Uzasadnienie
Decyzją z 2 października 2025 roku, znak: (...), nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonej D. Ł. (1) prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 1 sierpnia 2025 roku do 12 października 2025 roku z ubezpieczenia chorobowego przypadającego po ustaniu tytułu zatrudnienia u płatnika (...) sp. z o. o. i zobowiązał ubezpieczoną do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego wraz z odsetkami za okres od 1 sierpnia 2025 roku do 31 sierpnia 2025 roku w łącznej kwocie 5 875,02 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że w okresie od 1 sierpnia do 31 sierpnia ubezpieczona wykorzystywała świadczenie rehabilitacyjne niezgodnie z jego przeznaczeniem w sposób wskazany w protokole – tj. przez podjęcie zatrudnienia w dniu 18 sierpnia 2025 roku u płatnika składek (...) sp. z o. o. vide: akta organu rentowego – decyzja z 02.10.2025 r., protokół z 2.10.2025r.
Od powyższej decyzji ubezpieczona D. Ł. (2) złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w przedmiocie zwrotu świadczenia, przy czym alternatywnie zażądała o zmianę decyzji i uznanie, iż utrata prawa do świadczenia rehabilitacyjnego nastąpiła wyłącznie z dniem podjęcia zatrudnienia, tj. 18 sierpnia 2025 roku, a co za tym idzie - o obniżenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia do wysokości odpowiadającej okresowi od 18 do 31 sierpnia 2025 roku. W uzasadnieniu wskazała, że jej stan zdrowia aktywnie wymagał leczenia, a podjęcie zatrudnienia było formą rehabilitacji zawodowej polegającej na stopniowym i kontrolowanym wdrażaniu się do aktywności zawodowej. Podniesiono również, że zarówno przed, w trakcie, jak i podjęciu pracy ubezpieczona aktywnie kontynuowała proces leczniczo-rehabilitacyjny. Wskazano również na nieprawidłową i zbyt wąską interpretację przepisów przez organ.
vide: k. 3-4
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania i podtrzymał wcześniejsze twierdzenia.
vide: k. 13-13v
Sąd ustalił co następuje
Ubezpieczona D. Ł. (1) była zatrudniona u płatnika składek (...) sp. z o. o. do 15 marca 2025 roku i z tego tytułu podlegała ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu. Ubezpieczona wykonując pracę zajmowała się obsługą klienta. Co do zasady była to praca lekka, czasami wymagającą aktywności w magazynie.
Po koniec 2023 roku rozpoznawano u ubezpieczonej epizod depresji umiarkowanej oraz zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane. W grudniu 2024 roku ubezpieczona stała się niezdolna do pracy w związku z dolegliwościami kręgosłupa, w tym zespołem bólowym odcinka L/S. W lutym 2025 roku rozpoznano u niej choroby krążków międzykręgowych lędźwiowych i innych z uszkodzeniem korzeni nerwów rdzeniowych. Niezdolność do pracy z powyższych przyczyn trwała do 12 października 2025 r. W kwietniu 2025 r. ubezpieczona przeszła zabieg usunięcia guza nerki lewej z jednoczesnym usunięciem zmiany guzowatej w obrębie powięzi nerki lewej. Ubezpieczona aż do obecnej chwili korzysta z rehabilitacji.
Decyzją z 23 czerwca 2025 roku ZUS przyznał ubezpieczonej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 15 czerwca 2025 roku do 13 sierpnia 2025 roku w wysokości 90% podstawy wymiaru.
ZUS decyzją z 8 sierpnia 2025 roku przyznał ubezpieczonej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 14 sierpnia 2025 roku do 12 września 2025 roku w wysokości 90% podstawy wymiaru, od 13 września 2025 roku do 12 października 2025 roku w wysokości 75% podstawy wymiaru.
Decyzją z 2 października 2025 roku, znak: (...), nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonej D. Ł. (1) prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 1 sierpnia 2025 roku do 12 października 2025 roku z ubezpieczenia chorobowego przypadającego po ustaniu tytułu zatrudnienia u płatnika (...) sp. z o. o. i zobowiązał ubezpieczoną do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego wraz z odsetkami za okres od 1 sierpnia 2025 roku do 31 sierpnia 2025 roku w łącznej kwocie 5 875,02 zł.
Podczas badania wstępnego przed podjęciem nowego zatrudnienia ubezpieczona nie zgłosiła lekarzowi medycyny pracy na jakie cierpi schorzenia, ani też faktu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego.
Ubezpieczona podjęła pracę biurową w dniu 18 sierpnia 2025 roku u płatnika składek (...) sp. z o. o.
W momencie podjęcia pracy u płatnika, jak i przed tym, ubezpieczona nie zgłosiła podjęcia zatrudnienia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i chęci rezygnacji ze świadczenia w związku z podjęciem pracy.
Bezsporne, w aktach organu rentowego: decyzja z 23.06.2025r., decyzja z 08.08.2025r., decyzja z 02.10.2025r., protokół z 02.10.2025r., oświadczenie o osiągnięciu przychodu z 19.08.2025r., wydruk z systemu z datą zgłoszenia do ubezpieczeń 18.08.2025r., opinia lekarska ZUS z 05.06.2025r., historia wizyt, orzeczenie lekarskie ZUS z 05.08.2025r., a ponadto, w aktach sprawy: decyzja z 02.10.2025r., protokół z 02.10.2025r., decyzja z 23.06.2025r., decyzja z 08.08.2025r., rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego k. 10, zaświadczenie rehabilitanta k. 11, przesłuchanie ubezpieczonej k. 29v., zaświadczenie fizjoterapeuty k. 32, zaświadczenie o masażu terapeutycznym k. 33, wydruk e - skierowania z 15.01.2026r. k. 34, historia wizyt k. 35-42, karta informacyjna k. 43-47, potwierdzenie wizyty k. 48-49, rezonans z 13.02.2025r. i 13.07.2025r. k. 50-51, historia zdrowia i choroby k. 52-53, TK klatki piersiowej k. 54, karta informacyjna leczenia szpitalnego k. 55,-56, badanie histopatologiczne k. 57-58, TK jamy brzusznej lub miednicy małej k. 59,
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci w/w dokumentów, oraz przesłuchania ubezpieczonej, które Sąd uznał za wiarygodne, wzajemnie ze sobą korelujące i rzeczowe. Nadto dowody przedłożone w sprawie nie były kwestionowane przez żadną ze stron.
Sąd na podstawie art. 235 ²§ 1 pkt 2, 3 i 5 k.p.c. postanowił pominąć dowód z opinii biegłego z zakresu rehabilitacji. Dowód ten był nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy. Przede wszystkim należy wskazać, że sąd nie kwestionuje okoliczności, jakie miałby wykazać ten dowód tj. kontynuowania procesu rehabilitacji przez ubezpieczoną po podjęciu nowego zatrudnienia. Z kolei inna okoliczność na którą miałby być przeprowadzony ten dowód (tj. że podjęta praca zarobkowa miała charakter rehabilitacyjny i wpłynęła na poprawę stanu zdrowia) jest okolicznością nieistotną dla rozstrzygnięcia. W sytuacji gdy w trakcie pobierania świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie jest dopuszczalne podejmowanie jakiejkolwiek aktywności (oprócz niezbędnej dla codziennego funkcjonowania i leczenia się chorego), podjęcie zarobkowej wymagającej wysiłku pracy i twierdzenie, że miało to wszystko charakter rehabilitacyjny jest wręcz kuriozalną okolicznością.
Sąd zważył co następuje
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 501 j.t. ze zm.) zasiłek chorobowy przysługuje osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego.
Jak stanowi art. 18 ust. 1 ww. ustawy świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy (§2).
Zgodnie z art. 13 ust. 1 zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy: […] 2) kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby.
Stosownie do treści art. 17 w/w ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji) ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.
Ilekroć w przepisach o ubezpieczeniu społecznym, o ubezpieczeniu zdrowotnym, o emeryturach i rentach, a także w przepisach, które uzależniają uprawnienia od dochodu rodziny, jest mowa o zasiłku chorobowym, należy przez to rozumieć również świadczenie rehabilitacyjne (art. 21 ww. ustawy). Do świadczenia rehabilitacyjnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 11 ust. 4 i 5, art. 12, art. 13 ust. 1, art. 15 i 17 (art. 22 ww. ustawy).
Ustawodawca uregulował odrębnie sytuacje, w których ubezpieczony traci prawo do świadczeń (art. 17 ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej). Wiąże się to zawsze z negatywną oceną jego zachowań. Zalicza się do tych sytuacji między innymi działania ubezpieczonego polegające na wykonywaniu pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego. Pracą zarobkową, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, jest każda aktywność ludzka, niezależnie od stosunku prawnego, w ramach której jest realizowana, której skutkiem jest uzyskanie dochodu. Nie ma natomiast znaczenia w jakim celu podjęto zatrudnienie, w jakim wymiarze i czy rzeczywistą intencją było osiągnięcie dochodu. Spełnienie tej przesłanki było wielokrotnie przedmiotem oceny zarówno ze strony Sądu Najwyższego, jak i sądów powszechnych. W orzecznictwie dominuje podejście przypisujące zarobkowy charakter każdej działalności przynoszącej jakikolwiek dochód.
Nie dotyczy to jedynie sporadycznych, incydentalnych i wymuszonych okolicznościami przejawów aktywności zawodowej (por.m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 5 kwietnia 2005 r., z 12 maja 2005 r., I UK 275/04, I UK 44/05, z 15 czerwca 2007 r., II UK 223/06).
W niniejszej sprawie bezspornym było, że ubezpieczona mając statut osoby niezdolnej do pracy (z uwagi na zgłaszane lekarzom schorzenia które skutkowało wydawaniem przez nich zaświadczeń lekarskich i przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego), zdecydowała się podjąć pracę biurową w dniu 18 sierpnia 2025 roku u płatnika składek (...) sp. z o. o. Ubezpieczona na badaniu wstępnym do ww. pracy nie poinformowała lekarza medycyny pracy o swoich przewlekłych schorzeniach oraz o fakcie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Ubezpieczona o swoich planach nie poinformował również Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na temat zgłoszenia zamiaru pracy przez ubezpieczonego wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z 17 lutego 2016 r., III UZP 15/15, w której wskazał, że wykonywanie pracy bez formalnej rezygnacji ze zwolnienia lekarskiego jest sytuacją objętą domniemaniem z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Nie trafna jest argumentacja ubezpieczonej, że to nowy pracodawca spełniłby za nią powyższy obowiązek zgłaszając ją do ubezpieczeń społecznych.
Niezrozumiałe jest w ogóle stanowisko ubezpieczonej, która jest przekonana, że była uprawiona zarówno do wykonania nowej zarobkowej pracy jak i jednocześnie otrzymywania świadczenia rehabilitacyjnego. Ubezpieczona chyba nie rozumie jaką funkcję spełnia świadczenie rehabilitacyjne- a jest to zabezpieczenie finansowe (rekompensata za utratę wynagrodzenia) dla osoby która nie może wykonywać pracy z uwagi na swoją niezdolność wywołaną chorobą. Powyższe oznacza, że nie można w tym samym czasie pobierać i wynagrodzenia za pracę i świadczenia rehabilitacyjnego. W zachowaniu ubezpieczonej widać niekonsekwencję, bo albo jest zdolna do pracy i utrzymuje się wówczas z wynagrodzenia za pracę albo jednak nie ma przywróconej zdolności do pracy i wtedy może przebywać na świadczeniu rehabilitacyjnego. Nie istnieją pośrednie sytuacje w ramach których czerpię korzyści z posiadanego świadczenia rehabilitacyjnego a jednocześnie sobie „dorabiam” pracą, która mnie rzekomo nawet rehabilituje.
Pełnoetatowa praca zawodowa (nawet jeśli wg oceny ubezpieczonej miała charakter pracy lekkie) z oczywistych względów nie może pełnić funkcji rehabilitacyjnej. Również korzystanie po pracy z kompleksowego działania mającego na celu przywrócenie sprawności fizycznej lub psychicznej (tj. korzystanie z rehabilitacji medycznej) nie stanowi obrony przed konsekwencjami wynikającymi z art. 13 i 17 ww. ustawy. Przepisy jednoznacznie wskazują, że osoba która w okresie korzystania ze świadczenia rehabilitacyjnego decyduje się podjąć jakąkolwiek pracę zarobkową (nawet lekką czy mało płatną) traci prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za cały okres zwolnienia lekarskiego i nie ma od tego wyjątków. Brak jest zatem także podstaw do tego aby pozbawić ubezpieczoną prawa do tego świadczenia tylko za okres od daty podjęcia nowego zatrudnienia. Na marginesie wskazać należy, iż ubezpieczona otrzymując świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu zatrudnienia w (...) sp. z o.o. w ogóle korzystał już wyjątkowo ze świadczeń, które co do zasady należą się tylko osobą, które podlegają ubezpieczaniu chorobowemu i płacą na to ubezpieczenie składki.
Zwrócić także należy uwagę na fakt, że ubezpieczona przez długi okres czasu była niezdolna do wykonywania dotychczasowej pracy, którą również określiła jako pracę lekką. Nadto z tytułu zatrudnienia w (...) sp. zo.o. ubezpieczona otrzymała wysokie wynagrodzenie.
Ubezpieczona jest zatem zobowiązana do zwrotu pobranego świadczenia rehabilitacyjnego, gdyż jak stanowi przepis art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11.
Na podstawie art. 84 ust. 2 ustawy systemowej, za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.
W ocenie Sądu nie zachodzą w niniejszej sprawie okoliczności na podstawie których można byłoby zwolnić ubezpieczoną z obowiązku zwrotu świadczeń. Ubezpieczona wnioski o świadczenia rehabilitacyjne składała osobiście a zatem powinna była zapoznać z pouczeniami jakie znajdują się na formularzu wniosku, gdzie wyjaśniano m.in. kiedy traci się prawo do świadczeń.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 477¹⁴ § 1 k.p.c., oddalił odwołanie.
Sędzia Wiesław Jakubiec