Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 8 września 2026 r., sygn. akt I SA/Gd 398/26

Uzasadnienie

Postanowieniem z 1 sierpnia 2025 r. nr 2203-SPO.4104.177.2025 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach wszczął postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia A. M. zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn od nabycia tytułem darowizny środków pieniężnych w kwocie 160.000 zł, otrzymanych od J.M. 20 kwietnia 2020 r..

Podatniczka pismem z 1 września 2025 r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach o umorzenie względem niej postępowań podatkowych dotyczących ustalenia zobowiązań podatkowych w podatku od spadków i darowizn.

Postanowieniem z 17 września 2025 r. nr 2203-SPO.4104.177.2025 organ podatkowy pierwszej instancji włączył, jako dowody w przedmiotowej sprawie, dokumenty z postępowania dotyczą ustalenia wysokości przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2020 rok, w tym m.in.:

1. • protokół przesłuchania A.M. z 16 października 2025 r., w którym podatniczka na pytanie, z czego sfinansowała zakup nieruchomości położonej w Chojnicach przy ul. [...], wskazała że: sprzedała mieszkanie, z mężem sprzedali domy, dzieci dołożyły, wzięliśmy kredyt i mieliśmy oszczędności ze sprzedaży domów.

W trakcie przesłuchania A. M.zaznaczyła, że:

1. - czterdzieści parę lat jest mężatką, mieszka z mężem pod tym samym adresem. Ślub z J.M. zawarła w tradycji [...]., zgodnie z tradycją i prawem zwyczajowym. Oficjalnie ślub wzięła dopiero w tym roku, tj. 2024. Dokument nie był jej potrzebny, miała z mężem wspólny dorobek, wszystko było wspólne;
2. - przed zakupem domu od syna D. M. otrzymała w kilku kwotach darowiznę w gotówce - łącznie 44.000 zł, natomiast od syna D1 przelewem darowiznę w kwocie 44.400 zł; nie zawierała z synami umów darowizny,
3. - dom jest wspólny, jej, męża i dzieci. Dzieci dołożyły się do domu;
4. • decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach z 27 grudnia 2024 r., nr 2203-SPO.4102.85.2024 o umorzeniu postępowania podatkowego w sprawie wysokości przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2020 rok:
5. - w treści decyzji ww. organ podatkowy wskazał - na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego - że poniesione w 2020 r. wydatki nie przekraczają przychodów z ujawnionych źródeł. W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego ujawniono bowiem, niezgłoszone w organie podatkowym, darowizny od syna D. M. w wysokości 44.400 zł, od syna D. M. w wysokości 44.000 zł oraz od J.M. w wysokości 160.000 zł.

Decyzją z 10 grudnia 2025 r. nr 2203-SPO.4104.177.2025 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach ustalił A. M. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn, z tytułu otrzymania darowizny od J.M., w kwocie 31.020 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy pierwszej instancji wskazał m.in., że informację o otrzymanej przez A. M. darowiźnie pozyskał w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie wysokości przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2020 rok. Podatniczka miała obowiązek zgłoszenia darowizny otrzymanej od C. M. w kwocie 160.000 zł, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4, w zw. z art. 17a. W przedmiotowej sprawie obowiązek ten nie został dopełniony, fakt otrzymania darowizny zgłoszony został dopiero w toku prowadzonego postępowania podatkowego we wskazanym powyżej zakresie. Organ podatkowy za zasadne uznał zakwalifikowanie oświadczenia z 25 marca 2024 r., jako powołanie się w tym dniu na fakt nabycia, o którym mowa w art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Jako podstawa opodatkowania przyjęta została kwota 160.000 zł. Z podstawy opodatkowania odliczona została kwota wolna od podatku, stosowana w oparciu o art. 9 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, do nabywców zaliczanych do III grupy podatkowej, tj. 4.902 zł. Wysokość należnego zobowiązania podatkowego, tj. 31.020 zł, została obliczona według stawki 20% przewidzianej w art. 15 ust. 4 powołanej ustawy.

Pismem z 30 grudnia 2025 r. A. M. złożyła odwołanie od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Przedmiotowej decyzji strona zarzuciła:

1. • naruszenie przepisów postępowania podatkowego, tj.:
2. - art. 121 w zw. z art. 122 O.p. poprzez ich nie zastosowanie, w rezultacie czego doszło do nie ustalenia stanu faktycznego sprawy i zastosowania przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn w sposób niewłaściwy dla stanu faktycznego sprawy,
3. - art. 122 § 2 O.p. poprzez interpretacje nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść podatnika,
4. • naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
5. - art. 15 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w zw. z art. 15 ust. 4 i art. 6 ust. 4 cyt. ustawy, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na założeniu, że obowiązek podatkowy powstał w kwietniu 2020 r., podczas gdy ze stanowiska organu pierwszej instancji wynika, że obowiązek ten powstał w wyniku odnowienia obowiązku podatkowego,
6. - art. 14 ust. 3 pkt 1 u.p.s.d. w zw. z art. 15 ust. 1 u.p.s.d. przy zastosowaniu art. 122 § 2 O.p., poprzez jego nie zastosowanie i w rezultacie przyjęcie, iż darowizna dotyczyła osób z III grupy podatkowej, podczas gdy podatniczka i darczyńca byli zaliczani do zerowej grupy podatkowej jako małżonkowie,
7. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że cała kwota darowizny stanowiła majątek odrębny darczyńcy, podczas gdy z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż była to kwota niższa, zaś pozostała kwota stanowiła majątek dorobkowy małżeński, zaś kwot tych organ nie ustalił.

W uzasadnieniu A. M. zaznaczyła, że organ podatkowy dokonał dowolnej oceny faktów, co skutkowało dyskryminującym podejściem do podatnika, z uwagi na przynależność do społeczności i kultury [...].

I. Zdaniem strony, organ błędnie przyjął, że do darowizny doszło w sytuacji, gdy zgodnie z prawem polskim strony nie były małżeństwem. Przy tym organ nie ustalił, kiedy do darowizny doszło. Pominął fakt, że zgodnie z prawem i tradycją [...]. strony były małżeństwem od blisko 40 lat, i co istotne nie wyciągnął żadnych wniosków z faktu, że 13 kwietnia 2024 r. strony zwarły związek małżeński zgodnie z prawem polskim. Organ nie wyciągnął wniosku z faktu, że podatniczka wpłaciła gotówkę w kwocie darowizny na konto bankowe w dniu 20 kwietnia 2020 r., tj. w dniu nabycia nieruchomości. Prosta korelacja tych dwóch faktów, w zestawieniu z dyspozycją art. 122 O.p., nakazywała organowi przyjąć, że darowizna dokonana była po rozwodzie, gdzie nie było podziału majątku wspólnego, co ma diametralne znaczenie przy ustalaniu grupy podatkowej i kwoty wolnej od podatku. Organ nie wyjaśnił, czy kwoty wpłacane przez podatniczkę, to kwoty - co prawda nazywane darowizną - które stanowią majątek wspólny z okresu przed rozwodem, czy są spłatą w wyniku dobrowolnego podziału majątku dorobkowego po rozwodzie, czy też z innych źródeł.

II. Zdaniem skarżącej, organ pierwszej instancji dokonał błędnej interpretacji art. 15 ust. 3 u.p.s.d. zakładając powstanie obowiązku podatkowego w kwietniu 2020 r. Jeżeli przyjąć taki tok rozumowania organu pierwszej instancji, to obowiązek podatkowy wygasa z upływem 31 grudnia 2025 r. Jeżeli zaś przyjąć za organem I instancji, iż nastąpiło odnowienie obowiązku podatkowego w myśl art. 6 ust. 4, to nie sposób przyjmować, ani III grupy podatkowej do ustaleń w sprawie, ani stawek obowiązujących w dacie darowizny, lecz zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn "Przy ustalaniu wysokości podatku przyjmuje się kwoty wartości rzeczy i praw majątkowych określone w art. 4 ust. 1 pkt 5 i w art. 9 ust. 1 oraz skale podatkowe określone w ust. 1 obowiązujące w dniu powstania obowiązku podatkowego...". Oznacza to, mając na uwadze ust. 4 art. 15, że w dacie ustalania obowiązku podatkowego organ miał obowiązek przyjąć stawkę określoną w art. 9 ust. 1 ustawy, czyli wolną od podatku kwotę 36.120 zł. Co do grupy podatkowej, to organ wobec wątpliwości natury faktycznej, nie mógł jednoznacznie ocenić, czy środki otrzymane przez podatniczkę to w ogóle darowizna, ale też czy była dokonana przed rozwodem, czy po nim, czy był to podział majątku, czy inna czynność prawna i czy w ogóle podlega to opodatkowaniu.

III. Podatniczka podniosła, że dom został kupiony w trakcie małżeństwa tradycyjnego kultury [...].. Fakt ten został potwierdzony ponownym ślubem w kwietniu 2024 r. Strony nie są objęte odrębnością majątkową małżeńską. Nabyty dom nie stanowi wyłącznej własności podatniczki, lecz wchodzi w skład majątku wspólnego zarówno z racji nakładów poczynionych na niego z majątku odrębnego J. M., jak i środków stanowiących wspólność majątkową, a pochodzących z poprzednich okresów związku, a które nie zostały podzielone po rozwodzie, a przed ślubem.

Końcowo A. M. zwróciła uwagę na treść ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, a szczególnie jej art. 2 ust. 4 pkt 3 i art. 6 ustawy, z których wynika zakaz dyskryminacji i poszanowania kultury i zwyczajów grupy etnicznej, a także treść art. 35 Konstytucji RP, który daje takie prawa mniejszościom etnicznym. Wskazała, że tradycja i kultura [...] nie stanowi kontratypu pozaustawowego w ustaleniu obowiązku podatkowego. Trzeba przyjąć, że podatniczka i darczyńca pozostawali przez wiele lat w związku "aninofamiliarnym", tworząc de facto rodzinę, w pełnym tego słowa znaczeniu, według tradycji swojej grupy etnicznej.

Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku decyzją z 23 marca 2026 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ przypomniał, że ze stanu faktycznego wynika, że:

1. • 21 kwietnia 2020 r. aktem notarialnym Rep. A nr [...]. A.M. nabyła nieruchomość położoną w Chojnicach, przy ul. [...]., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].za kwotę 370.000 zł. W treści aktu notarialnego zawarte jest oświadczenie A. M., że w chwili jego zawarcia jest stanu wolnego, nabycia przedmiotowej nieruchomości dokonuje za środki własne;
2. • w związku z powyższym, po analizie dokumentów znajdujących się w organie podatkowym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach postanowieniem z 19 lutego 2024 r. wszczął postępowanie podatkowe dotyczące ustalenia wysokości przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2020 rok;
3. • w piśmie z 25 marca 2024 r. podatniczka oświadczyła, że wszelkie środki finansowe na zakup nieruchomości pochodzą z udokumentowanych i legalnych źródeł. Wniosła o włączenie do akt sprawy: umowy sprzedaży nieruchomości, dokonanej przez J.M. za kwotę 160.000 zł, odpisów dokumentów o zawarciu umowy kredytu bankowego, odpisów dokumentów dotyczących rachunku bankowego, odpisu aktów urodzenia wspólnych dzieci ze związku z J. M. oraz dokumentów o wspólnym zameldowaniu na pobyt stały pod jednym adresem konkubentów A. M. i J.M.,
4. • w toku ww. postępowania podatkowego A. M. została przesłuchana w charakterze strony postępowania. W trakcie przesłuchania, w celu ujawnienia źródeł finansowania poniesionych wydatków na zakup 21 kwietnia 2020 r. ww. nieruchomości, podatniczka powołała się m.in. na otrzymane w darowiźnie od J.M. środki pieniężne w kwocie 160.000 zł. Dodatkowo zaznaczyła, że czterdzieści parę lat jest mężatką, mieszka z mężem pod tym samym adresem. Ślub z C. M. zawarła w tradycji [...]., zgodnie z prawem zwyczajowym. Oficjalnie ślub wzięła 2024 roku;
5. • decyzją z 27 grudnia 2024 r. nr 2203-SPO.4102.85.2024 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach wydał decyzję o umorzeniu postępowania podatkowego w sprawie wysokości przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2020 rok. W treści ww. decyzji organ podatkowy pierwszej instancji - na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego - wskazał, że poniesione w 2020 r. wydatki nie przekraczają przychodów w ujawnionych źródłach. W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego ujawniono bowiem niezgłoszone w organie podatkowym darowizny od syna D. M. w wysokości 44.400 zł, od syna D1. M. w wysokości 44.000 zł oraz od J.M. w wysokości 160.000 zł;
6. • postanowieniem z 1 sierpnia 2025 r. nr 2203-SPO.4104.177.2025 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach wszczął postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia A. M. zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn od nabycia tytułem darowizny środków pieniężnych w kwocie 160.000 zł, otrzymanych od J.M. 20 kwietnia 2020 r.;
7. • decyzją z 10 grudnia 2025 r. nr 2203-SPO.4104.177.2025 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach ustalił A. M. zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 31.020 zł.

Dodatkowo wskazano, co wynika z dokumentów i ustaleń organów podatkowych:

1. • w 2020 r. A.M. posiadała stan cywilny, jako rozwiedziona. Podatniczka w latach 1991-2019 była żoną S.M., z którym związek małżeński zawarła 3 grudnia 1991 r., a rozwód uzyskała na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 10 stycznia 2019 r. sygn. akt XC 1107/18,
2. • związek małżeński z J.M. A. M. zawarła 12 kwietnia 2024 r..

Zdaniem organu, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w toku postępowania podatkowego dot. ustalenia wysokości przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2020 rok, podatniczka wskazała, że środki na zakup nieruchomości położonej w Chojnicach, przy ul. [...].pochodziły m.in. z darowizn dokonanych przez obecnego męża J.M. oraz jej dwóch synów. Kwota 160.000 zł została wpłacona na konto A. M. w dniu 20 kwietnia 2020 r. i stanowiła - jak wskazała podatniczka - środki finansowe przekazane jej przez J.M. na zakup przez nią ww. nieruchomości.

W ustawie o podatku od spadków i darowizn zdarzeniem wywołującym obowiązek podatkowy jest nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych m.in. tytułem darowizny (art. 1 ust. 1 pkt 2).

Obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze darowizny powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń (art. 6 ust. 1 pkt 4).

W związku z wyżej wymienioną czynnością prawną A. M. miała obowiązek jej zgłoszenia do właściwego urzędu skarbowego oraz zapłacenia podatku ustalonego na podstawie przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Zauważono bowiem, że stosownie do art. 17a ust. 1, podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych, według ustalonego wzoru.

Podatniczka nie wywiązała się z wynikającego z art. 17a ust. 1 obowiązku złożenia zeznania podatkowego w terminie miesiąca, od dnia powstania obowiązku podatkowego, wynikającego z art. 6 ust. 1 pkt 4. Organ podatkowy zatem nie wiedział i nie mógł wiedzieć o otrzymanej przez A. M. darowiźnie na zakup nieruchomości, gdyż nie została ona potwierdzona aktem notarialnym.

Zgodnie z art. 6 ust. 4, zdanie drugie w przypadku, gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.

Organ podatkowy pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie zasadnie uznał zatem, że obowiązek podatkowy z tytułu nabycia darowizny przez A. M. odnowił się - zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn - z chwilą powołania się podatniczki na fakt nabycia, tj. z dniem złożenia wyjaśnień dot. źródeł sfinansowania zakupu nieruchomości w piśmie z 25 marca 2024 r..

W myśl art. 15 ust. 4 nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny lub polecenia darczyńcy podlega opodatkowaniu według stawki 20%, jeżeli obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej na okoliczność dokonania tej darowizny, a należny podatek od tego nabycia nie został zapłacony.

W świetle powyższego, stawka 20% znajdzie zastosowanie, gdy spełnione są następujące przesłanki:

1. • obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym,
2. • powołanie się miało miejsce w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej,
3. • należny podatek od tego nabycia nie został zapłacony.

W rozpatrywanej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji prowadził wobec A.M. postępowanie podatkowe w zakresie przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2020 rok, które zostało umorzone decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach z 27 grudnia 2024 r. W toku tego postępowania A. M. powołała się między innymi na otrzymaną od J.M. darowiznę. Do momentu powołania się podatniczka nie złożyła zeznania podatkowego z powyższego tytułu.

W świetle powyższego w rozpatrywanej sprawie zachodziły wszystkie przesłanki niezbędne do zastosowania dyspozycji art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Odnosząc się do odwołania podkreślono, że skarżąca na mocy aktu notarialnego z 21 kwietnia 2020 r. Rep. A nr [...].nabyła na wyłączną własność nieruchomość położoną w Chojnicach, przy ul. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]., za kwotę 370.000 zł. W treści aktu notarialnego zawarte jest oświadczenie A. M., że w chwili jego zawarcia jest stanu wolnego, nabycia przedmiotowej nieruchomości dokonuje za środki własne.

Bezspornie z powyższego wynika, że A. M. jest jedyną właścicielką nabytej nieruchomości. Zgodnie bowiem z przepisami prawa cywilnego (art. 155 § 1 i art. 158 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny; t.j. Dz. U. z 2025, poz. 1071), przeniesienie własności nieruchomości następuje w momencie podpisania umowy w formie aktu notarialnego. Akt notarialny jest dowodem na nabycie prawa własności, zaś prawnym właścicielem nieruchomości jest osoba, z którą podpisano ważną umowę w takiej formie. Dla bezpieczeństwa stan prawny z aktu notarialnego przenoszony jest do księgi wieczystej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku zauważył, że w przypadku nabycia nieruchomości dla organów podatkowych istotne są zapisy księgi wieczystej, to jest dokumentu prowadzonego zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 341 z późn. zm.), w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Domniemywa się przy tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 w/w ustawy).

Istotny dla przedmiotowej sprawy jest fakt, że według aktualnego stanu księgi wieczystej dotyczącej nieruchomości położonej w Chojnicach, przy ul. [...]. (nr [...].), jako jedyny właściciel ww. nieruchomości figuruje w Dziale II "Własność" tylko A.M.

Zatem za bezpodstawne uznano argumenty strony, że nieruchomość kupiona na mocy aktu notarialnego z 21 kwietnia 2020 r. jest także własnością J.M., nawet jeżeli przekazał on część środków pieniężnych na jego zakup.

Wobec przytoczonych danych z księgi wieczystej oraz aktu notarialnego z 21 kwietnia 2020 r. Rep. A nr [...]., w kontekście twierdzeń zawartych w odwołaniu i podnoszonych przez podatniczkę w toku postępowania podatkowego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem A.M., że zakupiona przez nią nieruchomość jest własnością jej, jej męża i synów. Akt notarialny i Księga wieczysta, w myśl art. 194 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, jest bowiem dokumentem urzędowo sporządzonym, stanowiąc dowód tego, co zostało w nim stwierdzone.

Kolejno organ mając na uwadze okoliczności opisane w odwołaniu odniósł się do kwestii małżeństwa w świetle prawa polskiego oraz grupy podatkowej, do której zaliczona została A. M., jako nabywca darowizny od J.M.

W toku postępowania podatkowego oraz w odwołaniu strona podniosła, że organ podatkowy pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że ponad czterdzieści lat temu zawarła z J.M. ślub zgodnie z tradycją i prawem zwyczajowym [...].. Związek małżeński w świetle polskiego systemu prawnego zawarła natomiast 12 kwietnia 2024 r.. Zatem nieruchomość została kupiona w trakcie małżeństwa tradycyjnego kultury [...].. Małżonkowie nie byli zaś objęci odrębnością majątkową małżeńską. Środki pieniężne, za które strona nabyła nieruchomość, pochodziły z okresu związku z J. M., opartego na tradycji [...]..

W tym miejscu, w pierwszej kolejności wskazano, że pojęcie małżonków i małżeństwa nie może być na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn rozumiane dowolnie, ale należy je rozumieć zgodnie z treścią, jaką nadaje jej prawo polskie. Kwestie dotyczące stosunków majątkowych między małżonkami uregulowane zostały w ustawie z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. jed. DZ. U. z 2023 r., poz. 2809 ze zm.). Z art. 1 § 1 tej ustawy wynika, że małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Zarazem § 2 powyższego artykułu stanowi, że małżeństwo zostaje również zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński, podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego, w obecności duchownego, oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu i kierownik urzędu stanu cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa.

Gdy zostaną spełnione powyższe przesłanki, małżeństwo uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczenia woli w obecności duchownego. Ponadto § 3 powołanego artykułu stanowi, że przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się, jeżeli ratyfikowana umowa międzynarodowa lub ustawa regulująca stosunki między państwem a kościołem albo innym związkiem wyznaniowym przewiduje możliwość wywołania przez związek małżeński, podlegający prawu wewnętrznemu tego kościoła albo innego związku wyznaniowego takich skutków, jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

W niniejszej sprawie zostało ustalone, że A. M. na dzień dokonania darowizny, tj. 20 kwietnia 2020 r., nie była w związku małżeńskim z J.M. w rozumieniu powyższych przepisów, a zatem dla potrzeb rozliczenia podatku od spadków i darowizn nie mogła zostać uznana za małżonkę J.M.

Za całkowicie bezzasadny uznano zarzut strony, że nie został w przedmiotowej sprawie wzięty pod uwagę fakt, że małżeństwo zostało zawarte w tradycji [...]. Bez względu bowiem na narodowość, osoby posiadające obywatelstwo polskie i zamieszkałe na terenie Polski podlegają polskiemu prawu, wobec czego także ich sytuacja rodzinna jest oceniana według tego prawa. Przywileje podatkowe, w tym te wynikające z ustawy o podatku od spadków i darowizn, przysługują małżonkowi darczyńcy. Pojęcie "małżonek" natomiast odnosi się wyłącznie do osób, które zawarły związek małżeński zgodnie z ww. przepisami. Małżeństwo zawarte wyłącznie w tradycji [...] (na datę dokonania darowizny) nie jest uznawane za małżeństwo w rozumieniu kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a tym samym nie wywołuje skutków prawnych w zakresie podatku od spadków i darowizn. Dla celów podatkowych status "małżonka" musi wynikać z formalnego aktu małżeństwa, uznanego przez prawo polskie.

Brak takiego aktu (w dacie dokonania darowizny) oznacza, że osoba obdarowana nie może być traktowana jako "małżonek" w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn, nawet jeżeli w danej społeczności, np. [...], związek małżeński jest uznawany zwyczajowo.

W konsekwencji, darowizna otrzymana od osoby, z którą pozostaje się wyłącznie w związku tradycyjnym (nieformalnym w rozumieniu prawa polskiego), nie korzysta ze zwolnienia przewidzianego np. w art. 4a u.p.s.d. i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych przewidzianych dla osób niespokrewnionych lub innych członków rodziny, w zależności od stopnia pokrewieństwa.

W celu skorzystania z przywilejów uregulowanych w ustawie o podatku od spadków i darowizn konieczne jest zawarcie małżeństwa w formie przewidzianej przez prawo polskie, przed datą dokonania darowizny. Bez prawnego potwierdzenia zawarcia związku małżeńskiego A. M. w dacie zakupu nieruchomości pozostawała, w świetle prawa polskiego, w nieformalnym związku, tzw. konkubinacie.

Tak więc, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku słusznie organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że A. M. i J.M. w 2020 r. nie byli małżeństwem i tym samym na datę przekazywania darowizny nabywca darowizny zaliczony został do III grupy podatkowej.

Organ zaznaczył, że sformalizowanie małżeństwa przez A. M. i J.M. w dniu 12 kwietnia 2024 r. pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie, gdyż w sprawie istotny jest ich status prawny na dzień dokonania darowizny.

Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny i prawny, nie ulega wątpliwości, że w dniu 20 kwietnia 2020 r. A. M. otrzymała środki pieniężne od J.M. do swojego majątku osobistego. Prowadzenie wspólnego gospodarstwa przez A. M. i J. M. przed datą zawarcia związku małżeńskiego (12 kwietnia 2024 r.) nie oznaczało posiadania majątku wspólnego. Na moment przekazania darowizny, A. M. była stanu wolnego, a kwota uzyskana od J.M. na zakup na wyłączną własność nieruchomości przez A. M. pochodziła z jego majątku osobistego.

Z uwagi na fakt, że ww. nie byli małżeństwem zasadnie organ podatkowy przyjął ww. darowiznę, jako przekazaną od osoby trzeciej.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia wskazano, że obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze darowizny powstaje - jak wykazano powyżej - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia (jeśli umowa nie została zawarta w formie aktu notarialnego). W rozpatrywanej sprawie obowiązek podatkowy powstał zatem po raz pierwszy w dniu 20 kwietnia 2020 r.. Organ podatkowy przyjął tę datę z uwagi na bezsporny fakt, że środki pieniężne zostały przekazane przed podpisaniem aktu notarialnego i w dniu 20 kwietnia 2020 r. wpłacone na rachunek bankowy A. M.. Strona zobowiązana była do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych tytułem darowizny od J.M., w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, tj. do dnia 20 maja 2020 r.

Stosownie do brzmienia art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Zgodnie z treścią art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W myśl art. 68 § 2 jeżeli podatnik:

1. • nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,
2. • w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązania podatkowe, o których mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Zatem - w rozpatrywanej sprawie - organ podatkowy pierwszej instancji miał prawo wydać decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe do 31 grudnia 2025 r., po tym dniu bowiem przedawniało się prawo do wydania decyzji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach wydał zakwestionowaną decyzję przed upływem tego terminu, tj. 10 grudnia 2025 r.. Została ona także przed tym terminem doręczona A. M., tj. w dniu 17 grudnia 2025 r..

Niezależnie od powyższego, biorąc pod uwagę treść art. 6 ust. 4, zaznaczono, że w przypadku, gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.

W świetle powyższego obowiązek podatkowy z tytułu nabycia darowizny przez A.M. odnowił się z chwilą powołania się Podatniczki na fakt nabycia, tj. z dniem złożenia wyjaśnień dotyczy źródeł finansowania zakupu nieruchomości w 2020 roku w piśmie z 25 marca 2024 r.. Tym samym od nowa rozpoczął bieg termin przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w wymienionym przedmiocie. Organ podatkowy uzyskał prawo do ustalenia zobowiązania podatkowego w terminie 3 lat od końca roku 2024 r., a więc do 31 grudnia 2027 r..

W świetle powyższego zarzut przedawnienia podnoszony przez odwołującą się uznano za bezzasadny.

Kolejno organ przypomniał, że regulacja prawna art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zgodnie z którą doszło do odnowienia się obowiązku podatkowego, nie zmienia okoliczności faktycznych towarzyszących nabyciu darowizny przez A. M.. Zatem przynależność strony i darczyńcy do grupy podatkowej należy rozpatrywać nie na moment odnowienia się obowiązku podatkowego, które to odnowienie jest instytucją umożliwiającą organowi podatkowemu podjęcie działań w celu ustalenia zobowiązania podatkowego w sytuacji powołania się na darowiznę, lecz na moment powstania obowiązku podatkowego po raz pierwszy, tj. otrzymania przez obdarowaną środków pieniężnych. Zawarcie związku małżeńskiego w 2024 roku przez A. M. i darczyńcę nie zmienia bowiem faktu, że w chwili darowania środków pieniężnych Ww. nie byli małżonkami. Zatem czynność cywilnoprawna, jaką jest umowa darowizny, zawarta została pomiędzy osobami - w świetle ustawy o podatku od spadków i darowizn - obcymi.

Podobnie kwotę wolną od podatku stosuje się w wysokości obowiązującej na moment powstania obowiązku podatkowego po raz pierwszy, tj. kwotę wolną która obowiązywała w dacie spełnienia świadczenia. Odmienna interpretacja przepisu art. 15 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn byłaby nieracjonalna i powodowałby nierówne traktowanie podatników znajdujących się w tożsamej sytuacji faktyczno-prawnej. Nieracjonalne i niesprawiedliwe - wobec podatników, którzy przed 1 lipca 2023 r. złożyli zeznanie podatkowe w terminie i zapłacili podatek naliczony od podstawy opodatkowania pomniejszonej o kwotę wolną obowiązującą przed tą datą - byłoby bowiem zastosowanie korzystniejszej regulacji wobec podatników, którzy nie dopełnili obowiązku terminowego zgłoszenia nabycia w drodze darowizny, a następnie powołali się na nią.

W związku z powyższym, jeżeli podatnik otrzymał darowiznę w 2020 roku i podatek od tego nabycia nie został zapłacony, a powołał się na jej otrzymanie w 2024 roku, to przy obliczaniu podatku należy od podstawy opodatkowania odliczyć kwotę wolną, aktualną na dzień powstania obowiązku podatkowego po raz pierwszy, tj. w 2020 roku - w kwocie 4.902 zł, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Na marginesie zauważyć należy, że kwota 36.120 zł jest kwotą właściwą dla I grupy podatkowej. Strony darowizny należały zaś - w dacie dokonania darowizny - do osób zaliczanych do III grupy podatkowej.

Organ podatkowy nie podzielił także zarzutów podatniczki dotyczących naruszenia przepisów ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym, a także art. 35 Konstytucji RP. Przywołana przez A. M. ustawa nie ma wpływu na zakres obowiązków podatkowych oraz zasady opodatkowania, które są jednakowe dla wszystkich podatników. Osoby posiadające obywatelstwo polskie i zamieszkałe na terenie Polski podlegają polskiemu prawu podatkowemu, wobec czego także ich sytuacja prawna i rodzinna jest oceniana według tego prawa. W ocenie organu, podatkowego wymierzanie podatku na podstawie obowiązujących przepisów prawa podatkowego, jednolitych dla wszystkich obywateli, nie stanowi naruszenia art. 2 ust. 4 pkt 3, art. 6 ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, a także art. 35 Konstytucji RP. Przepisy te zakazują dyskryminacji wynikającej z przynależności do mniejszości narodowych i etnicznych, tymczasem w niniejszej sprawie obowiązek podatkowy został określony, a zobowiązanie podatkowe ustalone w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa mające zastosowanie do wszystkich podatników znajdujących się w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej, niezależnie od pochodzenia, narodowości, czy przynależności etnicznej.

Przywołane przez stronę przepisy nie zwalniają z obowiązków o charakterze publicznoprawnym. Wymierzanie podatków zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym m.in. ustalanie grupy podatkowej, do której należy podatnik, nie stanowi ingerencji w sferę praw chronionych przepisami, na które powołuje się strona w odwołaniu, tym samym nie może być uznane za przejaw dyskryminacji. Obowiązujące przepisy prawa podatkowego w sposób jednoznaczny określają krąg podmiotów zaliczanych do tzw. grupy zerowej. Do tego kręgu nie należą osoby pozostające w związku nieformalnym (konkubinacie).

W odpowiedzi na zarzuty proceduralne podniesione przez stronę wskazano, że w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach, realizując obowiązek wynikający z treści art. 122, w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ pierwszej instancji zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy. Analiza i ocena materiału dowodowego została dokonana w całokształcie i wzajemnym powiązaniu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacja podatkowa).

Jednocześnie, w ocenie Dyrektora Izby, postępowanie w rozpoznanej sprawie zostało przeprowadzone z zachowaniem zasady zaufania do organów podatkowych wynikającej z art. 121 ust. 1 ustawy. Organ pierwszej instancji działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa, zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania. Organ podatkowy w toku postępowania podatkowego nie miał wątpliwości, co do kwalifikacji przekazanych przez J.M. środków pieniężnych, jako darowizny. Środki otrzymane od ww. w wysokości 160.000 zł, uzyskane przez niego ze sprzedaży nieruchomości, zostały przeznaczone na zakup nieruchomości położonej w Chojnicach przy ulicy [...].. Zgodnie z aktem notarialnym z 21 kwietnia 2020 r. jedyną właścicielką nieruchomości została A. M., która w momencie jego zawarcia była stanu wolnego, zatem zakupiona nieruchomość weszła do jej majątku osobistego. Niezasadnym jest twierdzenie podatniczki, że organ nie ustalił kiedy do darowizny doszło, bowiem w dniu 20 kwietnia 2020 r. A.M. wpłaciła kwotę 160.000 zł otrzymaną od J. M. na swoje konto.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 122 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez interpretacje nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść podatnika wskazano, że A. M. nie wskazała o jakie wątpliwości jej zdaniem chodzi. Zaznaczono, że 4 listopada 2025 r. weszły w życie nowe przepisy Ordynacji podatkowej przewidujące, że niedające się usunąć wątpliwości dotyczące stanu faktycznego pojawiające się w ramach postępowania podatkowego, powinny być rozstrzygane na korzyść podatnika. Zasada ta, została ujęta w nowym § 2 art. 122 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w postępowaniu podatkowym wszczętym z urzędu niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść strony, z wyjątkiem przypadków gdy:

1. • w postępowaniu uczestniczą strony o spornych interesach lub wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy innych osób;
2. • przepisy prawa wymagają od strony wykazania określonych faktów;
3. • sprzeciwia się temu ważny interes publiczny, w tym istotny interes państwa".

Reguła rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika dotyczy sytuacji, w których na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można jednoznacznie ustalić określonych okoliczności faktycznych. W przedmiotowej sprawie, zebrano obszerny materiał dowodowy, na podstawie którego organ podatkowy pierwszej instancji jednoznacznie ustalił, że środki pieniężne przekazane 20 kwietnia 2020 r. przez J. M. i wpłacone przez A. M. na swoje konto stanowi darowiznę, zgodnie z powołanymi w decyzji przepisami art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego z 23 kwietnia 1964 roku (t. jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071). Stan faktyczny w sprawie został potwierdzony przez samą A. M., zgodnie ze złożonymi przez nią zeznaniami oraz składanymi oświadczeniami, które zostały przywołane w decyzji.

Zatem organ podatkowy nie powziął żadnych wątpliwości, co do kwalifikacji danej czynności i sposobu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W związku z powyższym organ podatkowy nie dopatrzył się naruszenia zasady wyrażonej w art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa. Podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach postanowieniem z 8 października 2025 r. nr 2203-SP0.4104.177.2025, wyznaczył A. M.siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z przedmiotowego prawa strona nie skorzystała i nie wniosła nowych dowodów przed wydaniem decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 marca 2026 r. utrzymującą w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach z dnia 10 grudnia 2025 r. nr 2203-SPO.4104.177.2025 ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków darowizn w kwocie 31.020 zł zaskarżonej decyzji zarzucam naruszenie:

1. 1) przepisów postępowania skarbowego w postaci art. 121 w zw. z art. 122 O.p. poprzez ich nie zastosowanie w rezultacie czego doszło do nie ustalenia staniu faktycznego sprawy i zastosowanie przepisów ustawy o spadkach i darowiznach w sposób niewłaściwy dla stanu faktycznego sprawy,
2. 2) przepisów postępowania skarbowego w postaci art. 122 § 2 O.p. poprzez interpretacje nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść podatnika,
3. 3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, iż cała kwota darowizny stanowiła majątek odrębny darczyńcy, podczas gdy z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż była to kwota niższa, zaś pozostała kwota stanowiła majątek dorobkowy małżeński, zaś kwot tych organ nie ustalił,
4. 4) przepisów prawa materialnego w postaci art. 15 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn w zw. z art. 15 ust. 4 cyt. ustawy przy zastosowaniu art. 6 ust. 4 poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na założeniu, iż obowiązek podatkowy powstał w kwietniu 2020 r. podczas gdy z stanowiska organu pierwszej instancji wynika, iż obowiązek ten powstał w wyniku odnowienia obowiązku podatkowego,
5. 5) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 14 ust. 3 pkt 1 u.p.s.d. w zw. z art. 15 ust. 1 u.p.s.d. przy zastosowaniu art. 122 § 2 O.p. poprzez jego nie zastosowanie i w rezultacie przyjęcie, iż darowizna dotyczyła osób z III grupy podatkowej, podczas gdy podatniczka i darczyńca byli zaliczani do Zerowej grupy podatkowej jako małżonkowie.

W rezultacie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie reformatoryjne poprzez ustalenie, iż podatek nie jest należny - względnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie odwołania skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a..

Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z aktem notarialnym Rep. A numer [...]., skarżąca kupiła nieruchomość położoną w Chojnicach za cenę 370.000 zł. W akcie notarialnym widnieje jako jedyna kupująca całą nieruchomość. Powyższe potwierdza aktualny stan księgi wieczystej dotyczącej ww. nieruchomości, w której jako jedyny właściciel ww. nieruchomości figuruje w Dziale III "własność" tylko skarżąca, co zdaniem Sądu, oznacza, że za bezpodstawne należy uznać argumenty strony, że nieruchomość kupiona na mocy aktu notarialnego z 21 kwietnia 2020 r. jest także własnością J. M., nawet jeżeli przekazał on część środków pieniężnych na jej zakup.

Mając na uwadze okoliczności opisane w skardze, tożsame z podniesionymi w odwołaniu, odnieść się należy do kwestii małżeństwa w świetle prawa polskiego oraz grupy podatkowej, do której zaliczona została skarżąca, jako nabywca darowizny od J.M

Wskazać należy, że pojęcie małżonków i małżeństwa nie może być na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn rozumiane dowolnie, ale należy je rozumieć zgodnie z treścią, jaką nadaje mu prawo polskie. Kwestie dotyczące stosunków majątkowych między małżonkami uregulowane zostały w ustawie z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. DZ.U. z 2023 r., poz. 2809 ze zm.). Z przepisu art. 1 § 1 tej ustawy wynika, że małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Zarazem § 2 powyższego artykułu stanowi, że małżeństwo zostaje również zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński, podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego, w obecności duchownego, oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu i kierownik urzędu stanu cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa.

Gdy zostaną spełnione powyższe przesłanki, małżeństwo uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczenia woli w obecności duchownego. Ponadto § 3 powołanego artykułu stanowi, że przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się, jeżeli ratyfikowana umowa międzynarodowa lub ustawa regulująca stosunki między państwem a kościołem albo innym związkiem wyznaniowym przewiduje możliwość wywołania przez związek małżeński, podlegający prawu wewnętrznemu tego kościoła albo innego związku wyznaniowego takich skutków, jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

W niniejszej sprawie zostało bezspornie ustalone, że skarżąca na dzień dokonania darowizny, tj. 20 kwietnia 2020 r., nie była w związku małżeńskim z J.M. w rozumieniu powyższych przepisów, a zatem dla potrzeb rozliczenia podatku od spadków i darowizn nie mogła zostać uznana za małżonkę J.M. Wszelkie przesunięcia majątkowe między nią, a C. M. dokonane przed datą zawarcia związku małżeńskiego zgodnie w ww. przepisami prawa polskiego, tj. przed 13 kwietnia 2024 r., są w świetle ustawy o podatku od spadków i darowizn traktowane jako dokonane przez osoby należące do III grupy podatkowej. Stąd też Sąd podniesione w tej kwestii zarzuty uznaje za bezpodstawne.

Małżeństwo bowiem zawarte wyłącznie w tradycji [...] (na datę dokonania darowizny) nie jest uznawane za małżeństwo w rozumieniu kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a tym samym nie wywołuje skutków prawnych w zakresie podatku od spadków i darowizn.

W konsekwencji, organ prawidłowo wywiódł w zaskarżonej decyzji, że darowizna otrzymana od osoby, z którą pozostaje się wyłącznie w związku tradycyjnym (nieformalnym w rozumieniu prawa polskiego), nie korzysta ze zwolnienia przewidzianego np. w art. 4a u.p.s.d. i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych przewidzianych dla osób niespokrewnionych lub innych członków rodziny, w zależności od stopnia pokrewieństwa.

Powyższego nie zmienia sformalizowanie małżeństwa przez skarżącą i J.M. w dniu 13 kwietnia 2024 r., gdyż w sprawie istotny jest ich status prawny na dzień dokonania darowizny.

Zgodnie bowiem art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd podziela ocenę, że w dniu 20 kwietnia 2020 r. skarżąca otrzymała środki pieniężne od J.M. do swojego majątku osobistego. Prowadzenie wspólnego gospodarstwa przez nią i J.M. przed datą zawarcia związku małżeńskiego (12 kwietnia 2024 r.) nie oznaczało posiadania majątku wspólnego. Na moment przekazania darowizny, strona była stanu wolnego, a kwota uzyskana od J. M. na zakup na wyłączną własność nieruchomości przez nią pochodziła z jego majątku osobistego.

Zatem uznać należy, że zasadnie organ podatkowy przyjął ww. darowiznę, jako przekazaną od osoby trzeciej.

Sąd nie podzielił także zarzutu przedawnienia oraz przyjęcia niewłaściwego momentu powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze darowizny powstaje - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia (jeśli umowa nie została zawarta w formie aktu notarialnego). W rozpatrywanej sprawie obowiązek podatkowy powstał zatem po raz pierwszy w dniu 20 kwietnia 2020 r.. Organ podatkowy trafnie przyjął tę datę z uwagi na bezsporny fakt, że środki pieniężne zostały przekazane przed podpisaniem aktu notarialnego i w dniu 20 kwietnia 2020 r. wpłacone na rachunek bankowy skarżącej. Strona zobowiązana była zatem do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych tytułem darowizny od J.M., w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, tj. do dnia 20 maja 2020 r..

Stosownie do brzmienia art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Zgodnie z treścią art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W myśl art. 68 § 2 jeżeli podatnik:

1. • nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,
2. • w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązania podatkowe, o których mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Zatem - w rozpatrywanej sprawie - organ podatkowy miał prawo wydać decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe do 31 grudnia 2025 r., po tym dniu bowiem przedawniało się prawo do wydania decyzji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach wydał zakwestionowaną decyzję przed upływem tego terminu, tj. 10 grudnia 2025 r. Została ona także przed tym terminem doręczona stronie.

Sąd przy tym podziela ocenę, że niezależnie od powyższego, biorąc pod uwagę treść art. 6 ust. 4 ustawy, że obowiązek opodatkowania, obowiązek podatkowy z tytułu nabycia darowizny przez skarżącą odnowił się z chwilą powołania się podatniczki na fakt nabycia, tj. z dniem złożenia wyjaśnień dot. źródeł finansowania zakupu nieruchomości w 2020 roku w piśmie z 25 marca 2024 r.. Tym samym od nowa rozpoczął bieg termin przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w wymienionym przedmiocie. Organ podatkowy uzyskał prawo do ustalenia zobowiązania podatkowego w terminie 3 lat od końca roku 2024 r., a więc do 31 grudnia 2027 r..

Zdaniem Sądu w świetle powyższego zarzut przedawnienia podnoszony przez skarżącą należy uznać za bezzasadny.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 3 ww. ustawy - podatek od spadków i darowizn powinien zostać zapłacony według skali, od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku obowiązującą na moment powstania obowiązku podatkowego. Istotą stosowania stawki sankcyjnej jest zaś opodatkowanie nabycia, od którego należny podatek nie został zapłacony, co wprost wynika z art. 15 ust. 4 ustawy. Z uwagi na tożsamość podstawy opodatkowania w sytuacji powołania się i opodatkowania stawką 20%) z podstawą opodatkowania jaka podlegała obowiązkowi zgłoszenia do opodatkowania przed powołaniem (opodatkowanej według skali podatkowej) - przy ustaleniu podstawy opodatkowania stawką sankcyjną znaczenie ma wartość darowizny, która podlegałaby opodatkowaniu w momencie powstania pierwotnego obowiązku podatkowego, gdyż wartość ta, przy uwzględnieniu kwoty wolnej obowiązującej w momencie powstania (pierwotnego) obowiązku podatkowego, podlegała zgłoszeniu do opodatkowania.

Wskazać należy, że z konstrukcji i literalnego brzmienia art. 15 ust. 3 ustawy wynika, że normuje on stosowanie kwot wolnych od podatku oraz skal podatkowych w dniu powstania obowiązku podatkowego.

W związku z powyższym trafnie organ uznał, że jeżeli podatnik otrzymał darowiznę w 2020 roku i podatek od tego nabycia nie został zapłacony, a powołał się na jej otrzymanie w 2024 roku, to przy obliczaniu podatku należy od podstawy opodatkowania odliczyć kwotę wolną, aktualną na dzień powstania obowiązku podatkowego po raz pierwszy, tj. w 2020 roku - w kwocie 4.902 zł, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

Powołując się na zakreśloną kognicję sądów administracyjnych Sąd nie podzielił także zarzutów podatniczki dotyczących naruszenia przepisów ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym, a także art. 35 Konstytucji RP.

W ocenie Sądu, wymierzanie podatku na podstawie obowiązujących przepisów prawa podatkowego, nie stanowi naruszenia art. 2 ust. 4 pkt 3, art. 6 ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, a także art. 35 Konstytucji RP. Przepisy te zakazują dyskryminacji wynikającej z przynależności do mniejszości narodowych i etnicznych, tymczasem w niniejszej sprawie obowiązek podatkowy został określony, a zobowiązanie podatkowe ustalone w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa mające zastosowanie do wszystkich podatników znajdujących się w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej, niezależnie od pochodzenia, narodowości, czy przynależności etnicznej. Przywołane przez stronę przepisy nie zwalniają zatem z obowiązków o charakterze publicznoprawnym.

Sąd uznał także, że w niniejszej sprawie organy podatkowe, realizując obowiązek wynikający z treści art. 122, w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organy zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Analiza i ocena materiału dowodowego została dokonana w całokształcie i wzajemnym powiązaniu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacja podatkowa). Jednocześnie, postępowanie w rozpoznanej sprawie zostało przeprowadzone z zachowaniem zasady zaufania do organów podatkowych wynikającej z art. 121 ust. 1 ustawy. Organy podatkowe działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa, zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania. Organy podatkowe prawidłowo uznały, co do kwalifikacji przekazanych przez J.M. środków pieniężnych, jako darowizny.

Środki otrzymane od ww. w wysokości 160.000 zł, uzyskane przez niego ze sprzedaży nieruchomości, zostały przeznaczone na zakup nieruchomości położonej w Chojnicach. Zgodnie z aktem notarialnym z 21 kwietnia 2020 r. jedyną właścicielką nieruchomości została skarżąca, która w momencie jego zawarcia była stanu wolnego, zatem zakupiona nieruchomość weszła do jej majątku osobistego.

W konsekwencji powyższego należy uznać, że zaistniały podstawy faktyczne i prawne do wydania decyzji.

Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.