Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 11 sierpnia 2026 r., sygn. akt II GSK 598/26

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 6 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 567/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (WSA, Sąd I instancji) oddalił skargę R. sp. z o.o. w W. (skarżąca, spółka) na decyzję Komendanta Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej (organ II Instancji) z dnia 9 lipca 2025 roku nr 2/2025 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i poprzedzających go decyzji organów obydwu instancji w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu opłaty od wniosku za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z jego pisemnym uzasadnieniem, a także kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych za obie instancje oraz kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. 1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. 1.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez przeprowadzenie niepełnej kontroli legalności decyzji administracyjnej i niedostrzeżenie przez Sąd I instancji naruszenia przez organy przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym petryfikowanie naruszenia przez organy:
3. 1.1.1. art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. a contrario oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym (dalej: u.t.d.) przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy u.t.d., a zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m. in. wyrok VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22). Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji,
4. 1.1.2. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nierozważenie odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, gdy waga naruszenia była znikoma, strona zaprzestała naruszania prawa a kara w wysokości 2000 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach, w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna,
5. 1.1.3. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. a contrario poprzez mylenie przez WSA okoliczności wyłączających odpowiedzialność określonych w art. 92c ust. 1 u.t.d. z przesłankami odstąpienia od nałożenia kary (pozwalającymi na odstąpienie od ukarania, pomimo że odpowiedzialność za zarzucane stronie naruszenie nie została wyłączona, a zatem mającymi zupełnie inny charakter niż art. 92c u.t.d.) określonymi wyłącznie w k.p.a., w sytuacji gdy jedne wyłączają przypisanie odpowiedzialności (u.t.d.), a drugie pomimo jej przypisania łagodzą jej charakter poprzez odstąpienie od nałożenia kary (k.p.a.);
6. 2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie tj.
7. 2.1. art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. a contrario oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez zaakceptowanie niezastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział I\/a), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy u.t.d., a zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m. in. wyrok VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22),
8. 2.2. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zaakceptowanie nieodstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, gdy waga naruszenia była znikoma, strona zaprzestała naruszania prawa a kara w wysokości 2000 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna;
9. 3. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię tj.:

3.1 art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 92c ust. 1-3 u.t.d. poprzez uznanie, że instytucja uregulowana w art. 92c ust. 1 u.t.d. jest tożsama z kodeksową instytucją odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, co miałoby zdaniem sądu uzasadniać niezastosowanie przepisu art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym na podstawie u.t.d., pomimo że zakres normowania przepisów k.p.a. i u.t.d. jest odmienny, a odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu nie należy utożsamiać z umorzeniem (ewentualnie niewszczynaniem) postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej (por. uchwała NSA III OPS 1/21).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na jego rzecz od skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2026 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania do czasu podjęcia uchwały przez Skład Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w odpowiedzi na pytanie prawne skierowane w sprawie o sygn. II GSK 255/26, ponieważ w niniejszej sprawie występuje analogiczny problem prawny, związany ze stosowaniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, dlatego rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od rozstrzygnięcia ww. pytania prawego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w myśl którego uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie do rozważań mających znaczenie dla oceny zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zarzutów skargi kasacyjnej, spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącego przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 2000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, stwierdził, że decyzja nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku pełnomocnika strony skarżącej zawarty w piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2026 r. o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym "do czasu podjęcia uchwały przez Skład Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w odpowiedzi na pytanie prawne skierowane w sprawie o sygnaturze II GSK 255/26", z uwagi na to, że "w niniejszej sprawie występuje analogiczny problem prawny, jak w sprawie II GSK 255/26, związany ze stosowaniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, dlatego rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od rozstrzygnięcia ww. pytania prawnego", trzeba – zdaniem Sądu w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie – stwierdzić, że wbrew stanowisku i oczekiwaniom strony skarżącej w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Należy podkreślić, że postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2026 r. zostało zainicjowane postępowanie, o którym jest mowa w art. 187 § 1 w związku z art. 264 § 2 p.p.s.a. zmierzające do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w sprawie sądowoadministracyjnej rozpatrywanej przez ten Sąd pod sygn. akt II GSK 255/26. Prawna podstawa wymienionego postanowienia nie jest bez znaczenia dla wniosku, że przedłożenie składowi siedmiu sędziów do rozpoznania zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości nie stanowi jednak podstawy do zawieszenia, w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postępowania sądowego w innej sprawie, co znajduje swoje uzasadnienie w argumencie z językowego znaczenia podstawowego w tym przepisie słowa "zależy" – jeżeli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ. Wpływu takiego nie ma uchwała składu powiększonego podejmowana (i podjęta) w odpowiedzi na pytanie prawne, albowiem posiada ona moc bezpośrednio wiążącą jedynie w konkretnej sprawie, w której ją wydano, co jasno i wyraźnie wynika z art. 187 § 2 p.p.s.a. i co prowadzi do wniosku, że w odniesieniu do innych spraw wiąże tylko i wyłącznie pośrednio, ponieważ jakikolwiek inny skład orzekający sądu administracyjnego, który nie podziela poglądu w niej wyrażonego, może przedstawić odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia.

Dopiero ponowna uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego będzie dla tego sądu (i tylko dla niego) bezpośrednio wiążąca, co wynika z kolei z art. 187 § 2 w związku z art. 269 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2006 r., sygn. akt II FZ 746/06; por. również uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. akt II FPS 4/08).

W świetle powyższego, wobec braku zaktualizowania przesłanek stosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wniosek strony skarżącej o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie został uwzględniony.

Przechodząc w związku z powyższym do meritum sprawy trzeba zauważyć, że wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, które stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. wyznaczają granice, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje kontroli orzeczenia sądu I instancji, zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego, sprowadzają się do kontroli prawidłowości stanowiska Sądu I instancji odnośnie do stwierdzenia braku podstaw do zastosowania w sprawie przepisów Działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego, a w związku z tym z uwagi na komplementarny charakter tych zarzutów, należało je rozpoznać łącznie.

Z konstrukcji oraz uzasadnienia zarzutów kasacyjnych wynika, że strona skarżąca podważa prawidłowość stanowiska Sądu I instancji, że art. 92c ust. 1 u.t.d. jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., a co za tym idzie prawidłowość tego stanowiska odnośnie do braku podstaw stosowania regulacji k.p.a. w rozpatrywanej sprawie w zakresie odnoszącym się do instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a.) eksponując jednocześnie, że w sprawie zaktualizowały się przesłanki stosowania wobec niej art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

Odpowiadając na te zarzuty wymaga przypomnienie, że w art. 189f k.p.a. oraz na określonych nim – zgodnie z wolą ustawodawcy oraz zgodnie z jego celami polityki tworzenia prawa – warunkach, została ustanowiona instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Wobec usytuowania tego przepisu prawa w Dziale IVa – "Administracyjne kary pieniężne" – k.p.a., jego wykładnia – aby mogła być uznana za prawidłową – nie może pomijać argumentów natury systemowej, zwłaszcza że zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a k.p.a. Stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu, w § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne – co trzeba podkreślić w odpowiedzi na argumentację strony – aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach Działu IVa k.p.a., to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu – w tym wręcz w relacji "jeden do jednego", co jest aż nadto oczywiste, gdy w tej mierze odwołać się do argumentu czasu tworzenia prawa, a w tym kontekście (zróżnicowanej) konwencji językowej, którą w przestrzeni czasu operuje ustawodawca – co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis Działu IVa nie ma zastosowania (zob. np. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021).

W świetle powyższego za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że odmienne (węższe lub szersze, podobne lub zbliżone albo różne) niż w regulacji kodeksowej (podstawowej) unormowanie danej kwestii (danego zagadnienia) zawsze będzie w relacji do niej regulacją "odrębną" w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a (zob. w tej mierze również A. Cebera, J.G. Firlus, art. 189a k.p.a. t. 5, w: Kodeks postępowania administracyjnego (red. H. Knysiak-Sudyka), Wydanie III, WKP 2023), a wobec konwencji językowej, którą na gruncie tego przepisu prawa operuje ustawodawca za niemniej uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że jego funkcją jest ustanowienie kolizyjnej zasady pierwszeństwa stosowania przepisów odrębnych, co wobec nakazu pierwszeństwa stosowania instytucji stanowiących przedmiot odrębnych regulacji prowadzi do wniosku o uzupełniającym charakterze przepisów Działu IVa k.p.a. (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21).

Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c ust. 1 u.t.d. wynika, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym jest mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się przesłanki z pkt 1 ust. 1 art. 92c ustawy o transporcie drogowym, na przewoźnika nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a postępowanie już wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania, istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne – co podkreślono powyżej – że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa k.p.a. lub to, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny. Funkcje tych regulacji są więc tożsame.

Co więcej, zestawiając treść art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. z art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. za uzasadniony należałoby uznać i ten wniosek, że w relacji do określonych nimi przesłanek, zakresy stosowania tych przepisów prawa różnią się, co siłą rzeczy potwierdza zasadność wniosku, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. jest przepisem odrębnym wobec art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jako regulacji podstawowej. O ile art. 92c ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy ma zastosowanie zarówno do deliktów ciągłych, trwałych lub powtarzających się oraz do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych, a więc innymi słowy do zachowania polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu – w odniesieniu do których nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli zaktualizują się wskazane w nim przesłanki – o tyle art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. (w związku z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.) nie ma zastosowania do deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych, a więc do zachowania polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu, co wprost wynika z przesłanek jego stosowania, a ściślej rzecz ujmując z istoty oraz funkcji przesłanki "zaprzestania naruszania prawa".

W tym kontekście trzeba stwierdzić, że wobec przypisania stronie w rozpatrywanej sprawie naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego (lp. 9.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym), tezie o możliwości i zarazem dopuszczalności stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w stanie prawnym i faktycznym rozpatrywanej sprawy – i to nawet przy założeniu, że art. 92c ust. 1 u.t.d. nie jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. – sprzeciwia się właśnie rodzaj i charakter tego naruszenia, a co za tym idzie rodzaj i charakter zachowania wypełniającego jego znamiona.

Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, co wobec operowania przez ustawodawcę funktorem koniunkcji – przeciwstawny spójnik "a" – prowadzi również do wniosku, że koniecznym warunkiem stosowania tego przepisu prawa jest kumulatywne zaktualizowanie się tak określonym przesłanek.

W świetle konwencji językowej stosowanej przez ustawodawcę dla potrzeb opisu przesłanki "zaprzestania naruszania prawa" za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jej zakres odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów ciągłych, trwałych lub powtarzających się (polegających na działaniu lub zaniechaniu), co siłą rzeczy prowadzi i do tego wniosku, że ocena odnośnie do jej zaistnienia nie odnosi się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych, a więc innymi słowy do zachowania polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2026; A. Cebera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, w: Kodeks postępowania administracyjnego op. cit.; A. Cebera, "Zaprzestanie naruszania prawa" jako przesłanka zastosowania art. 189 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Przegląd Prawa Publicznego 5/2022; zob. również np. wyroki NSA z dnia: 12 maja 2026 r., sygn. akt II GSK 663/23; 18 grudnia 2025 r., sygn. akt II GSK 902/25; 6 listopada 2025 r., sygn. akt II GSK 584/25 i II GSK 501/25; 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II GSK 162/25; 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2593/21; 11 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 1906/21; 5 marca 2024 r., sygn. akt: II GSK 1206/23, II GSK 1366/23, II GSK 1191/23, II GSK 1189/23, II GSK 1202/23, II GSK 1365/23, II GSK 1206/23, II GSK 1373/23, II GSK 1719/23; 27 lutego 2024 r., sygn. akt: II GSK 1225/23, II GSK 1226/23, II GSK 1717/23, II GSK 1184/23, II GSK 1201/23, II GSK 1372/23; 22 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1725/23; 21 lutego 2024 r., sygn. akt: II GSK 1369/23, II GSK 1367/23, II GSK 1517/23; 20 lutego 2024 r., sygn. akt: II GSK 1160/23, II GSK 1185/23, II GSK 1186/23, II GSK 1187/23, II GSK 1188/23, II GSK 1200/23, II GSK 1416/23, II GSK 1437/23, II GSK 1438/23, II GSK 1504/23, II GSK 1234/23, II GSK 1520/23, II GSK 1183/23; 10 lutego 2023 r., sygn. akt: II GSK 294/20 i II GSK 1386/19; 30 listopada 2022 r., sygn. akt: II GSK 1091/19; II GSK 1090/19 i II GSK 1092/19).

Wobec tego, że istota omawianej przesłanki stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. odnosi się do potrzeby oceny zachowania i postawy sprawcy wobec naruszenia prawa, który – co trzeba podkreślić – dobrowolnie odstępując od zachowania niezgodnego z prawem manifestuje tym samym zmianę swojej dotychczasowej postawy, co siłą rzeczy, gdy chodzi o możliwość przeprowadzenia takiej oceny oraz podjęcia samego takiego zachowania, może odnosić się do sytuacji utrzymywania stanu naruszenia prawa w czasie, to już nie jest to możliwe w odniesieniu do deliktów jednoczynowych oraz skutkowych.

W związku z tym bowiem, że naruszenie prawa już wystąpiło, już zaistniał skutek jego naruszenia, nie jest możliwe zamanifestowanie zmiany stosunku sprawcy wobec tego naruszenia poprzez zmianę jego (dotychczasowego) zachowania – a to poprzez zaprzestanie naruszania porządku prawnego – a skoro tak, to siłą rzeczy nie jest możliwe przeprowadzenie oceny zachowania mającego przekonywać o zmianie postawy sprawcy (zob. A. Cebera, J.G. Firlus, op. cit.).

Jeżeli przypisane stronie w rozpatrywanej sprawie naruszenie polegało na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, to naruszenia tego nie można kwalifikować go jako delikt ciągły, trwały lub powtarzający się. W realiach sprawy kara została nałożona za jednoczynowy delikt ujawniony podczas kontroli (przewóz wykonany w konkretnym dniu bez aktualnych badań). W efekcie należy przyjąć, że nie było możliwe w ramach tego konkretnego postępowania administracyjnego uznanie, iż przewoźnik "zaprzestał naruszania prawa" w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. a zatem wbrew oczekiwaniom strony skarżącej, przepis ten nie mógłby mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Wobec tego, że – jak podkreślono powyżej – koniecznym warunkiem stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się określonych nim przesłanek, za oczywisty trzeba uznać wniosek – co również trzeba zaakcentować w opozycji do sugestii strony – że oczywisty wręcz brak ziszczenia się jednej z tychże przesłanek – w rozpatrywanej sprawie przesłanki "zaprzestania naruszania prawa" – zwalnia z oceny, czy oraz w jakim zakresie miałaby się ziścić druga z tych przesłanek, co w rozpatrywanej sprawie miałoby się odnosić do "wagi naruszenia prawa".

W rekapitulacji należy stwierdzić, że art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zaś funkcją art. 189a § 2 k.p.a. jest ustanowienie kolizyjnej zasady pierwszeństwa stosowania przepisów odrębnych, co wobec nakazu pierwszeństwa stosowania instytucji stanowiących przedmiot odrębnych regulacji prowadzi do wniosku, że przepisy Działu IVa k.p.a. mają uzupełniający charakter (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21), a co więcej, wobec konwencji językowej, którą ustawodawca operuje na gruncie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., przepis ten i tak nie miałby zastosowania w sprawie, a to wobec rodzaju przypisanego stronie deliktu administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), zasądzając od skarżącej na rzecz organu zwrot kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem I instancji, z tytułu sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.