Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 19 listopada 2014 r. (data stempla pocztowego), skarżący T. S. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi określonego w kwocie 647 zł, oraz ustanowienie radcy prawnego.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona.
W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz małoletnim synem, małżonkowie nie posiadają nieruchomości i zasobów pieniężnych, skarżący posiada ciągnik siodłowy marki [...] z 2007 r. oraz dwa inne ciągniki siodłowe (leasing, najem), żona skarżącego nie osiąga dochodów od 2013 r., tj. od momentu zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej, źródłem utrzymania rodziny jest jedynie działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego, z której miesięczny dochód wynosi 3.000 zł, skarżący utracił płynność finansową na skutek zajęcia przez organ celny rachunków bankowych oraz zdarzeń losowych (wypadków drogowych), w wyniku których uszkodzeniu lub zniszczeniu uległy środki transportu (straty z tego tytułu wyniosły 75.000 zł) oraz został zobowiązany do zapłaty znacznych kwot w łącznej wysokości 70.012 NOK.
Referendarz sądowy oświadczenie zawarte w przedmiotowym wniosku uznał za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego i zarządzeniem z dnia 28 listopada 2014 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., zobowiązał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: a/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych za rok 2013 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) złożonych przez małżonków, bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości dochodów osiągniętych przez każdego z nich za ten rok; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), maklerskich i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie przez każdego z małżonków; c/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej pod nazwą "A", a także odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; w przypadku gdy jest on podatnikiem VAT – przedłożenia odpisów deklaracji VAT-7 złożonych za ww. okres; d/ oświadczenia małżonki, czy została zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (np. decyzji/zaświadczenia z urzędu pracy); e/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); f/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez małżonków w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania rodziny (opłat za czynsz najmu domu, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, internet, itp.).
Jednocześnie poinformowano skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania może skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy.
Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 29 grudnia 2014 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 111).
Skarżący nie wykonał obowiązku nałożonego na niego zarządzeniem referendarza sądowego. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. Przyjąć zatem należało, że skarżący uniemożliwił, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej; niewyjaśnione pozostają istotne wątpliwości dotyczące rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie, czy jest on w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania, a jeśli tak to w jakiej części. Nie jest bowiem znana kwota osiągniętych przez skarżącego dochodów z działalności wykonywanej (jak wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej) do dnia 16 stycznia 2015 r., tj. do czasu jej zawieszenia, wysokość posiadanych przez małżonków środków pieniężnych oraz kwota wydatków, jakie małżonkowie ponoszą w związku z utrzymaniem swoim i małoletniego syna.
Wyjaśnić przy tym należy, że ocena możliwości finansowych skarżącego nie mogła zostać dokonana na podstawie dokumentów przedłożonych przy sprawie zarejestrowanej pod sygnaturą I SA/Gd 43/15, tj. oświadczenia z dnia 18 marca 2015 r., w którym żona skarżącego wyjaśniła, że: (-) za 2014 r. małżonkowie nie złożyli zeznań podatkowych; (-) od 2011 r. rachunki bankowe prowadzone dla potrzeb działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej zostały zajęte przez urząd skarbowy, co było powodem zawieszenia jej wykonywania; (-) w 2015 r. małżonkowie wznowili wykonywanie działalności gospodarczej, jednak wobec nadal istniejącego zajęcia kont, po okresie około półtora miesiąca ponownie zawiesili jej wykonywanie; (-) nie została zarejestrowana jako osoba bezrobotna; (-) małżonkowie nie posiadają żadnych pojazdów mechanicznych (co pozostaje w sprzeczności z danymi ujawnionymi w przedmiotowym wniosku); (-) aktualnie każdy z małżonków posiada zobowiązania wobec "B" w łącznej kwocie 14.800 zł; (-) pisma z dnia 2 maja 2014 r., będącego uzupełnieniem wniosku spółki cywilnej o umorzenie zaległości podatkowej; (-) odpisu postanowienia naczelnika urzędu skarbowego z dnia 4 czerwca 2011 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego zajętego w postępowaniu egzekucyjnym; (-) odpisu pierwszej strony protokołu z czynności sprawdzających zawierającą numery rachunków bankowych związanych z działalnością spółki cywilnej; (-) odpisu deklaracji VAT-7 za styczeń 2015 r. złożonej przez spółkę cywilną; (-) odpisów wezwań z dnia 23 października 2013 r. i 18 grudnia 2014 r. do zapłaty należności wraz z odpisem pisma z dnia 9 października 2014 r. o doręczeniu skarżącemu odpisu pisma powoda "B".
Dokonanie pełnej oceny sytuacji finansowej skarżącego na podstawie ww. dokumentów było niemożliwe z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich kluczowych (i wskazanych powyżej) okoliczności niezbędnych do prawidłowej oceny wniesionego przez niego żądania.
Z tych wszystkich względów referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Tylko nadesłanie dokumentów wskazanych w zarządzeniu z dnia 28 listopada 2014 r. umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniesionego żądania.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.