Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Go 162/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z 5 lutego 2024 r. nr SKO.Go/431-S.J./2373/23 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 23 listopada 2023 r., nr OPS.ŚP.ODM.5211.204.11.2023, wydaną na podstawie art. 104, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako k.p.a.) art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. la, art. 23 ust. 1- 4, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej jako "u.ś.r."), art. 23, art. 128, art.129, art. 132 ustawy z dnia z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 poz. 1359 ze zm., dalej "k.r.o."), Wójt Gminy S. odmówił przyznania A.P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na babcię A.M., ur. 20 lipca 1929 r.
W stanie faktycznym sprawy ustalono, że A.M. jest wdową. Jej jedyna córka T.K. zmarła 10 kwietnia 2007 r., jednakże babcia wnioskodawczyni posiada jeszcze dwóch synów: R.M. i P.M. Każdy z nich oświadczył, że ze względu na podeszły wiek, stan zdrowia oraz trudne warunki mieszkaniowe nie jest w stanie zaopiekować się matką. Dodatkowo R.M. na mocy orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z 22 listopada 2002 r. nr 492/2002 został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter stały.
Z kolei P.M. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 12 lutego 2003 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy. Jednocześnie nie stwierdzono jego niezdolności do samodzielnej egzystencji. W ocenie Kolegium, ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie, że zasadne byłoby odstąpienie od literalnej wykładni art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm., dalej "u.ś.r.") i przyznanie świadczenia skarżącej jako wnuczce osoby wymagającej opieki, mimo że żyją dzieci osoby wymagającej opieki, niebędące osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym. Takie okoliczności jak wykonywanie pracy, odległość zamieszkania, czy posiadania orzeczenia o lekkim bądź umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie zwalniają dzieci z obowiązku alimentacyjnego względem matki, a w konsekwencji nie wyłączają zastosowania art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r.
Organ nie zakwestionował faktu sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną babcią A.M., jednakże nie jest to przesłanka wystarczająca do przyznania jej wnioskowanego świadczenia, bowiem skarżąca nie spełnia warunków wynikających z art. 17 ust. 1 i 1 a u.ś.r. warunkujących możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią z uwagi na fakt, że obowiązek alimentacyjny względem babci obciąża w pierwszej kolejności jej dzieci. Z akt sprawy nie wywnioskował także, ażeby synowie A.M. legitymowali się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, a zatem nie mogli sprawować opieki nad matką. Przy czym stwierdzono, że nie ma znaczenia, iż z innych przyczyn (np. podjęcie zatrudnienia, odlegle miejsce zamieszkania, czy pobieranie renty, umiarkowany stopień niepełnosprawności) opieki takiej nie mogą sprawować.
W ocenie organów decydujące są bowiem przyczyny obiektywne, do których ustawa zalicza przede wszystkim legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Innego rodzaju okoliczności, niepoparte treścią przepisów ustawy, nie mogą być brane pod uwagę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z 5 lutego 2024 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
A.P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.
Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę, wskazując że przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, była decyzja o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu babką. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy w przypadku skarżącej spełniona została przesłanka przewidziana w art. 17 ust. 1a u.ś.r., tzn. czy skarżącej, jako osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.
W tym miejscu Sąd I instancji przywołał treść uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 2/22, w której stwierdzono, że związek między przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulującymi obowiązek alimentacyjny i przepisami regulującymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ma ograniczony charakter. W ten sposób ustawodawca wyznaczył po części zakres podmiotowy ustawy, tj. osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny są uprawnione do ubiegania się o świadczenie. Z uwzględnieniem przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustawodawca dokonał także podziału tych osób na spokrewnione w pierwszym stopniu i stopniu dalszym (zobowiązanych do alimentacji w pierwszej i dalszej kolejności), jak też uwzględnił pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego małżonków względem siebie.
W oparciu o przywołane w ww. uchwale wywody, Sąd I instancji stwierdził, że decyzje w rozpoznawanej sprawie uznać należy za prawidłowe, bowiem nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Podniósł, że wymagająca opieki babka skarżącej posiada synów, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego brak było podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jako osobie spokrewnionej z A.M. w drugim stopniu. W świetle powołanej uchwały nie ma też wpływu na wynik niniejszej sprawy powoływana w skardze sytuacja materialna i zdrowotna synów A.M. Okoliczności te nie mogą być bowiem podstawą do uznania, że skarżącej należy się świadczenie pielęgnacyjne, gdyż podstawa taka nie wynika z przepisów u.ś.r.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ustalono w sprawie, że to skarżąca faktycznie sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawną w stopniu znacznym babką, jej dzieci nie są w stanie zapewnić swojej matce właściwej opieki, natomiast należało stwierdzić, iż rzeczywiste niewypełnienie obowiązku opieki przez krewnych pierwszego stopnia nie jest przesłanką ustawową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym osoby wymagającej opieki.
Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła A.P., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim naruszenie przepisów, tj.
I. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 132 k.r.o. przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią albowiem opieka ta powinna być sprawowana przez synów A.M., podczas gdy na gruncie prawidłowej wykładni naruszonych przepisów tj. dokonanej z uwzględnieniem przepisu art. 132 k.r.o. oraz zasad konstytucyjnych, wynikających w szczególności z art. 2 Konstytucji RP (zasada równości i sprawiedliwości społecznej), art. 18 Konstytucji RP (obowiązku Państwa ochrony i opieki nad rodziną) oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP (nakazu szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej) skarżącej przysługuje prawo do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;
II. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo rażącego naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji mimo tego, że została ona wydana bez wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego, w konsekwencji czego doszło do błędnego ustalenia, że skoro żaden z synów niepełnosprawnej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to nie ma podstaw do przyjęcia, że nie mogą oni sprawować opieki nad niepełnosprawną matką, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nakazuje przyjąć, że żaden z nich nie jest w stanie jej sprawować, przede wszystkim ze względu na wiek, stan zdrowia, a także brak warunków lokalowych.
W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. Ponadto, na podstawie przepisu art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów: karty konsylium onkologicznego P.M. z dnia 5 marca 2024 r., na okoliczność obecnego stanu zdrowia P.M. i niemożliwości sprawowania przez niego opieki nad matką A.M., karty informacyjnej leczenia szpitalnego P.M. z dnia 8 kwietnia 2024 r., na okoliczność obecnego stanu zdrowia P.M. i niemożliwości sprawowania przez niego opieki nad matką A.M.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie czy osoba, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym oraz w świetle przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych mieści się w kręgu osób, na której względem niepełnosprawnej babci spoczywa obowiązek alimentacyjny, uprawniający do przyznania na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
W pierwszej kolejności pochylić się należy nad zarzutem natury prawnoprocesowej, tj. naruszeniu przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., przez nieuwzględnienie skargi mimo tego, że została ona wydana bez wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego, w konsekwencji czego doszło do błędnego ustalenia, iż skoro żaden z synów niepełnosprawnej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to nie ma podstaw do przyjęcia, iż nie mogą oni sprawować opieki nad niepełnosprawną matką, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nakazuje przyjąć, iż żaden z nich nie jest w stanie jej sprawować, przede wszystkim ze względu na wiek, stan zdrowia, a także brak warunków lokalowych. Wbrew temu stanowisku, w sprawie poczyniono pełne i zgodne ze zgromadzonym materiałem dowodowym ustalenia faktyczne, z których wywnioskowano należycie o możności sprawowania opieki nad uprawnioną przez osoby zobowiązane do alimentacji.
Skarżąca kasacyjnie podnosi okoliczności mające znaczenie na gruncie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w oderwaniu od postanowień ustawy o świadczeniach rodzinnych, które to przepisy w sprawie tej mają kluczowe znaczenie. Przyjęcie też innych wniosków aniżeli w sprawie poczynionych, nie czyni zarzutu obrazy przepisów prawa procesowego skutecznym. W sprawie tej przywołana argumentacja stanowi jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi, słusznie zaaprobowanymi przez Sąd I instancji.
W dalszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł w zarzutach obu postaci nieuzasadnione przywołanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Zarzuty w tej części uznać należy za nieprawidłowe, bowiem Wojewódzki Sąd Administracji przepisów tych nie stosował, a które dotyczą uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku dostrzeżenia w niej naruszeń prawa materialnego i innych naruszeń przepisów postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przypomnieć należy, że podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi sąd ją oddala. Okoliczność oddalenia skargi – gdyby nawet została wyraźnie wyartykułowana przez stronę skarżącą kasacyjnie – nie mogłaby więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Argumentację w tym przypadku należało powiązać tylko z tym przepisem, który Sąd I instancji zastosował, czyli art. 151 p.p.s.a., zarzucając jego naruszenie przez nieuprawnione zastosowanie, spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego czy też naruszeniem prawa materialnego.
Innymi słowy należało zwalczać to co w istocie Sąd I instancji orzekł, czyli oddalenie skargi, a nie to czego ewentualnie nie uczynił, czyli nie uchylił, mimo że powinien był to uczynić zdaniem strony skarżącej.
Przechodząc do analizy zarzutów prawa materialnego przypomnieć należy treść art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, tj. do 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W myśl zaś ust. 1a przywołanego artykułu, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego ściśle powiązane są z obowiązkiem alimentacyjnym – ten zaś obciąża krewnych w linii prostej, a w linii bocznej wyłącznie rodzeństwo (art. 128 k.r.o.). Zgodnie z treścią art. 131 k.r.o. obowiązek alimentacyjny powstaje także w przypadku nawiązania stosunku przysposobienia, dotyczy też ojczymów, macoch i pasierbów (art. 144 k.r.o.). Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie ustanawia przy tym wzajemnego obowiązku alimentacyjnego względem innych osób aniżeli małżonkowie oraz krewni – w linii prostej (niezależnie od stopnia pokrewieństwa, tj. rodzice, dzieci, wnuki, prawnuki, dziadkowie, pradziadkowie) lub w linii bocznej (do II stopnia, tj. rodzeństwo), a także powinowaci w wypadkach określonych w art. 144 k.r.o. W szczególności obowiązek alimentacyjny nie ciąży na powinowatych w linii bocznej, takich jak kuzynostwo (Por. K. Małysa–Sulińska, A. Kawecka, Komentarz, [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz. Redakcja naukowa K. Małysa–Sulińska, Warszawa 2023, s. 302–361).
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone zostało stanowisko, zgodnie z którym osoby opiekujące się niepełnosprawnymi członkami rodziny, spokrewnionymi w dalszym stopniu, nie mają prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2022 r. I OSK 1766/21, z 16 stycznia 2015 r. I OSK 1437/13, z 20 lutego 2014 r. I OSK 2999/13). Pogląd ten znalazł również potwierdzenie we wcześniejszej aniżeli przywołanej w uzasadnieniu Sądu I instancji uzasadnieniu, uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r. I OPS 5/13, zgodnie z którą krąg uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wyznacza kodeks rodzinny i opiekuńczy. Dalszym krewnym pomoc przysługuje tylko wówczas, gdy niepełnosprawny nie ma innej osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu lub gdy nie może ona sprawować nad nim opieki.
Tym samym na osobie, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym lub umiarkowanym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Wprawdzie uchwała ta dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 1 stycznia 2013 r. kiedy to przepisy nie przewidywały odpowiednika obecnego rozwiązania ujętego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ale w związku z powiązaniem tego przepisu z kręgiem osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, w ocenie składu orzekającego stanowisko zajęte w tej uchwale jest nadal aktualne i znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
W kontekście uwzględnienia w tej sprawie art. 132 k.r.o., czego domaga się skarżąca kasacyjnie, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w już wspomnianej uchwale I OPS 2/22. Odesłanie ujęte w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ma ograniczony charakter w tym znaczeniu, że nie daje podstaw w procesie wykładni do odwoływania się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie szerszym, niż to wynika z odesłania. Kontekst systemowy jest w tym zakresie ograniczony i brak jest w szczególności podstaw do przyjmowania, że stanowi go też art. 132 k.r.o., i ujęte w nim przesłanki wyznaczające kolejność powstawania obowiązku alimentacyjnego. Omawiana ustawa o świadczeniach rodzinny zawiera własną regulację. Przyjęto dlatego w niej, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest w żadnym zakresie uzależnione od sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki, kwestie te nie są badane w postępowaniu, nie ma zatem podstaw, aby na wykładnię przepisów regulujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miały oddziaływać przesłanki z art. 132 k.r.o. wyznaczające kolejność realizowania się obowiązku alimentacyjnego.
W kwestii kryteriów przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustawa o świadczeniach rodzinnych ma charakter autonomiczny i brak jest podstaw do uznania, że art. 17 ust. 1a u.ś.r. powinien być interpretowane z uwzględnieniem art. 132 k.r.o. i wskazanych w nim przesłanek odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym.
W rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła A.P., która jest wnuczką niepełnosprawnej w stopniu znacznym A.M., a więc nie jest jej krewną w linii prostej - nie należy ona do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Skarżąca kasacyjnie opiekuje się A.M. w sposób niewymieniony w przepisach warunkujących przyznanie spornego prawa. Obowiązek ten nie obciąża dalszych krewnych, gdyż nie zostali oni wymienieni w art. 128 k.r.o. Jako osoba nieobciążona obowiązkiem alimentacyjnym nie jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a więc nie ma do niej zastosowania również art. 17 ust. 1a tej ustawy. Brzmienie tego przepisu odsyła bowiem wprost do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tymczasem rodzice A.M. nie żyją, natomiast zobowiązani do alimentacji pozostają synowie P.M. i R.M. Okoliczności tej nie zmieniają poczynione w sprawie ustalenia faktyczne co do niewyrażeniu woli podjęcia opieki nad matką, z uwagi na podeszły wiek synów, warunki życiowe, zdrowotne, także stwierdzoną u P.M. niezdolność do pracy, czy zaliczenie R.M. do umiarkowanego stopniu niepełnosprawności.
Nikt w sprawie nie kwestionuje trudnej sytuacji skarżącej kasacyjnie ani faktu że sprawując opiekę nad babcią zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej. Nie jest jednak też intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny (zob. M. Krudysz, Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego członka rodziny, opubl. LEX/el. 2015). W świetle poczynionej analizy za chybiony uznać należy zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione.
Mając powyższe uwagi na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.