Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 30 czerwca 2026 r., sygn. akt II GSK 1163/23

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 16 marca 2023r., sygn. akt II SA/Sz 940/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U.2026.143 t.j., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. S. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej też: "DIAS", "organ", "organ odwoławczy") z 17 sierpnia 2022r., nr 3201-IOA.48.12.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów dotyczących przewozu odpadów, tj. wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów oraz bez oznakowania środków transportu.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 11 października 2021r. o godzinie 9:50 na drodze krajowej (...) w kierunku do Polski, w okolicy byłego przejścia granicznego K(...), funkcjonariusze Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie przeprowadzili kontrolę pojazdów: ciągnik samochodowy marki (...) o nr rej. (...) oraz naczepę ciężarową marki (...) o nr rej. (...). Kierujący zespołem pojazdów P. S. do kontroli przedstawił dokumenty, m.in., wypis z licencji, dokument tranzytowy oraz dokument wymagany w zakresie przewożonego ładunku tj. informację dołączoną do przemieszczenia odpadów w postaci kopii załącznika (Annex) nr VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów. Kierowca nie przedłożył dokumentów dotyczących dezynfekcji i sortowania ładunku. Ustalono, że nadawcą towaru była firma z N., a odbiorcą firma J(...)S.C. W.. Funkcjonariusze dokonali oględzin przewożonego towaru, wybrali trzy dowolne opakowania i dokonali ich rozcięcia.

Wewnątrz worków stwierdzili zabrudzone, zużyte i zmieszane artykuły odzieżowe i buty. Dodatkowo część odzieży zapakowana była w różnego rodzaju worki foliowe lub leżała luzem. Towar wyglądał na nieodkażony i nieposegregowany. Kontrolujący stwierdzili brak wymaganego prawem oznakowania pojazdu (tj. tablicy z literą A), brak oryginału załącznika VIl (do kontroli przedstawiona została jego kopia z niepełnymi zapisami wymaganymi przepisami ustawy o odpadach). Ponadto, funkcjonariusze ustalili, że kontrolowana firma posiada pozwolenie na wykonywanie transportu odpadów w zakresie wskazanym w załączniku nr VII w polu nr 10. Natomiast odbiorca przewożonego towaru nie posiadał ani decyzji zezwalającej na odzysk odpadów w procedurze R3, który dotyczy recyklingu lub reasumpcji substancji organicznych, ani w procedurze przetwarzania odpadów z odzieży lub tekstyliów, który mógłby wskazywać rodzaj przewożonego towaru.

Kontrolowany oświadczył, że towar został odprawiony w N. jako odzież używana. Na potwierdzenie powyższego, przedsiębiorca przesłał fakturę VAT nr 797/10/2021 z 11 października 2021r. dotyczącą zapłaty za usługę transportu, dokument T1, dokument 3/8 z 8 października 2021r. będący potwierdzeniem dokonania odprawy wywozowej w Norwegii, świadectwo pochodzenia EUR1 z 11 października 2021r., fakturę nr 1300 z 8 października 2021r. dotyczącą zakupu towaru oraz pismo z 17 września 2021r. N. Instytutu Zdrowia Publicznego. Z przeprowadzonej kontroli drogowej funkcjonariusze sporządzili protokół nr 428000-CZXl.TD.27.2021, podpisany przez kierowcę bez zastrzeżeń, w którym stwierdzili dwa sankcjonowane naruszenia, określone w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym opisane pod Ip. 4.8 i Ip. 4.7. Kontrolujący wykonali dokumentację fotograficzną przewożonego ładunku oraz sporządzili protokół oględzin.

Pismem z 13 października 2021r. WIOŚ w Szczecinie nadesłał ocenę towaru, z której wynika, iż przewożona odzież wypełnia definicję odpadu określoną w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach i zakwalifikowana została do kodu 10 01 10; 20 01 11 i międzynarodowego kodu B3030 oraz stanowi nielegalne przemieszczenie odpadów w myśl art. 2 pkt 35 lit. g. tired iii rozporządzenia (WE) nr 1013/2006.

Decyzją z 17 czerwca 2022r. nr 4280000-COP3.48.161.2021.16.US Naczelnik Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie nałożył na skarżącego prowadzącego P (...)w B., karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów dotyczących przewozu odpadów, tj. wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów oraz wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że odzież używana sprowadzana z krajów trzecich w celach handlowych lub charytatywnych, czyli traktowana jako towar, powinna być poddawana kontroli granicznej co do spełniania następujących wymagań: przywożona odzież musi być wyprana, zdezynfekowana, poskładana i posegregowana, każdy transport powinien posiadać dokument potwierdzający poddanie jej dezynfekcji i dezynsekcji, dokumenty dotyczące dezynfekcji i dezynsekcji muszą być w oryginale (nie: kserokopii), z wyraźną pieczątką instytucji, która przeprowadziła ten zabieg, z podaniem metody i temperatury procesu; na dokumencie winno być nazwisko i adres importera, wielkość ładunku, znaki rejestracyjne samochodu, którym odzież jest przewożona, oraz nazwisko i adres eksportera.

Tymczasem, takich dokumentów przedsiębiorca nie przedstawił. Natomiast, przywóz z zagranicy odzieży niesortowanej, nienadającej się do dalszego wykorzystania w celu odsprzedaży w sklepach, traktowane jest jako transgraniczne przemieszczenie odpadów. W myśl więc art. 24 ust. 1 ustawy o odpadach, winien on odbywać się zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U.2016.1742). Kontrolowany zespół pojazdów nie posiadał takiego oznaczenia co oznacza karę dla wykonującego przewóz przedsiębiorcy w wysokości 10.000 zł - zgodnie z Ip. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Natomiast pod. Ip. 4.7 załącznika nr 3 do ustawy transporcie drogowym wyszczególniono naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady, bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach 11 z 19 wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, które podlega karze pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Zdaniem organu, wykonując przewóz drogowy odpadów zmieszanych kierowca był obowiązany posiadać oryginał dokumentu dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 (§ 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 4), zawierający prawidłowo wypełnione pole nr 12 (oświadczenie osoby która zorganizowała przemieszczenie oraz pole nr 11 (państwa zainteresowane).

Natomiast zgodnie z art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym suma kar pieniężnych, o których mowa w art. 92a ust. 1 nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych. Zdaniem organu I instancji brak jest okoliczności uzasadniających zastosowanie wobec strony jako przewoźnika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P (...)zwolnienia od odpowiedzialności na podstawie przepisów art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie decyzją z 17 sierpnia 2022r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zaznaczył, że towar przewożony był między (...), a zatem obrót odbywał się między dwoma różnymi obszarami celnymi i wymaga dokonania formalności celnych (np. zgłoszenia celnego do procedury wywozu w N., zgłoszenia tranzytowego T1, świadectwa pochodzenia EUR1, jeżeli jest wymagane i przepisy prawa pozwalają na jego wystawienie). Klasyfikacja towaru na potrzeby tego obrotu towarowego dokonywana jest na podstawie nomenklatury scalonej towarów, określonej w rozporządzeniu (EWG) nr 2658/87, która jest częścią Wspólnej Taryfy Celnej, a nie na podstawie klasyfikacji, którą przewidują inne przepisy, np. dotyczące odpadów. W polu 33 zgłoszenia celnego zgłaszający zobligowany jest do zadeklarowania kodu CN (w norweskim zgłoszeniu celnym do procedury wywozu został wskazany kod 63090000), a nie kodu, który wynika np. z rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ustalenie (potwierdzenie) prawidłowości kodu CN w polu 33 norweskiego zgłoszenia celnego do procedury wywozu.

Prowadzenie tego postępowania i nałożenie kary pieniężnej nie jest uzależnione od tego jaki kod CN został zadeklarowany w norweskim zgłoszeniu celnym. Nadto, jak wynika z treści EUR1, został wystawiony retrospektywnie, a więc nie istniał w momencie rozpoczęcia przewozu i nie mógł stanowić podstawy do uznania, że przewożony towar nie jest odpadem. Poza tym, wystawienie świadectwa przewozowego EUR1 przez władze celne Norwegii nie przesądza o charakterze przewożonego towaru i nie wyklucza, że przewożone towary to odpady. Dokument EUR1 wystawiany jest w ramach handlu preferencyjnego między Unią Europejską a Norwegią na podstawie przepisów Porozumienia o Europejski Obszarze Gospodarczym. Zgodnie z tymi regulacjami, świadectwa przewozowe EUR1 wystawiane są także dla używanych artykułów zebranych w Norwegii lub Unii Europejskiej, które nadają się tylko do odzyskiwania surowców lub do wykorzystania jako odpady. Przedłożone świadectwo EUR1 nie stoi zatem w sprzeczności z ustaleniami właściwych polskich organów do spraw ochrony środowiska (WIOŚ, GIOŚ), że przewożonymi towarami były odpady.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę.

W ocenie Sądu I instancji istotne dla rozstrzygnięcia sprawy są ustalenia funkcjonariuszy Zachodniopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie, którzy w wyniku kontroli drogowej zespołu pojazdów skarżącego i oględzin przewożonego towaru - odzieży stwierdzili, iż transportowana odzież używana stanowi nieposegregowany i niesparowany towar, wewnątrz worków znajdują się zabrudzone, zużyte i zmieszane artykuły odzieżowe i buty. Dodatkowo część odzieży zapakowana była w różnego rodzaju worki foliowe lub leżała luzem. Powyższe ustalenia zostały potwierdzone protokołem kontroli z czynności kontrolnych zakończonych 14 października 2021r., protokołem kontroli drogowej z 11 października 2021r. i opisane w załączniku nr 1 oraz protokołem z czynności oględzin towaru, utrwalonych zdjęciami, sporządzonym 12 października 2021r. Dokumenty zostały podpisane przez kierowcę wykonującego sporny przewóz bez uwag i zastrzeżeń.

WSA stwierdził, że klasyfikacja towaru została więc oparta o wyniki prawidłowo przeprowadzonych (z udziałem kierowcy skarżącego) i udokumentowanych zdjęciami oględzin towaru, w ramach której to oceny organu nie jest powadzone postępowanie z udziałem skarżącego. Wystawione oceny przewożonej odzieży stanowią uzupełnienie materiału dowodowego w postępowaniu w przedmiocie stwierdzonych naruszeń z ustawy o transporcie drogowym, w którym skarżący brał od początku czynny udział i miał możliwość wypowiedzenia się. Za prawidłowe uznał stanowisko, że transportowana przez firmę skarżącego odzież używana wyczerpuje definicję odpadów ujętą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach, według której ilekroć mowa o odpadach, rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany, i stanowi nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów w myśl art. 2 pkt 35 lit. g tried iii rozporządzenia (WE) nr 1013/2006.

Kierowca wykonujący sporny transport nie okazał do kontroli oryginału dokumentu Annex VII dotyczącego transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, a zatem nie dopełnił wymogu posiadania kompletu wymaganych dokumentów w sytuacji przewozu odpadów, o którym mowa w krajowym rozporządzeniu. Ponadto poza sporem pozostaje, że pojazd, którym przewożony był towar nie był oznakowany w sposób określony § 9 i 10 rozporządzenia, tj. nie posiadał tablic z literą "A". Według WSA w zaistniałej sytuacji, wobec jednoznacznych wyników kontroli przewożonego ładunku, na ocenę całokształtu tej sprawy, pozostają bez wpływu wyjaśnienia strony i ewentualne oświadczenia powoływanych świadków, jak i świadectwo przewozu EUR1 i posiadane faktury VAT nr 797/10/2021 i nr 1300, dokument T1, dokument z 8 października 2021r. będący potwierdzeniem dokonania odprawy wywozowej w Norwegii, czy pismo z 17 września 2021r.

N. Instytutu Zdrowia Publicznego. Skoro ustalono fakt przewozu odpadów to zgodnie z rozporządzeniem z 2016r. transport ten musiał spełniać wymogi, opisane w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym opisane pod Ip. 4.8 i Ip. 4.7. W ocenie Sądu I instancji do stwierdzonych naruszeń doszło na skutek braku dochowania przez skarżącego należytej staranności. Skarżący mógł bowiem przewidzieć, że przewożony towar jest odpadem, a także miał możliwość samodzielnego skontrolowania, czy towar odpowiada otrzymanej dokumentacji, a w dalszej kolejności właściwego oznaczenia pojazdu, co wskazuje, że miał wpływ na powstanie ww. naruszeń. Skoro w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności to tym samym nie było podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i uwolnienia go od odpowiedzialności wynikającej z art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz obowiązku poniesienia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia.

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
2. 1) art. 92a ust. 1 ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (dalej: "u.t.d."), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji oddalenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 17 sierpnia 2022r., znak sprawy: 3201-IOA.48.12.2022 utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie z 17 czerwca 2022r., znak sprawy: 4280000-COP3.48.161.2021.16.US nakładającą na A. S. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów dotyczących przewozu odpadów, podczas gdy skarżący, jako podmiot wykonujący przewóz drogowy nie naruszył żadnych obowiązków ani warunków przewozu drogowego, co winno skutkować uchyleniem w/w decyzji;
3. 2) art. 3 ust. 1 pkt 6) ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach, poprzez jego błędną wykładnię, co wyrażało się w całkowicie dowolnym przyjęciu przez WSA, za organami I i II instancji, jakoby transportowana przez skarżącego odzież używana stanowiła odpad - tj. jakoby wypełniała definicję odpadu, podczas gdy eksporter odzieży - norweska firma F (...)- na terenie Norwegii, poprzez działania takie jak: segregacja, dezynfekcja, dezynsekcja, nadała odzieży cechy towaru handlowego, w wyniku czego odzież nadawała się do dalszego wykorzystania w celu odsprzedaży w sklepach [poprzez zebranie odzieży używanej, odzież używana przestaje być rzeczą niczyją, stając się własnością podmiotu, który ją zebrał; z chwilą dokonania wstępnej segregacji (wstępnego sortowania), w celu oddzielenia odzieży, której stan pozwala na jej dalsze używanie, od odzieży, która do tego celu już się nie nadaje, ta część odzieży, która nadaje się do dalszego użytku (noszenia) traci cechę odpadu (nastąpił bowiem odzysk odpadu)] - WSA całkowicie zlekceważył fakt, że agencja celna w Norwegii do dokumentów odprawy elektronicznie omyłkowo dołączyła Anneks 7 dotyczący przewozu odpadów, zamiast EUR1 - co stanowiło omyłkę, błąd ludzki - zgodnie bowiem z dokumentem odprawy T1 transportowany towar to towar handlowy (brak było podstaw do zmiany klasyfikacji towaru).
4. II. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
5. 1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 k.p.a., przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyniku wadliwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 17 sierpnia 2022r., znak sprawy: 3201-IOA.48.12.2022, pomimo, że została ona wydana z naruszeniem prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. Sąd nie uwzględnił istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 k.p.a., co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie do bezpodstawnego oddalenia skargi i utrzymania w mocy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 17 sierpnia 2022r., znak sprawy: 3201-IOA.48.12.2022 - podczas gdy zaniechano zapewnienia stronie - skarżącemu czynnego udziału w czynnościach przeprowadzanych przez WIOS w Szczecinie - "ocena towaru"
6. - skarżący nie został poinformowany o terminie w/w czynności, a tym samym uniemożliwiono skarżącemu udział w w/w czynnościach, czym naruszono zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu oraz zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu dowodowym;
7. 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 ust. 1 i art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyniku wadliwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 17 sierpnia 2022r., znak sprawy; 3201-IOA.48.12.2022, pomimo, że została ona wydana z naruszeniem prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. Sąd nie uwzględnił istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 7, art. 77 ust. 1 i art. 80 k.p.a., co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie do bezpodstawnego oddalenia skargi i utrzymania w mocy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 17 sierpnia 2022r., znak sprawy: 3201-IOA.48.12.2022 - podczas gdy zaniechano podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego co wyrażało się w odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków:
8. a) (...)i (...), tj. wspólników (...)S.C. (ul. (...)),
9. b) kierującego pojazdem P. S. (ul. (...)) [vide: postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 25 lipca 2022r., znak sprawy: 3201.IOA.48.12.2022],
10. - celem wykazania faktu, że skarżący nie przewoził odpadów, a wykonywał transport towaru handlowego - odzieży używanej o kodzie 630900, przeznaczenia transportowanego przez skarżącego towaru - nie przeprowadzono dowodu z osobowego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem przedmiotem w/w dowodów są okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, przy czym zaznaczyć należy, że wszystkie wyżej wskazane dowody są istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i były zgłoszone na tezę dowodową odmienną aniżeli stwierdzona przez organ, jak zaś wynika z utrwalonego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony; jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony (wyrok NSA z 4 stycznia 2002r.,sygn. akt I SA/Ka 2164/00);
11. 3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyniku wadliwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 17 sierpnia 2022r., znak sprawy: 3201-IOA.48.12.2022, pomimo, że została ona wydana z naruszeniem prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. Sąd nie uwzględnił istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie do bezpodstawnego oddalenia skargi i utrzymania w mocy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 17 sierpnia 2022r., znak sprawy: 3201-IOA.48.12.2022 podczas gdy decyzja ta została wydana w wyniku dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy - jakoby skarżący przewoził odpady, co skutkowało bezzasadnym utrzymaniem w mocy decyzji Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie z 17 czerwca 2022r., znak sprawy 428000-COP3.48.161.2021.16.US nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów dotyczących przewozu odpadów, podczas gdy skarżący nie przewoził odpadów, a wykonywał transport towaru handlowego - odzieży używanej o kodzie taryfy celnej: 630900, w szczególności dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci:
12. a) dokument tranzytowy T1 - z którego wynika rodzaj towaru: "SECONDHAND CLOTHES", kod towaru: 630900,
13. b) oświadczenie agencji celnej z Norwegii CAPPELEN SPEIDSJON AS z 22 listopada 2021r. - z którego wynika, że agencja celna w Norwegii omyłkowo wystawiła Annex VII,
14. c) świadectwo pochodzenia towaru - dokument EUR1 Nr. (...)- z którego wynika rodzaj towaru: "SECONDHAND CLOTHES 17000KG",
15. d) oświadczenie F (...)z 4 listopada 2021r. - z którego wynika, że:
16. - zbiórka odzieży w kontenerach odbywa się z zachowaniem wszelkich norm BHP,
17. - odzież sprzedawana polskim partnerom jest dwukrotnie sprawdzana pod kątem czystości i zawartości rzeczy traktowanych jako śmieci,
18. - pierwsza segregacja odbywa się przy opróżnianiu pojemników, druga w trakcie rozładunku tekstyliów do dużych worków,
19. - wszystkie odpady po segregacji trafiają do punków recyklingu zgodnie z zawartymi umowami,
20. - naczepa wysłana do "(...)" zawiera tylko używane tekstylia bez żadnych odpadów,
21. - w Norwegii odzież pochodząca ze zbiórki kontenerowej nie jest uważana za odpad,
22. e) zaświadczenie z Urzędu Zdrowia w Norwegii z 17 września 2021r. - z którego wynika, iż w odzieży używanej nie występują żadne choroby,
23. f) zaświadczenie F (...)z 3 czerwca 2022r. - z którego wynika, iż w odzieży używanej nie występują żadne choroby,
24. g) faktura nr 1300 z 8 października 2021r. - z której wynika rodzaj towaru: 17000 kg Second Hand Clothes"; "T1 transit dokument" towar zakupiony został jako odzież używana, nie jako odpad - na co wskazuje również cena zakupu,
25. h) faktura VAT 797/10/2021 z 11 października 2021r. - z której wynika usługa transportowa - zawarcie pomiędzy A. S. a J. (...)S.C. umowy, której przedmiotem była usługa transportowa,
26. i) oświadczenia kierowcy – P. S. z 11 października 2021r. - z którego wynika rodzaj towaru: odzież używana,
27. j) oświadczenia kierowcy – P. S. z 1 sierpnia 2022r. - z którego wynika, iż przedmiotem przewozu były ubrania, a nie odpady,
28. k) oświadczenie agencji celnej CAPPELEN SPEDISJON AS z 31 sierpnia 2022r. (w języku angielskim oraz w wersji przetłumaczonej na język polski) wraz z załącznikiem: świadectwem pochodzenia EUR1 o numerze (...) wystawionym retrospektywnie 11 października 2021r. - z którego wynika omyłkowe wystawienie przez agencję celną CAPPELEN SPEDISJON AS dokumentu ANNEX VII, wycofanie dokumentu ANNEX VII i zastąpienia go wymaganym i poprawnym świadectwem pochodzenia EUR1 o numerze (...) wystawionym retrospektywnie 11 października 2021r., zaklasyfikowanie wysyłki do kodu 630900,
29. l) certyfikat dezynfekcji z 8 października 2021r. wraz z tłumaczeniem - z którego wynika, iż przedmiotowy transport dotyczył rzeczy zdezynfekowanych,
30. m) oświadczanie R. L. z 15 września 2022r. - z którego wynika, iż przewożony towar był zdezynfekowany i posortowany,
31. n) EUR1 - nr (...) - potwierdzony przez Agencję Celną z datą 31 sierpnia 2022r. z którego wynika, iż dalej transport kwalifikowany jest jako przewóz ubrań i wyłącznie właściwy jest druk EUR1,
32. o) zestawienie sprzedaży dla kontrahentów za okres roku 2021r. - z którego wynika, iż strony prowadziły w roku 2021r. szerszą współpracę,
33. p) dokumentów - tabela: transporty dla firmy J (...)wraz z fakturami VAT, tj.: faktura VAT 917/11/2021 z 19 listopada 2021r., faktura VAT 872/11/2021 z 2 listopada 2021r., faktura VAT 871/11/2021 z 2 listopada 2021r., faktura VAT 797/10/2021 z 11 października 2021r., faktura VAT 787/10/2021 z 5 października 2021r., faktura VAT 728/09/2021 z 10 września 2021r., faktura VAT 727/09/2021 z dnia 10 września 2021r. – z których wynika fakt dotychczasowej współpracy stron, wykonania przez skarżącego analogicznych transportów odzieży używanej - towaru handlowego;
34. 4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyniku wadliwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 17 sierpnia 2022r., znak sprawy: 3201-IOA.48.12.2022, pomimo, że została ona wydana z naruszeniem prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. Sąd nie uwzględnił istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie do bezpodstawnego oddalenia skargi i utrzymania w mocy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 17 sierpnia 2022r., znak sprawy: 3201-IOA.48.12.2022 - podczas gdy decyzja ta została wydana w wyniku dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy - jakoby skarżący przewoził odpady, co skutkowało bezzasadnym utrzymaniem w mocy decyzji Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie z 17 czerwca 2022r., znak sprawy: 4280000-COP3.48.161.2021.16.US nakładającej na skarżącego karę pieniężna w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów dotyczących przewozu odpadów, podczas gdy skarżący nie przewoził odpadów, a wykonywał transport towaru handlowego - odzieży używanej o kodzie taryfy celnej: 630900, w szczególności dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci oceny towaru wydanej przez WIOŚ w Szczecinie - co wyrażało się w przyjęciu za WIOŚ w Szczecinie, iż transportowana przez skarżącego odzież używana stanowiła odpad - przy zupełnym pominięciu, że:
35. - ocena towaru odbyła się bez obecności skarżącego,
36. - skarżący nie został poinformowany o terminie oceny towaru,
37. - skarżącemu uniemożliwiono uczestnictwo w ocenie towaru,
38. - ocena towaru miała charakter niepełny, wyrywkowy - poddano ocenie wyłącznie kilka worków z odzieżą,
39. - skarżący kwestionuje wynik oceny, jakoby transportowana przez A. S. odzież używana stanowiła odpad,
40. - podpis kierowcy nie oznacza akceptacji treści wniosków protokołu przez skarżącego, bowiem kierowca nie był i nie jest upoważniony do reprezentowania skarżącego, a także nie ma odpowiedniej wiedzy o towarach.

Wydane orzeczenie Sądu i organów administracji opiera się na błędnym ustaleniu faktycznym, iż skarżący dokonywał przewozu odpadów, a nie towarów handlowych. Brak przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie wnioskowanym przez skarżącego uniemożliwił wykazanie tej okoliczności.

Z ostrożności procesowej - na wypadek gdyby NSA w Warszawie przyjął, że WSA w Szczecinie oparł zaskarżone rozstrzygnięcie na prawidłowych ustaleniach faktycznych, zgodnie z którymi skarżący wykonywał przewóz odpadów zarzucił:

1. III. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1) u.t.d. w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy z 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach faktycznych sprawy - w sytuacji, gdy skarżący, jako podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć - skarżący nie miał obiektywnej możliwości sprawdzenia przewożonego towaru (towar ładowany jest bez możliwości dokonania jego weryfikacji tj. zweryfikowania jego zawartości - poszczególnych elementów - a tym samym skarżący nie miał możliwości dokonania oceny statusu przewożonego towaru i zakwalifikowania go jako "odpady’’, zaś dokumenty przewozu jednoznacznie wskazywały i uzasadniały przekonanie skarżącego, iż wykonywał on transport towaru handlowego - odzieży używanej o kodzie taryfy celnej: 630900, która tak została odprawiona na granicy norwesko-szwedzkiej (dokument T1); sprawdzenie przesyłki jest uprawnieniem przewoźnika, a nie jego obowiązkiem, zaś na gruncie niniejszej sprawy nie zachodziło nawet najmniejsze prawdopodobieństwo, że zawartość przesyłki nie odpowiada danym zawartym w dokumencie tranzytowym T1 - z którego wynika rodzaj towaru: "SECONDHAND CLOTHES". kod towaru: 630900.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych jest natomiast ograniczone określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 17 sierpnia 2022r., nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów dotyczących przewozu odpadów, tj. wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów oraz wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu - stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały wobec ich prawidłowości przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej przede wszystkim należy podkreślić, iż w skardze kasacyjnej postawiono zarzuty naruszenia przez Sąd administracyjny I instancji zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów o postępowaniu. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).

Wskazać na wstępie należy, iż art. 92a ustawy o transporcie drogowym, stanowiący podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny (por. np. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013r., sygn. akt II GSK 2460/11). Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków oraz warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a ustawie o transporcie drogowym kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyroki NSA z: 23 listopada 2018r., sygn. akt II GSK 3554/16; 9 lipca 2019r., sygn. akt II GSK 2096/17). Nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma zatem przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów (por. np. wyrok NSA z 10 października 2019r., sygn. akt II GSK 3116/17).

Celem tej kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Z powyższego jednoznacznie wynika, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Przepis art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ustanawia zatem domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Z tego powodu, co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przewoźnika (wyjątek art. 92c ust. 1 ustawy).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz.U. z 2022r., poz. 699, 1250 i 1726, dalej też: "ustawa o odpadach") przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub, do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz.UE.L z 2008. poz. 312, s. 3; dalej: "dyrektywa 2008/98/WE"). Z definicji zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach wynika dwoista natura odpadu. Odpadem zatem pod pewnymi warunkami może stać się substancja lub przedmiot. Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować w świetle celu ogólnego przepisów ustawy o odpadach, którym jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez substancję lub przedmiot, które mogą stać się odpadami oraz w świetle celów szczegółowych wynikających zasad gospodarki odpadami.

Termin "pozbywać się", który określa zakres stosowania pojęcia "odpad", nie może zatem być interpretowany wąsko. Przy interpretacji pojęcia "pozbywać się" należy brać pod uwagę przede wszystkim obowiązujące normy prawne dotyczące procesów ponownego użycia, przetwarzania, recyklingu oraz odzysku poszczególnych rodzajów odpadów. Istotne znaczenie mają także standardy dotyczące bezpieczeństwa używania substancji lub przedmiotów. Pozbycie się substancji lub przedmiotu, które stają się odpadem powinno być także oceniane przez pryzmat zasad: zapobiegania odpadom oraz przezorności i materialnej odpowiedzialności sprawcy zanieczyszczającego środowisko (por. E. Zębek, Zasady gospodarki odpadami w ujęciu prawnym i środowiskowym, KPP Monografie, Olsztyn 2018, s. 81).

W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się". Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy 2008/98, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Pojęcie to wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 26 października 2012r. (Dz.Urz.UE.C Nr 326, s. 47), który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że sensu largo pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i 19 dyrektywy.

Z orzecznictwa TSUE wynika także, że to, czy są to "odpady" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, należy potwierdzić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Pewne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane (zob. wyroki: z 24 czerwca 2008r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z 3 października 2013r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627). Dodać też należy, że na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy odpadach (Dz.U. z 2013r. poz. 21, z późn. zm.), zostało wydane rozporządzenie Ministra Środowiska z 7 października 2016r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. 2016.1742), które w § 9 ust. 1 stanowi, że środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (oznacza się tablicą: 1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. Zgodnie z § 9 ust. 3 tego rozporządzenia, oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni.

Skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż dowód z dokumentu urzędowego jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest inspektorów i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (por. wyroki NSA z: 7 grudnia 2010r., sygn. akt II GSK 1062/09; 16 kwietnia 2015r., sygn. akt II GSK 440/14).

Ponadto należy zauważyć - odwołując się w tym zakresie do treści art. 74 ust. 2 zdanie 2 ustawy o transporcie drogowym, że kontrolowanemu przysługuje prawo odmowy podpisania protokołu, jednakże w każdym przypadku odmowa złożenia podpisu przez kontrolowanego powinna być odnotowana w protokole ze wskazaniem jej przyczyny. Natomiast w sytuacji, gdy kontrolowany nie zgadza się z zawartą w protokole treścią winien wnieść zastrzeżenia (art. 74 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym). Zatem protokół, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzony jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który podpisał go bez zastrzeżeń, nie korzystając z możliwości wniesienia uwag, co do treści stwierdzonych tam ustaleń. Stosownie do uczynionych powyżej uwag to strona skarżąca winna wykazać, że ustalenia zawarte w protokole kontroli nie oddają rzeczywistego stanu rzeczy.

Skarżący kasacyjnie nie podważył skutecznie w skardze kasacyjnej okoliczności, że w toku kontroli pojazdów stwierdzono, że transportowana odzież używana stanowiła nieposegregowany i niesparowany towar, a wewnątrz worków znajdowały się zabrudzone, zużyte i zmieszane artykuły odzieżowe i buty. Dodatkowo część odzieży zapakowana była w różnego rodzaju worki foliowe lub leżała luzem. Bezspornie kierowca wykonujący sporny transport nie okazał do kontroli oryginału dokumentu Annex VII dotyczącego transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, a zatem nie dopełnił wymogu posiadania kompletu wymaganych dokumentów w sytuacji przewozu odpadów, o którym mowa w krajowym rozporządzeniu. Ponadto poza sporem pozostaje, że pojazd, którym przewożony był towar nie był oznakowany w sposób określony § 9 i 10 rozporządzenia, tj. nie posiadał tablic z literą "A".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA szczegółowo wyjaśnił z jakich względów zaakceptował stan faktyczny ustalony przez organ jako podstawę rozstrzygnięcia sprawy oraz ocenił, że podjęto wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i w sposób wyczerpujący rozpatrzono zebrany materiał dowodowy. Zaznaczył, że powołano przy tym, że GIOŚ i WIOŚ, w dniach 12 i 13 października 2021r. wydały ocenę towaru, zgodnie z którą przewożony towar jest odpadem klasyfikowanym do kodu B3030/200110. Dalej wskazano, że w ślad za tymi ustaleniami GIOŚ powiadomił władze norweskie o nielegalnym przemieszczeniu odpadów i w konsekwencji uzgodniono zasady powrotnego wywozu odpadów do Norwegii. Organy zatem, zrealizowały dyspozycję art. 7, art. 77 § 1, art. 79 § 1 i art. 80 k.p.a.

Skoro ustalono fakt przewozu odpadów to transport ten musiał spełniać wymogi, opisane w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym opisane pod Ip. 4.8 i Ip. 4.7.

Trafnie wskazał WSA, iż wobec jednoznacznych wyników kontroli przewożonego ładunku, na ocenę całokształtu tej sprawy, pozostają bez wpływu wyjaśnienia strony i ewentualne oświadczenia powoływanych świadków, jak też świadectwo przewozu EUR1 i posiadane faktury VAT nr 797/10/2021 i nr 1300, dokument T1, dokument z 8 października 2021r., czy pismo z 17 września 2021r. N.Instytutu Zdrowia Publicznego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie wskazał WSA, iż w sprawie nie zachodziły przesłanki uwolnienia się przez skarżącego od odpowiedzialności na podstawie art. 92c u.t.d.

Jak już wskazano przepis art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Z tego powodu, co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przewoźnika. Ustawodawca umożliwił wprawdzie przedsiębiorcy obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia, między innymi przesłanek z art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który to przepis stanowi wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz.

Podkreślić należy, że art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem rygorystyczna z powodu dążenia do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dla zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. brak wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia, oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W orzecznictwie Sądów administracyjnych ukształtował się pogląd zgodnie z którym za określoną w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawie o transporcie drogowym okoliczność egzoneracyjną, w pierwszej kolejności przyjmuje się siłę wyższą, rozumianą jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności.

Za okoliczność taką przyjmuje się też wyłączną winę osoby trzeciej, za której działania przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności. Za okoliczność taką nie można natomiast uznać zachowania pracownika przedsiębiorcy, którym posługuje się on przy realizacji danego zadania przewozowego, nawet gdyby było ono zawinione (por. wyroki NSA z: 21 listopada 2017r., sygn. akt II GSK 280/16; 17 października 2017r., sygn. akt II GSK 3353/16).Zatem określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji skarżący to profesjonalny podmiot gospodarczy wykonujący międzynarodowy transport drogowy.

Nie ulega zatem wątpliwości, iż nałożone były na niego obowiązki lub warunki przewozu drogowego wynikające z przepisów u.t.d. jak i innych aktów prawa krajowego i unijnego, w tym ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz.U. z 2022r., poz. 699, 1250 i 1726), czy ustawy z 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. z 2020r., poz. 1792), zobowiązywały do posiadania wiedzy umożliwiającej dokonanie ogólnej oceny statusu przewożonego towaru, tym bardziej, że dokumenty uzyskane od nadawcy towaru były jednoznaczne. W przedmiotowej sprawie skarżący przewoził odzież używaną w stanie nieposegregowanym i zabrudzonym. Buty przewożone były wraz z innymi ubraniami, nie były trwale sparowane, a niektóre z nich były pojedyncze, bez pary.

Dodatkowo część odzieży zapakowana była w różnego rodzaju worki foliowe lub leżała luzem, co dodatkowo potwierdza, że nie były one poddane żądnym zabiegom dezynfekcyjnym. Odzież ta wymagała przygotowania do ponownego użycia w określonych procesach. Powyższe cechy wypełniają definicję art. 3 ust. 1 pkt 6) ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach. Tym samym w okolicznościach rozpatrywanej sprawy skarżący nie wykazał skutecznie, iż do naruszenia doszło w okolicznościach, których nie mógł przewidzieć i na które nie miał wpływu. Skarżący bowiem, jako podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem miał wpływ na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które mógł on przewidzieć. W świetle powyższego, w wydanych decyzjach organy prawidłowo nie dopatrzyły się podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Skoro skarżący nie podważył skutecznie ustaleń dokonanych w sprawie dlatego też zastosowanie przez organ przepisów wskazanych w zarzutach prawa materialnego należy uznać za właściwe, a kontrolę Sądu w tym zakresie za prawidłową. Oznacza to, że zasadnie Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do uznania, iż skarżący dopuścił się naruszenia przepisów prawa skutkujących nałożeniem kary pieniężnej, o której mowa w decyzji zaskarżonej do Sądu I instancji.

W kontekście zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 k.p.a., polegających na zaniechaniu zapewnienia stronie - skarżącemu czynnego udziału w czynnościach przeprowadzanych przez WIOS w Szczecinie - "ocena towaru" z uwagi na brak poinformowania o terminie w/w czynności, co uniemożliwiono skarżącemu udział w w/w czynnościach, czym naruszono zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu oraz zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu dowodowym, należy podkreślić, iż czynności kontrolne miały miejsce przed wszczęciem wobec skarżącego postępowania administracyjnego. Jeżeli wszczęcie oraz prowadzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej zostało poprzedzone kontrolą, to siłą rzeczy nie sposób było oczekiwać stosowania przez organ administracji dla potrzeb przeprowadzenia tejże kontroli przepisów art. 10 § 1, czy też art. 79 § 1 k.p.a., skoro postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie nie zostało jeszcze wszczęte.

To wynik kontroli miał bowiem miarodajne znaczenie dla ustalenia zaistnienia okoliczności wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów oraz bez oznakowania środków transportu, determinując tym samym ocenę odnośnie do zaktualizowania się przesłanek podjęcia z urzędu stosownych działań procesowych, a mianowicie wszczęcia postępowania administracyjnego wobec podmiotu, któremu należało przypisać wymienione naruszenie, albo wobec przeciwnych ustaleń kontroli odstąpienia od podejmowania tychże działań.

W związku z tym trzeba podkreślić, że w przeprowadzonej kontroli strona skarżąca siłą rzeczy nie mogła uczestniczyć, albowiem przed wszczęciem postępowania w rozpatrywanej sprawie, co nastąpiło zawiadomieniem z 16 lutego 2022r. nie była jeszcze jego stroną, w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jeżeli przy tym, z wymienionej kontroli został sporządzony stosowny protokół oraz dokumentacja fotograficzna, które zostały włączone do materiału dowodowego sprawy i strona nie była pozbawiona prawa, ani też możliwości zapoznania się z nimi, w tym także przeciwstawienia im innych dowodów, czy też odmiennej ich oceny, to nie sposób jest twierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w związku z brakiem zapewnienia stronie prawa do brania czynnego udziału w postępowaniu (por. w tej mierze również np. wyroki NSA z: 8 maja 2013r., sygn. akt II GSK 274/12; 16 maja 2023r., sygn. akt II GSK 274/20).

Dokonane czynności, zarówno przez organ KAS jak i przez WIOŚ i GIOŚ były przeprowadzane z udziałem kierowcy skarżącego, który w jego imieniu wykonywał przewóz towarów, on podpisywał protokół opisujący te czynności, jak również miał możliwość wnoszenia ewentualnych uwag. Natomiast w postępowaniu administracyjnym skarżący brał czynny udział i miał możliwość wypowiadania się w sprawie, co też uczynił.

Wskazać też należy, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 p.p.s.a. określają kompetencje Sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ ich naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym. Podniesionymi w skardze kasacyjnej zarzutami skarżący nie podważył prawidłowości dokonanej przez WSA oceny, zgodnie z którą organ nie naruszył przepisów postępowania, a zatem nie wykazała, że zaistniały przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, stosownie do art. 184 p.p.s.a.

Zgodnie z przepisem art. 207 § 2 p.p.s.a., w przypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej w sprawie, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na charakter sprawy odstąpił od zasądzenia od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.