekucyjnych wobec majątku T. P., wbrew przepisom ustawy i wobec przedmiotu (nieruchomości), która nie powinna być licytowana w całości, a następnie udzielenie przybicia i przyznanie własności;
- 6) art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na prowadzeniu egzekucji do całego składnika majątkowego (nieruchomości), mimo że postępowanie egzekucyjne wobec D. P. i T. P. winno ulec umorzeniu w całości z uwagi na brak tytułu wykonawczego i przedawnienie zobowiązania;
- 7) art. 60 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych, w tym związanych z egzekucją z nieruchomości, pomimo umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec D. P., a następnie udzielenie przybicia licytantowi i przyznanie własności;
- 8) art. 64ba ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że organ może prowadzić dotychczasową egzekucję w zakresie kosztów egzekucyjnych podczas gdy tytuł wykonawczy oraz obowiązek wygasł, a wskazany przepis nie stanowi o tym, że podstawą egzekucji w jakiejkolwiek części jest dotychczasowy tytuł wykonawczy i dotychczasowe czynności egzekucyjne;
- 9) art. 15 paragraf 4 ustawy kodeks karny wykonawczy, poprzez uznanie, że należność nie uległa przedawnieniu również wobec T. P. z uwagi na wstrzymanie biegu przedawnienia, podczas gdy żaden przepis prawa nie pozwala uznać, że przepis ten ma zastosowanie również do przepadku, który nie stanowi kary, ani środka karnego, a stanowi środek kompensacyjny, a w konsekwencji na bazie art. 103 § 2 Kodeksu karnego ulega przedawnieniu wprost po upływie 10 lat bez możliwych modyfikacji w tym zakresie z uwagi na brak jakiegokolwiek prawnego odesłania, a także niezastosowanie przedmiotowego przepisu mimo upływu terminu.
- 10) art. 110u § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie i oparcie się o nieaktualny opis i oszacowanie nieruchomości, dokonany na długi czas przed terminem licytacji, w sytuacji gdy nastąpiła istotna zmiana okoliczności tj. wzrost cen nieruchomości ponad przeciętną miarę wywołany inflacją oraz czynnikami rynkowymi, które powodują naruszenie interesów skarżących w zakresie zaniżonej ceny nieruchomości;
- 11) art. 111m § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne uznanie, że ostatecznie rozstrzygnięte zostały skargi i zażalenia w toku postępowania egzekucyjnego podczas gdy dalej w mocy są postanowienia o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego w sprawie, a także nieprawomocne są jeszcze orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w przedmiotowej sprawie, dodatkowo w toku są również postępowania zażaleniowe,
- 12) art. 138 § 1 punkt 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy organ powinien uchylić postanowienie organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie egzekucyjne w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Skarżący w piśmie procesowym skierowanym do Sądu podtrzymali zarzuty skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a..
Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przypomnieć należy, że podstawę materialnoprawną rozstrzygania w przedmiocie przyznania własności nieruchomości stanowi art. 112b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z nim:
"§ 1. Jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia albo postanowienie o ustaleniu ceny nabycia stało się ostateczne i jednostka lub osoba, o których mowa w art. 110n, uregulowała całą cenę nabycia, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności".
Sąd zwraca uwagę,co trafnie dostrzegł organ - przepis § 1 art. 112b u.p.e.a. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym jego adresata, tj. organ egzekucyjny. Oznacza to, że jest on związany tą normą w sytuacji wystąpienia stanu faktycznego zakreślonego tym przepisem. Nie może więc inaczej organ postąpić, musi - niezależnie od woli stron -respektować taką normę postępowania, gdyż taki sposób postępowania w sytuacji przewidzianej w art. 112b § 1 u.p.e.a. został ustanowiony przez ustawodawcę (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 849/20).
Jak wynika również z ww. przepisu przesłanką do wydania postanowienia w przedmiocie przyznania własności jest ostateczność postanowienia w przedmiocie przybicia, a nie jego prawomocność. Zatem, nie można zgodzić się z argumentacją pełnomocnika skarżących naruszenia art. 8 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia przed upływem terminu do złożenia skargi do WSA.
Z akt sprawy wynika, że 28 marca 2024 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pucku przeprowadził licytację nieruchomości, położonej w [...].
Postanowieniem nr 2215-SEE.7112.1.28.2023, 2215-SEE.711.16.2.2021 z 18 listopada 2025 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pucku udzielił przybicia na rzecz licytanta H. Z.-H. reprezentowanej przez A. Z.. Postanowienie to stało się ostateczne wskutek jego utrzymania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem nr 2201- IEE.7192.2.392.2025.AW z 9 stycznia 2026 roku. WSA w Gdańsku wyrokiem z 7 lipca 2026 r. w sprawie I SA/Gd 237/26 skargę na ten akt oddalił.
Z akt sprawy wynika także, że po wezwaniu przez organ egzekucyjny, nabywca nieruchomości H. Z.-H. wpłaciła na rachunek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pucku kwotę 371.910 zł - co stanowiło całkowitą zapłatę ceny nabycia. Cena ta wraz z potrąconym wcześniej wadium w kwocie 67.620 zł stanowiła cenę nabycia zaoferowaną w III licytacji nieruchomości tj. 28 marca 2024 roku- tj. 439.530 zł. Tym samym, na dzień wydania postanowienia o przyznaniu własności, tj. na dzień 26 stycznia 2026 r. spełnione zostały przesłanki z art. 112b § 1 u.p.e.a. tj. wydania ostatecznego postanowienia o przybiciu oraz uregulowania całej ceny nabycia przez licytanta.
W skardze do WSA pełnomocnik skarżących wskazał, że w obrocie prawnym istnieje już postanowienie o przyznaniu własności. Z akt sprawy wynika, że co prawda Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pucku postanowieniem nr 2215-SEE.7112.1.28.2023 z 31 października 2024 roku przyznał własność H. Z.- H., jednakże (w związku z wyrokiem WSA w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 908/24 z 8 kwietnia 2025 roku uchylającym postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nr 2201-IEE.7192.2.227.2024.10.AW z 16 września 2024 roku oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pucku nr 2215-SEE.7112.1.28.2023, 2215- SEE.711.1.2.2021 z 19 czerwca 2024 roku - w przedmiocie udzielenia przybicia) postanowieniem nr 2201-IEE.7192.319.2025.12.AW z 24 lipca 2025 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku uchylił je i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zatem na skutek tego w obrocie prawnym znajduje się jedno postanowienie w przedmiocie przyznania własności.
Odnośnie zarzutu przedawnienia obowiązku rację zdaniem Sądu ma organ stwierdzając, że podstawa postanowienia organu egzekucyjnego co do przyznana własności ogranicza się tylko do naruszenia przepisów ustawy na tym etapie, natomiast nie odnosi się do wcześniejszych faz postępowania egzekucyjnego z nieruchomości.
Złożenie skargi do sądu administracyjnego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie przybicia także nie stanowi przesłanki negatywnej, skoro ustawodawca w art. 112 b u.p.e.a. wyraźnie wskazuje na ostateczność, a nie prawomocność postanowienia o przybiciu. Chodzi przy tym o "ostateczność aktu" w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, a nie o "ostateczne rozstrzygnięcie" w sensie potocznym. W orzecznictwie przyjmuje się, że decyzją ostateczną jest - zgodnie z art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że walor decyzji ostatecznej uzyskuje każda decyzja wydana przez organ odwoławczy w administracyjnym toku instancji w związku z rozpoznaniem środka prawnego od decyzji wydanej w pierwszej instancji, co ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem strona korzystała z przysługujących jej środków odwoławczych.
Decyzja ostateczna uzyskuje natomiast walor decyzji prawomocnej bądź to po upływie terminu do zaskarżenia decyzji ostatecznej do sądu administracyjnego, bądź po prawomocnym odrzuceniu lub oddaleniu skargi przez sąd administracyjny na decyzję ostateczną. Powyższe, poprzez art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczy także postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym.
W skardze pełnomocnik skarżących wskazał również na nieaktualność operatu szacunkowego. Należy przypomnieć, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego to proces, składający się z różnych i odrębnych etapów. Na każdym z poszczególnych etapów egzekucji, jej uczestnikom, w tym stronie zobowiązanej, ustawodawca zagwarantował odpowiednie środki ochrony prawnej. Tym samym prawidłowe jest stanowisko organu, iż podnoszone inne kwestie niż dotyczące przyznania własności nieruchomości, a obejmujące zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji wykraczają poza przedmiot niniejszego postępowania.
Niemniej jednak wskazać należy, że operat szacunkowy został sporządzony 23 września 2023 r., zaś trzecia licytacja nieruchomości odbyła się w dniu 28 marca 2024 r. (art. 110 u par. 2 u.p.e.a.), a więc przed upływem 12 miesięcy od jego sporządzenia, zatem zarzut o braku aktualności operatu szacunkowego jest bezzasadny.
Nie można zgodzić się również z twierdzeniami pełnomocnika skarżących, że naruszono art. 8 K.p.a. poprzez brak uchylenia postanowienia o przysądzeniu własności mimo, że skuteczność postanowienia o przybiciu została wstrzymana przez WSA w Gdańsku postanowieniem sygn. nr I SA/Gd 237/26. Postanowienie to WSA w Gdańsku wydał 14 kwietnia 2026 roku, a więc po wydaniu przez organ postanowienia w przedmiocie przyznania własności z 23 marca 2026 roku. Ponadto podkreślić trzeba, że samo wstrzymanie przez Sąd postanowienia w przedmiocie przybicia (na podstawie art. 61 p.p.s.a.) nie daje podstaw do uchylenia postanowienia w przedmiocie przyznania własności.
Reasumując Sąd uznając, że skarga nie jest zasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.