Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 10 lipca 2026 r., sygn. akt III OSK 2248/25

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 21/25 oddalił skargę W. N. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Rada Gminy [...] (dalej: "Rada Gminy") uchwałą z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] (dalej: "uchwała") w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego: stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego W. N. (dalej: "skarżący") z powodu niezłożenia w ustawowym terminie pierwszego oświadczenia majątkowego (§ 1) oraz zobowiązała Przewodniczącego Rady Gminy do niezwłocznego przesłania ww. uchwały Wojewodzie Mazowieckiemu i Komisarzowi Wyborczemu w [...] oraz doręczenia jej skarżącemu (§ 2), wskazując, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3). W podstawie prawnej uchwały wskazano art. 383 § 1 pkt 7 i § 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 z późn. zm., zwanej dalej: "k.w.") w związku z art. 24k ust. 1 pkt 1 w związku z art. 24h ust. 3 pkt 1, art. 24h ust. 4, art. 24h ust. 5a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm., zwanej dalej: "u.s.g.").

Na powyższą uchwałę skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, rozpoznanie sprawy na rozprawie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych dokumentów, w celu dokonania oceny, czy Rada Gminy prawidłowo ustaliła stan faktyczny sprawy i czy prawidłowo zastosowała przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń.

Pełnomocnik Rady Gminy na rozprawie 8 sierpnia 2025 r. cofnął wnioski dowodowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę W. N. uznając, że zaskarżona uchwała została wydana zgodnie z prawem.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że w sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący - będący radnym Gminy - 25 czerwca 2024 r. skutecznie złożył jedynie jeden wypełniony egzemplarz oświadczenia majątkowego w Urzędzie Gminy, o czym świadczy znajdująca się w nieponumerowanych aktach sprawy kopia tego oświadczenia z pieczątką Gminy. W sprawie sporne jest natomiast, czy brak złożenia przez skarżącego drugiego egzemplarza oświadczenia majątkowego umożliwiał Radzie Gminy zastosowanie przepisu art. 383 § 1 pkt 7 i § 2 i 3 k.w. i to po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu.

Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, że w sporze rację należało przyznać Radzie Gminy, a nie skarżącemu. Po pierwsze należy zauważyć, że w świetle nieponumerowanych akt administracyjnych sprawy należało - bez jakichkolwiek wątpliwości - przyjąć, że skarżący, który objął mandat radnego Rady Gminy w dniu 7 maja 2024 r. nie złożył w terminie 30 dni, o którym mowa w art. 24h ust. 4 u.s.g. pierwszego oświadczenia majątkowego. Po drugie należy wskazać, że w świetle nieponumerowanych akt administracyjnych sprawy Przewodniczący Rady Gminy - stosownie do art. 24h ust. 5a u.s.g. - wezwał skarżącego - pismem z dnia 11 czerwca 2024 r. - do niezwłocznego złożenia pierwszego oświadczenia majątkowego. Skarżącemu wyznaczono czternastodniowy termin na złożenia tego oświadczenia, informując, że termin ten biegnie od dnia dostarczenia wezwania. Skarżącego poinformowano też o treści art. 383 ust. 7 k.w. i o art. 24k ust. 1 pkt 1 u.s.g. Skarżący odebrał wezwania 12 czerwca 2024 r.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tym samym należy przyjąć, wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze, że Przewodniczący Rady Gminy wypełnił w sposób należyty warunek przewidziany w art. 24h ust. 5a u.s.g. Ponadto Przewodniczący Rady Gminy nie był zobowiązany do kierowania kolejnych wezwań do skarżącego w trybie ww. przepisu, gdyż ustawodawca nie przewidział wielokrotnego wzywania skarżącego, który uchybił 30-dniowemu terminowi na złożenie dwóch egzemplarzy pierwszego oświadczenia majątkowego, o którym mowa w art. 24h ust. 4 u.s.g. Tym samym jednokrotne wezwanie, które miało miejsce w piśmie z dnia 11 czerwca 2024 r. (doręczone skarżącemu 16 czerwca 2024 r.) wyczerpywało przesłankę z art. 24h ust. 5a u.s.g.

Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 24h ust. 3 u.s.g. oświadczenie majątkowe wraz z kopią zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) za rok poprzedni i jego korektą należy złożyć w dwóch egzemplarzach, gdyż ustawodawca posłużył się w tym przepisie terminem "składają". Skutkiem niezłożenia oświadczenia majątkowego przez radnego, mimo upływu dodatkowego terminu, o którym mowa w art. 24h ust. 5a u.s.g. jest - w świetle art. 24k ust. 1 pkt 1 u.s.g. - wygaśnięcie mandatu w trybie art. 383 k.w. Radny poinformowany o treści ww. przepisów powinien mieć pełną świadomość, jakie skutki wiążą się niezłożeniem odpowiedniej liczby egzemplarzy oświadczenia majątkowego. Nawet, gdyby przyjąć, że nieprawidłowy był zwrot przez pracownika Urzędu Gminy drugiego ze złożonych przez skarżącego egzemplarzy oświadczenia majątkowego, to należy przyjąć, że skarżącemu, który dysponował zwróconym egzemplarzem oświadczenia majątkowego - dwukrotnie umożliwiono - w związku z kierowanymi przez Przewodniczącego Rady Gminy, w trybie art. 383 § 3 k.w., pismami z dnia 19 i 29 lipca 2024 r. - złożenie brakującego egzemplarza oświadczenia majątkowego.

Skarżący z możliwości tej jednak – nie skorzystał. Zgodnie z brzmieniem art. 383 § 3 k.w. radnemu w przypadku określonemu w art. 383 § 1 pkt 7 k.w. (niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o swoim stanie majątkowym) należy umożliwić złożenie wyjaśnień przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu. W przepisie tym nie przewidziano zatem wezwania, tak jak w art. 24h ust. 5a u.s.g., lecz jedynie możliwość złożenie wyjaśnień. Skarżący był o treści ww. przepisów informowany, więc niezrozumiały jest uporczywy brak złożenie brakującego egzemplarza dokumentu w postaci drugiego egzemplarza oświadczenia majątkowego, którym dysponował. Warto też podkreślić, że skarżącemu dwukrotnie na sesjach Rady Gminy z dnia 13 sierpnia i 28 listopada 2024 r. udzielono ponadto głosu w sprawie niezłożenia drugiego egzemplarza oświadczenia majątkowego. Niestety nie przyniosło to oczekiwanego skutku w postaci złożenia brakującego egzemplarza oświadczenia majątkowego.

Te wszystkie okoliczności wskazują, że skarżący zamiast po upływie dodatkowego terminu na złożenie oświadczenia majątkowego złożyć brakujący egzemplarz oświadczenia majątkowego, wolał prowadzić polemikę z organem Gminy.

Sąd I instancji stwierdził, że uprawnione było uznanie przez Radę Gminy, że skarżący nie złożył oświadczenia majątkowe zarówno w ustawowym 30-dniowym terminie (art. 24h ust. 4 zd. 1 u.s.g.), jak również w dodatkowym 14-dniowym terminie (art. 24h ust. 5a u.s.g.), ani w toku terminów wyznaczonych na złożenie wyjaśnień w trybie art. 383 § 3 k.w. Uprawnione było więc zastosowanie art. 24k ust. 1 pkt 1 u.s.g., który wywołuje skutek wygaśnięcia mandatu w trybie odpowiednio art. 383 § 3 k.w. skarżący nie wypełnił bowiem ustawowego obowiązku złożenia dwóch egzemplarzy oświadczenia majątkowego. W ocenie Sądu prawidłowe było stanowisko Rady Gminy wyrażone w zaskarżonej uchwale, że upływ miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 383 § 2 k.w. nie pozbawił Rady Gminy - wbrew stanowisku skarżącego zawartego w skardze - możliwości podjęcia uchwały o wygaszeniu skarżącemu mandatu radnego.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł W. N., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

1. I. na podstawie art. 174 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."):
2. 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 383 § 1 pkt 7 k.w. w zw. z art. 24k ust. 1 pkt 1 u.s.g., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż wygaśnięcie mandatu radnego następuje w sytuacji niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o stanie majątkowym, podczas gdy taka wykładnia pozostaje w sprzeczności z zasadami wykładni językowej, ale także celem ustawy, w szczególności, iż wobec sankcyjnego charakteru normy prawnej i jej ingerencję w prawo wybieralności radnego, przepis powinien być interpretowany wąsko, a jego prawidłowa interpretacja sprowadzać się do wniosku, iż wygaśniecie mandatu następuje wyłącznie w przypadku całkowitego zaniechania obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego w chociażby jednym egzemplarzu, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.;
3. 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 383 § 1 pkt 7 k.w. w zw. z art. 383 § 2 k.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało podjęciem zaskarżonej uchwały Rady Gminy o wygaśnięciu mandatu w wyniku błędnego uznania, iż skarżący uchybił obowiązkowi złożenia w terminie oświadczenia o stanie majątkowym, podczas gdy oświadczenie majątkowe zostało przez niego złożone w terminie, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.;
4. 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 383 § 3 k.w. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż złożenie przez radnego wyjaśnień w związku z niezłożeniem oświadczenia majątkowego w terminie oznacza oczekiwanie organu na jego złożenie w brakującym egzemplarzu, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż w takiej sytuacji organ obowiązany był wezwać radnego do uzupełnienia braków lub do niezwłocznego złożenia wymaganego dokumentu, a nie traktować samych wyjaśnień jako środek zastępczy procedury uzupełnienia braków formalnych, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.;
5. 4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24h ust. 3 u.s.g. w zw. z art. 24h ust. 4 u.s.g. poprzez przyjęcie, że radny nie złożył oświadczenia majątkowego w terminie ustawowym i zaistniały przesłanki wygaśnięcia mandatu radnego, podczas gdy radny złożył oświadczenie w terminie i w wymaganej ilości, jednakże drugi egzemplarz został mu zwrócony podczas składania dokumentów w Urzędzie Gminy, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.;
6. 5. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 383 § 2 k.w. poprzez przekroczenie terminu na podjęcie uchwały w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
7. II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:
8. 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i pominięcie istotnych okoliczności sprawy na skutek niedostrzeżenia przez Sąd naruszenia przez organ przed podjęciem uchwały przepisowo postępowaniu dowodowym, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 1 u.s.g. i błędne przyjęcie, iż strona skarżąca nie złożyła oświadczenia majątkowego w dwóch egzemplarzach w terminie, podczas gdy z akt sprawy, w szczególności wyjaśnień skarżącego składanych na wezwanie Przewodniczącego Rady Gminy wynika, iż dokumenty te zostały złożone w wymaganej ilości, w zakreślonym terminie, zaś drugi egzemplarz oświadczenia majątkowego został skarżącemu zwrócony w momencie składania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy co winno skutkować uwzględnieniem skargi i stwierdzeniem nieważności uchwały Rady Gminy z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.;
9. 2. naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez dokonanie wadliwej kontroli działalności organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego poprzez bezzasadne oddalenie skargi na wadliwą uchwałę organu, wydaną z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz zaniechanie stwierdzenia nieważności tej uchwały, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały Rady Gminy z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady Gminy [...] lub ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Jednocześnie skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, a także przeprowadzenie rozprawy.

Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Gminy [...] wniosła o jej oddalenie oraz zobowiązanie skarżącego do zwrotu poniesionych przez organ kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Przede wszystkim na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i pominięcie istotnych okoliczności sprawy oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez dokonanie wadliwej kontroli działalności organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego poprzez bezzasadne oddalenie skargi na wadliwą uchwałę organu.

Otóż art. 151 p.p.s.a., który ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Jego zastosowanie przez Sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Tego typu przepis nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

W przypadku pierwszego zarzutu art. 151 p.p.s.a. powiązany został z naruszeniem art. 133 p.p.s.a. Tymczasem przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd I instancji na przykład przesłuchał świadków lub oparł swe rozstrzygnięcie na materiale innym niż ten, który zawarty jest w aktach sprawy. Tymczasem podstawą orzekania przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie był materiał dowodowy zgromadzony i przedstawiony przez organ administracyjny w ramach prowadzonego postępowania. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach oraz powinność uwzględnienia przez sąd stanu faktycznego istniejącego na chwilę wydania kontrolowanego aktu lub dokonania czynności przez organ.

Nie można zatem zarzucić Sądowi I instancji, że orzekł w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy, od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. W rozpoznawanej sprawie zaskarżony wyrok został wydany na podstawie dokumentacji zawartej w aktach sprawy, w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie, w której zapadła zaskarżona uchwała. Okoliczność, że ocena materiału dowodowego przedstawiona przez Sąd I instancji nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego kasacyjnie, nie daje podstawy do uwzględnienia zarzutu naruszenia ww. przepisu.

Ubocznie jedynie dodać należy, w kontekście podniesionych w uzasadnieniu powyższych zarzutów, że art. 18 ust. 1 u.s.g. wskazuje, iż do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej, a tym samym w żaden sposób nie pozostaje w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a w szczególności nie nakazuje stosować przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w procesie uchwałodawczym.

Niezasadne są także zarzuty naruszenia prawa materialnego. Ze względu na przedmiot zostaną one rozpoznane łącznie.

Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 383 § 1 pkt 7 k.w. w zw. z art. 24k ust. 1 pkt 1 u.s.g., poprzez jego błędną wykładnię. Zgodnie z brzmieniem art. 383 § 1 pkt 7 k.w. wygaśnięcie mandatu następuje w przypadku niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Takim odrębnym przepisem jest art. 24h ust. 3 u.s.g. zgodnie, z którym radny jest zobowiązany złożyć przewodniczącemu rady gminy oświadczenie majątkowe wraz z kopią swojego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) za rok poprzedni i jego korektą w dwóch egzemplarzach. Nie budzi zatem wątpliwości, że prawidłowe złożenie oświadczenia majątkowego przez radnego oznacza wyłącznie sytuację, gdy obejmuje ono dwa egzemplarze oświadczenia majątkowego wraz z kopią zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) za rok poprzedni i jego korektą (jeżeli miała miejsce).

Jak wynika z treści art. 24h ust. 4 u.s.g. radny składa pierwsze oświadczenie majątkowe w terminie 30 dni od dnia złożenia ślubowania. Do pierwszego oświadczenia majątkowego radny jest obowiązany dołączyć informację o sposobie i terminie zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, w której uzyskał mandat. Kolejne oświadczenia majątkowe są składane przez radnego co roku do dnia 30 kwietnia, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, oraz na 2 miesiące przed upływem kadencji. Jeżeli wskazany w art. 24h ust. 4 u.s.g. termin nie zostanie przez radnego dotrzymany, to przewodniczący rady gminy w terminie 14 dni od dnia stwierdzenia niedotrzymania terminu wzywa osobę, która nie złożyła oświadczenia do jego niezwłocznego złożenia wyznaczając dodatkowy czternastodniowy termin. Termin ten liczy się od dnia skutecznego dostarczenia wezwania – art. 24h ust. 5a u.s.g.

Tym samym przesłanka do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu ziszcza się z chwilą, gdy upłynie dodatkowy 14 dniowy termin od skutecznego doręczenia wezwania radnemu. Dotyczy to nie tylko sytuacji całkowitego zaniechania obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego, ale także niepełnego wykonania obowiązku z art. 24h ust. 4 u.s.g. np. przez złożenie oświadczenia majątkowego tylko jednym egzemplarzu lub bez wymaganych prawem załączników. W konsekwencji brak jest podstaw do dalszego wzywania radnego przez przewodniczącego rady gminy do złożenia oświadczenia majątkowego lub uzupełnienia jego braków (w przypadku niepełnego oświadczenia, które zostało złożone wcześniej).

Wskazać należy na specyfikę regulacji dotyczących wygaśnięcia mandatu radnego. Otóż wszystkie przesłanki wskazane w art. 383 § 1 pkt 1 – 7 k.w. są równie ważne i prawnie relewantne, a ich zaistnienie obligatoryjnie wymaga stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Artykuł 383 § 1 k.w. stwierdza bowiem, że w przypadku zaistnienia wskazanych przesłanek następuje wygaśnięcie mandatu radnego, ale musi to zostać jeszcze stwierdzone aktem (postanowieniem, uchwałą) właściwego organu (komisarza wyborczego, organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego). Taki akt (postanowienie, uchwała) ma wprawdzie charakter deklaratoryjny, ale jak każdy akt deklaratoryjny zawiera także elementy konstytutywne. Otóż do chwili podjęcia takiego aktu mandat radnego w dalszym ciągu istnieje, a więc np. nie można kwestionować uprawnienia radnego do udziału w obradach organu, do którego został wybrany, a skutek wskazany w art. 383 § 1 k.w. pozostaje w zawieszeniu.

Akt taki spełnia zatem funkcję porządkującą, dopełniając proces stwierdzenia wygaśnięcia mandatu z mocy prawa spełnia funkcję porządkującą, autorytatywnie wyjaśnia sytuację prawną radnego i przez to służy ochronie.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 383 § 1 pkt 7 k.w. w zw. z art. 383 § 2 k.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Z art. 383 § 1 pkt 7 k.w. wynika, że wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Otóż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału nie budzi wątpliwości, że skarżący w terminie ustawowym nie złożył wymaganego prawem oświadczenia majątkowego (w rozumieniu art. 24 ust. 3 u.s.g.). Dlatego na podstawie art. 24h ust. 5a u.s.g. został on wezwany przez Przewodniczącego Rady Gminy [...] pismem z dnia 11 czerwca 2024 r. do złożenia oświadczenia majątkowego w dodatkowym 14 dniowym terminie. W dniu 25 czerwca 2024 r. skarżący wprawdzie stawił się w sekretariacie Urzędu Gminy z dwoma egzemplarzami oświadczenia majątkowego, lecz złożył tylko jeden egzemplarz, gdyż drugi (potraktowany jako kopia potwierdzająca złożenie dokumentu) został opieczętowany i mu zwrócony.

Oznacza to jednak, że oświadczenie majątkowe skarżącego zostało przez niego złożone tylko w jednym egzemplarzu. Sam fakt przyjścia z dwoma egzemplarzami oświadczenia majątkowego do sekretariatu nie oznacza ich złożenia. Skarżący niewątpliwe miał świadomość, że ma złożyć dwa egzemplarze oświadczenia majątkowego (otrzymał w dniu 7 maja 2024 r. stosowną informację na temat wypełniania oświadczeń majątkowych, a w kolejnym dniu drogą elektroniczną poradnik, przygotował i przyniósł do sekretariatu dwa egzemplarze oświadczenia majątkowego oraz jak pisze w wyjaśnieniu z 1 sierpnia 2024 r. wziął jeden z opieczętowanych dokumentów uznając, że jest to potwierdzenie złożenia). Prawo nie przewiduje przywrócenia terminu do złożenia tego dokumentu, czy też "uzupełnienia" tej czynności w późniejszym terminie przez złożenie brakującego egzemplarza. Z chwilą upływu 14 dniowego terminu wyznaczonego przez przewodniczącego rady gminy do złożenia lub uzupełnienia oświadczenia majątkowego ziszcza się skutek w postaci wygaśnięcia mandatu radnego na podstawie art. 383 § 1 pkt 7 k.w.

Nawet późniejsze złożenie lub uzupełnienie oświadczenia majątkowego (po upływie terminu, np. wraz ze składaniem wyjaśnień przed radą gminy) nie niweczy tego skutku, a którego dopełnieniem jest podjęcie przez radę gminy uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu na podstawie art. 383 § 2 k.w. – co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Niezasadny jest także zarzut naruszenie art. 383 § 3 k.w. poprzez jego błędną wykładnię. Przepis ten nakazuje, aby w przypadkach określonych w § 1 pkt 2, 3, 5 i 7 przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu należy umożliwić radnemu złożenie wyjaśnień. W świetle wyżej wskazanych konkluzji złożenie przez radnego wyjaśnień w związku z niezłożeniem przez niego oświadczenia majątkowego w terminie nie wiąże się z oczekiwaniem organu na jego złożenie (uzupełnienie brakującego egzemplarza). Organ (przewodniczący rady gminy) też nie był obowiązany wzywać radnego do uzupełnienia braków lub do niezwłocznego złożenia wymaganego dokumentu, gdyż może to zrobić tylko raz na podstawie art. 24h ust. 5a u.s.g.

Oczywiście niezasadny jest zarzut naruszenia art. 383 § 2 k.w. poprzez przekroczenie terminu na podjęcie uchwały w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. Uchwała o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego powinna być podjęta w terminie miesiąca od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Termin ten ma charakter instrukcyjny, a jego upływ nie pozbawia rady prawa do podjęcia rozstrzygnięcia. Nie byłoby bowiem uzasadnione i racjonalne przypisywanie temu terminowi charakteru prekluzyjnego, a więc takiego, którego upływ pozbawiałby radę możliwości podjęcia uchwały potwierdzającej zaistnienie zdarzenia, wywołującego określone konsekwencje z mocy prawa. W ten sposób rada mogłaby swoim zaniechaniem doprowadzić do odwrócenia skutków powstających z woli ustawodawcy (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 3139/19).

Z wyżej przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 p.p.s.a.