Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 3 lutego 2026 r., sygn. akt Ts 271/25

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 grudnia 2025 r. (data osobistego wniesienia) Z.Z. (dalej:

skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że: art. 10 ust. 7 w związku z art. 10 ust. 6 w związku z art. 7c ust. 1a i 1b ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907; dalej: ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora) w zakresie, w jakim „uchwała Sejmu RP o wyrażeniu zgody na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie posła uwzględnia wniosek podmiotu, który nie został przewidziany w przepisach prawa powszechnie obowiązującego (…)”, jest niezgodny z art. 41 ust. 1 Konstytucji oraz, że art. 10 ust. 7 w związku z art. 10 ust. 6 w związku z art. 7c ust. 1a i 1b ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora w zakresie, w jakim „[nie zapewniają] posłowi na Sejm RP prawa do dwuinstancyjnego postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody przez Sejm RP na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie (…)”, jest niezgodny z art. 78 Konstytucji w związku z art. 13 i art. 5 ust. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka).

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w uchwale z 7 listopada 2025 r. wyraził zgodę na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie skarżącego, zgodnie z wnioskiem z 28 października 2025 r. przedłożonym przez Kierownika Zespołu Śledczego Nr 2 Prokuratury Krajowej.

W tym stanie rzeczy skarżący zarzucił, że wyrażenie przez Sejm zgody na jego zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie nie nastąpiło na zasadach określonych w ustawie, ponieważ z wnioskiem w tej sprawie wystąpił podmiot, którego status nie został uregulowany przepisami obowiązującego prawa. Z tego powodu, jak zarzucił, uchwała z 7 listopada 2025 r. „jest w sposób oczywisty sprzeczna z art. 41 ust. 1 Konstytucji RP” (s. 5 skargi).

Skarżący podniósł także, że w sprawie, w związku z którą wystąpił do Trybunału, doszło do naruszenia „standardu dwuinstancyjności postępowania”. Zakwestionowane w skardze przepisy (jednak wskazał tylko na art. 10 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora) nie przewidują bowiem środka zaskarżenia (tj. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) od rozstrzygnięcia, które „ingeruje w prawa i wolności obywatelskie”. Jest to, jak zarzucił, „klasyczne pominięcie ustawodawcze”. Z tego powodu zaskarżone przepisy są według skarżącego niezgodne z art. 78 Konstytucji w związku z art. 13 i art. 5 ust. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka.

W skardze konstytucyjnej skarżący, na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), sformułował także wniosek o wydanie postanowienia tymczasowego o wstrzymaniu wykonania uchwały Sejmu z 7 listopada 2025 r. do czasu merytorycznego rozstrzygnięcia skargi konstytucyjnej.

Według skarżącego bez takiego orzeczenia dojdzie do powstania nieodwracalnych skutków w postaci jego zatrzymania i tymczasowego aresztowania, a w konsekwencji pogorszenia stanu zdrowia.

Postanowieniem z 3 lutego 2026 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 10 lutego 2026 r.) Trybunał odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, stwierdziwszy, że nie spełnia ona podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji.

Rozstrzygnięcie, z którym skarżący łączy naruszenie swych praw, nie zostało bowiem wydane przez sąd lub organ administracji publicznej, lecz organ władzy ustawodawczej, zatem nie jest orzeczeniem w rozumieniu powyższego przepisu ustawy zasadniczej.

W zażaleniu złożonym 17 lutego 2026 r. (data nadania) skarżący zarzucił, że Trybunał błędnie zinterpretował art. 79 ust. 1 Konstytucji. Nie uwzględnił bowiem tego, że pojęcia konstytucyjne należy interpretować w sposób autonomiczny oraz możliwie szeroki, tak aby zapewnić jak najpełniejszą ochronę wolności i praw jednostki. Według skarżącego powyższy przepis ustawy zasadniczej odnosi się do każdego niesądowego podmiotu, który z woli ustawodawcy rozstrzyga o wolnościach i prawach jednostek, niezależnie od tego, czy jego działalność da się zakwalifikować prima facie jako wykonywanie zadań administracji publicznej. Wykładnia Trybunału jest sprzeczna z duchem ustawy zasadniczej i istotą skargi konstytucyjnej, która ma zapewnić jednostce prawo do obrony swoich wolności i praw gwarantowanych postanowieniami Konstytucji.

Skarżący, wskazawszy na orzecznictwo Trybunału podkreślił, że za nadaniem skardze dalszego biegu przemawia także kompetencja Trybunału do badania zgodności uchwał Sejmu z przepisami ustawy zasadniczej. W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia i nadanie skardze dalszego biegu.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje.

1. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.
2. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstawy odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
3. 2.1. Trybunał w obecnym składzie podziela stanowisko sądu konstytucyjnego wyrażone w skarżonym postanowieniu, zgodnie z którym złożona przez skarżącego skarga jest niedopuszczalna w świetle brzmienia art. 79 ust. 1 Konstytucji. W myśl tego przepisu warunkiem wniesienia skargi konstytucyjnej jest uzyskanie rozstrzygnięcia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej.

Bez wątpienia Sejm Rzeczypospolitej Polskiej in pleno, który podjął rozstrzygnięcie, w związku z którym skarżący wniósł analizowaną skargę, nie jest podmiotem wskazanym przez ustrojodawcę. Powyższego stanowiska nie podważa sformułowany w zażaleniu zarzut zbyt wąskiego rozumienia przez Trybunał pojęcia „organ administracji publicznej”.

2.2. Trybunał zwraca uwagę na to, że – stosownie do art. 95 Konstytucji – Sejm wraz z Senatem sprawują w Rzeczypospolitej Polskiej władzę ustawodawczą, a w zakresie określonym przez Konstytucję i ustawy także kontrolę nad działalnością Rady Ministrów.

Status i funkcje organu, który in casu podjął rozstrzygnięcie w sprawie skarżącego określa więc Konstytucja. W związku z tym zdefiniowanie go jako jeden z podmiotów wskazanych w art. 79 ust. 1 Konstytucji nastąpiłoby z naruszeniem reguł przyjętych przez ustrojodawcę.

2.3. Zdanie odrębne, na które skarżący powołuje się w złożonym środku odwoławczym, przedstawia jedynie indywidualny i osobisty pogląd sędziego Trybunału orzekającego w sprawie o sygn. SK 37/08, a nie sądu konstytucyjnego. Votum separatum w postępowaniu przed Trybunałem jest bowiem rozumiane „jako prawo sędziego sądu konstytucyjnego, który nie może zgodzić się z poglądem większości, do ujawnienia na piśmie swego odrębnego stanowiska” (Z. Czeszejko-Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński, Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, Warszawa 1999). W sądownictwie istotę tej instytucji upatruje się ogólnie w niezawisłości orzekania sędziowskiego, w poszanowaniu godności sędziego i jego moralnej odpowiedzialności za wyrok (zob. J. Bratoszewski, Zdanie odrębne w procesie karnym, Warszawa 1973). Zdanie odrębne w postępowaniu przed Trybunałem również spełnia te funkcje, ale ze względu na specyfikę procedury odgrywa szczególną rolę w uświadomieniu złożoności danej materii prawnej, co z kolei może mieć znaczenie zarówno w procesie legislacyjnym, jak i w rozwoju doktryny (zob. Z. Czeszejko-Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński, Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, Warszawa 1999). Zgłoszenie zdania odrębnego do orzeczenia, które zapadło większością głosów, co oczywiste, nie zagraża jego powadze, tzn. nie modyfikuje charakteru podjętego rozstrzygnięcia w aspekcie ostateczności i mocy powszechnie obowiązującej (zob. postanowienie TK z 25 września 2017 r. sygn. Ts 170/16, OTK ZU B/2017, poz. 276).

2.4. Stanowiska Trybunału leżącego u podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu nie podważa także przywołanie w zażaleniu – na poparcie przedstawionych w nim zarzutów – orzeczeń Trybunału z 19 czerwca 1992 r. (sygn. U 6/92, OTK ZU 1992, poz. 13), 22 września 2006 r. (sygn. U 4/06, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 109) oraz 10 września 2024 r. (sygn. U 4/24, OTK ZU A/2024, poz. 88). Należy bowiem zauważyć, że powyższe orzeczenia zakończyły postępowania przed Trybunałem wszczęte na podstawie wniosków podmiotów określonych w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 Konstytucji, a nie na podstawie skargi konstytucyjnej. Wskazane akty rozstrzygają ponadto o zgodności uchwał z Konstytucją. W sprawie, w związku z którą skarżący wystąpił do Trybunału, uchwała Sejmu nie jest przedmiotem skargi, lecz rozstrzygnięciem wydanym na podstawie zakwestionowanych w niej art. 10 ust. 7 w związku z art. 10 ust. 6 w związku z art. 7c ust. 1a i 1b ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907).

2.5. Wziąwszy powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że w skarżonym postanowieniu Trybunał zasadnie uznał, że skarga konstytucyjna nie spełnia podstawowego warunku zainicjowania postępowania, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i dlatego prawidłowo, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, odmówił nadania jej dalszego biegu.

W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.

3. Nieuwzględnienie zażalenia kończy postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie skargi konstytucyjnej, co czyni bezprzedmiotowym wydanie postanowienia tymczasowego na podstawie art. 79 ust. 1 u.o.t.p.TK. Postanowienie to może być bowiem wydane tylko w czasie trwania postępowania w sprawie skargi konstytucyjnej.

Postanowienie

z dnia 3 lutego 2026 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Wojciech Sych, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Z.Z. o zbadanie zgodności:

1. 1) art. 10 ust. 7 w związku z art. 10 ust. 6 w związku z art. 7c ust. 1a i 1b ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907) w zakresie, w jakim „uchwała Sejmu RP o wyrażeniu zgody na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie posła uwzględnia wniosek podmiotu, który nie został przewidziany w przepisach prawa powszechnie obowiązującego (…)”, z art. 41 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
2. 2) art. 10 ust. 7 w związku z art. 10 ust. 6 w związku z art. 7c ust. 1a i 1b ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora w zakresie, w jakim „[nie zapewniają] posłowi na Sejm RP prawa do dwuinstancyjnego postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody przez Sejm RP na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie (…)”, z art. 78 Konstytucji w związku z art. 13 i art. 5 ust. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.),

postanawia:

odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 grudnia 2025 r. (data osobistego wniesienia) Z.Z. (dalej:

skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w uchwale z 7 listopada 2025 r. wyraził zgodę na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie skarżącego, zgodnie z wnioskiem z 28 października 2025 r. przedłożonym przez Kierownika Zespołu Śledczego Nr 2 Prokuratury Krajowej.

Powyższa uchwała została opublikowana w Monitorze Polskim (poz. 1186) 19 listopada 2025 r. Stanowi ona, jak wskazał skarżący, ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie uchylenia mu immunitetu.

Skarżący zarzucił, że wyrażenie przez Sejm zgody na jego zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie nie nastąpiło na zasadach określonych w ustawie. Stwierdził, że z wnioskiem w tej sprawie wystąpił bowiem podmiot, którego status nie został uregulowany przepisami obowiązującego prawa. Z tego powodu, jak zarzucił, uchwała z 7 listopada 2025 r. „jest w sposób oczywisty sprzeczna z art. 41 ust. 1 Konstytucji RP” (s. 5 skargi).

Skarżący podniósł także, że w sprawie, w związku z którą wystąpił do Trybunału, doszło do naruszenia „standardu dwuinstancyjności postępowania”. Zakwestionowane w skardze przepisy (w uzasadnieniu skargi wskazał jednak tylko art. 10 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, Dz. U. z 2024 r. poz. 907) nie przewidują bowiem środka zaskarżenia (tj. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) od rozstrzygnięcia, które „ingeruje w prawa i wolności obywatelskie”. Jest to, jak zarzucił, „klasyczne pominięcie ustawodawcze”. Z tego powodu zaskarżone przepisy są według skarżącego niezgodne z art. 78 Konstytucji w związku z art. 13 i art. 5 ust. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.).

W skardze konstytucyjnej skarżący, na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), sformułował także wniosek o wydanie postanowienia tymczasowego o wstrzymaniu wykonania uchwały Sejmu z 7 listopada 2025 r. do czasu merytorycznego rozstrzygnięcia skargi konstytucyjnej.

Według skarżącego bez takiego orzeczenia dojdzie do powstania nieodwracalnych skutków w postaci jego zatrzymania i tymczasowego aresztowania, a w konsekwencji pogorszenia stanu zdrowia.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.

Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie.

2. Stosownie do art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w przepisach u.o.t.p.TK wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji.

Jednym z warunków sine qua non wniesienia skargi do Trybunału jest więc wydanie przez sąd lub organ administracji publicznej na podstawie zakwestionowanego przepisu orzeczenia rozstrzygającego ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego.

W skardze konstytucyjnej skarżący jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji wskazał uchwałę Sejmu z 7 listopada 2025 r. (s. 3). Trybunał zauważa, że powyższe rozstrzygnięcie nie zostało podjęte przez „sąd lub organ administracji publicznej”, lecz organ władzy ustawodawczej (art. 10 ust. 2 i art. 95 ust. 1 Konstytucji). W związku z tym nie jest ono orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji.

Rozpatrywana skarga nie spełnia więc podstawowego warunku zainicjowania postępowania, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji.

Wskazana okoliczność jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – samoistną podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu.

1. 3. Ze względu na odmowę nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu wniosek o wydanie postanowienia tymczasowego stał się bezprzedmiotowy.

W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

POUCZENIE 17

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.