Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 187/24 oddalił skargę Ł. S. (Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (Kolegium) z [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z [...] października 2023 r. Nr [...] Wójt Gminy [...] (Wójt), działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), art. 2, art. 3, art. 4, art. 7, art. 8, art. 12, art. 54, art. 106, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 z późn. zm., dalej "u.p.s."), odmówił Skarżącemu udzielenia pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej.
Organ wskazał, że na podstawie posiadanych dokumentów ustalił, iż Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieście we Wrocławiu dnia 7 maja 2018 r. sygn. akt III RNs 632/17 wyznaczył na opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionego – jego ojca B. S., natomiast Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej Wydział IV Rodzinny i Nieletnich wydał postanowienie o zgodzie na umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionego w domu pomocy społecznej. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 4 sierpnia 2023 r. ustalono natomiast, że w skład gospodarstwa domowego wchodzą: całkowicie ubezwłasnowolniony, ojciec wnioskodawcy B. S., brat wnioskodawcy M. S., partnerka ojca wnioskodawcy M. K. oraz jej niepełnoletni syn J. K. Dochód jakim dysponuje rodzina wynosi: 96.122,15 zł miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi: 19.224,43 zł. Kryterium dochodowe dla 6-osobowej rodziny wynosi natomiast 3.000,00 zł. Zgodnie z oświadczeniem opiekuna prawnego, Strona ma zapewnione prywatne usługi opiekuńcze, okresowo jest pod opieką matki, obecnie nie korzysta ze wsparcia programów rządowych.
Wobec tych ustaleń organ wskazał na ogólne zasady udzielania pomocy społecznej, z których wynika subsydiarny i uzupełniający charakter pomocy społecznej względem możliwości danej osoby, podkreślając, że pomoc społeczna jedynie wspiera osoby lub rodziny w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej. Dalej organ przywołał podstawę prawną decyzji, zwrócił również uwagę, iż zgodnie z § 8 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie domów pomocy społecznej, do domu pomocy społecznej kieruje się na podstawie kompletu dokumentów, w tym rodzinnego wywiadu środowiskowego zawierającego pisemne stwierdzenie braku możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę.
Po rozpoznaniu odwołania, Kolegium, działając na podstawie art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r., poz. 570), art. 59 u.p.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczas przeprowadzone w sprawie czynności, przywołał normatywną podstawę rozstrzygnięcia, a następnie zwrócił uwagę na podstawowe cele pomocy społecznej, w tym art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wyjaśnił, że zasada subsydiarności nakazuje udzielić pomocy społecznej tylko i wyłącznie w sytuacjach, gdy osoba/rodzina nie jest w stanie w sposób samodzielny przezwyciężyć trudnej sytuacji, w której się znalazła, natomiast zgodnie z zasadą pomocniczości pomoc powinna zostać przyznana tylko w takim zakresie, który jest niezbędny dla przezwyciężenia tej trudnej sytuacji.
Ponadto powołując się na art. 12 ustawy o pomocy społecznej organ zauważył, że można odmówić przyznania świadczenia, gdy osoba lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku podzielił stanowisko wyrażone przez organy.
Skarżący wywiódł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 151 P.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja naruszała:
- a. 7 K.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;
- b. art. 8 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, naruszając zasadę proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
- c. art. 12 K.p.a. poprzez niezasadne stwierdzenie, iż rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe;
- d. art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego.
- 2. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy w postaci art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne i nieuzasadnione uznanie, iż Skarżący nie spełnił wszystkich koniecznych przesłanek do przyznania pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, ze jego sytuacja zdrowotna i rodzinna w zupełności uzasadnia umieszczenie w placówce opieki społecznej;
Na podstawie ww. zarzutów wniesiono o:
- - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a.
- - zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
- - rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, na podstawie art. 181 § 1 P.p.s.a. w zw. z art.176 § 2 P.p.s.a.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Skarżący ubiegał się o skierowanie do domu pomocy społecznej. Stosownie do art. 54 ust. 1 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
W zaskarżonym wyroku wyrażony został pogląd, że do umieszczenia w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 54 ust. 1 u.p.s. nie wystarczy jedynie spełnienie warunków określonych w tym przepisie, lecz konieczna jest przede wszystkim zgodność z ogólnymi zasadami udzielania świadczeń z pomocy społecznej, to jest przede wszystkim z zasadną pomocniczości.
Podkreślono, iż Państwo powinno jedynie wspomagać jednostki, rodziny i nie powinno przejmować zadań, które mogą one samodzielnie wykonywać. Jak natomiast wynika z ustalonego stanu faktycznego Skarżący ma możliwość zapewnienia realizacji potrzeb ze środków prywatnych. Ustalona na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym wywiadu środowiskowego, wysokość dochodu na osobę w rodzinie, nie była przez stronę skarżącą kwestionowana (wysokość dochodu na osobę w rodzinie wynosi 19.224,43 zł, karta nr 41 akt administracyjnych; w treści oświadczenia o stanie majątkowym opiekun prawny wymienił: przysługujące mu prawo własności lokalu mieszkalnego i współwłasności domu oraz posiadane oszczędności w wysokości około 2 mln zł, karta nr 17 akt administracyjnych). Bez wątpienia zatem doszło do znacznego przekroczenia ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Wobec tego, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, odmienne rozstrzygnięcie, którego domaga się Skarżący, stałoby w sprzeczności z ww. zasadą pomocniczości. W pierwszej kolejności wnioskujący o pomoc powinien bowiem wykorzystywać własne możliwości, stosownie do art. 2 ust. 1 u.p.s.
W ocenie Sądu kasacyjnego rozpoznającego sprawę przedstawiona powyżej wykładnia art. 54 ust. 1 u.p.s., w świetle której dla przyznania świadczenia konieczne jest spełnienie ogólnych kryteriów przewidzianych w ustawie, w tym kryterium dotyczącego wysokości dochodów w rodzinie i kryterium pomocniczości pomija charakter świadczenia, o jakie ubiega się Skarżący.
Przywoływany zarówno przez organy jak i Sąd Wojewódzki art. 8 ust 1 u.p.s, wprowadzający kryterium dochodowe dotyczy wyłącznie przyznawania świadczeń pieniężnych. Tymczasem pobyt i usługi w domu pomocy społecznej, w tym usługi wsparcia krótkoterminowego (art. 36 punkt 2 lit. o u.p.s.) to świadczenia niepieniężne. Nie można zatem automatycznie uzależniać możliwości skorzystania ze świadczenia w postaci pobytu w domu pomocy społecznej od spełnienia kryterium dochodowego.
Sąd kasacyjny wyjaśnia w tym miejscu, że znany jest mu pogląd wyrażony w cytowanym przez Sąd Wojewódzki wyroku WSA w Warszawie z 28 stycznia 2022 r. I SA/Wa 2111/21 (od którego skarga kasacyjna oddalona została wyrokiem NSA z 8 grudnia 2023 r. I OSK 2218/22). Sąd kasacyjny podziela również wyrażony w owym wyroku pogląd, zgodnie z którym powszechną dezaprobatę budzi w społeczeństwie stałe finansowanie ze środków publicznych, na które składają się obywatele, tej kategorii osób, które obiektywnie rzecz biorąc mogą poprzez własne uprawnienia, zasoby i możliwości przezwyciężyć trudną sytuację osobistą w jakiej się znalazły.
Zwrócić należy jednak uwagę, że w rozpoznawanej sprawie o udzielenie pomocy ubiega się Skarżący, który - jak ustaliły organy a ustaleń tych nie kwestionowano - jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jego niepełnosprawność stwierdzona została od urodzenia, nie posługuje się mową, wymaga pomocy i wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, nie jest zdolny do zrobienia zakupów, sprzątania, przygotowania posiłków, wymaga wsparcia w poruszaniu się poza miejscem zamieszkania. Skarżący jest również całkowicie ubezwłasnowolniony, jego opiekunem prawnym jest ojciec – B. S. W opinii sądowopsychiatrycznej z 24 maja 2017 r. stwierdzono u Skarżącego "upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym oraz całościowe zaburzenia rozwojowe – autyzm.
Skarżący jest osobą z deficytem intelektualnym od urodzenia, nieprzerwanie wymaga stałej pomocy i opieki ze strony innych osób, nie jest zdolny zaspokajać inaczej swoich podstawowych potrzeb. Z uwagi na stwierdzony deficyt intelektu oraz autyzm nie jest zdolny do kierowania swoim postępowaniem ani prowadzić swoich spraw formalnych. Nie rokuje poprawy w tym zakresie."
Sąd kasacyjny rozpoznający sprawę dostrzega, że opinia powyższa została sporządzona blisko sześć lat przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W aktach sprawy znajduje się jednak również postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej, IV Wydział Rodzinny i Nieletnich z 3 marca 2023 r. IV RNs 210/22 (od którego apelacja oddalona została postanowieniem Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej II Wydział Cywilny Odwoławczy z 11 lipca 2023 r. II Ca 513/23) zezwalające ojcu Skarżącego na umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że Skarżący "nie jest zdolny do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji a także stałej długotrwałej opieki w związku z ograniczonymi możliwościami. (..) Ewentualny brak całodobowej opieki stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia uczestnika."
W realiach rozpoznawanej sprawy nie można zatem przyjąć, by Skarżący był w stanie poprzez własne uprawnienia, zasoby i możliwości przezwyciężyć trudną sytuację osobistą. W istocie, ewentualne przezwyciężenie trudnej sytuacji osobistej, w jakiej się znalazł wymaga zaangażowania członków jego najbliższej rodziny, to jest zrealizowania ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego.
Sąd kasacyjny podziela stanowisko, że obowiązek ten ma charakter pierwotny w stosunku do obowiązków Państwa wynikających z ustawy o pomocy społecznej. Zatem "skierowanie do domu pomocy społecznej powinno nastąpić dopiero wtedy, gdy opieki osobie jej wymagającej nie zapewni rodzina. Uzasadnieniem tego stanowiska jest, po pierwsze, prymat obowiązków rodzinnych względem prawa do pomocy społecznej, po drugie, wykorzystanie przez osobę ubiegającą się o świadczenie przysługujących jej uprawnień i możliwości, po trzecie, zwrócenie się najpierw o pomoc do najbliższej wspólnoty, jaką jest rodzina. Pierwotnym źródłem tych uzasadnień jest pomocniczość. Wyraża ona gradację form wsparcia (poczynając od rodziny, a kończąc na instytucjach publicznych), a zarazem możliwości ingerencji państwa w stosunki rodzinne. Zasada ta jest realizowana, jeżeli krewni wykonują swoje powinności dobrowolnie i adekwatnie do potrzeb osoby wymagającej opieki.
Wówczas instytucje publiczne nie ingerują w integralność rodziny. Udzielenie pomocy ze środków publicznych następuje dopiero wtedy, gdy rodzina nie zapewnia pomocy – zarówno wtedy, gdy nie może, jak i wtedy, gdy nie chce tego uczynić. W obu przypadkach objęcie osoby potrzebującej instytucjonalną opieką całodobową staje się faktem, a organ pomocy społecznej nie dysponuje narzędziami wymuszającymi realizację nakazów moralnych wynikających z więzi rodzinnych. (I. Sierpowska, Pomocniczy wymiar opieki całodobowej a kierowanie do domów pomocy społecznej i ustalanie opłat za pobyt w placówkach, PiP 2023, nr 2, s. 77-93).
Zatem sam fakt, że Skarżący ma rodziców, dziadków i rodzeństwo, na których ciąży w stosunku do niego obowiązek alimentacyjny nie może skutkować odmową skierowania go do domu pomocy społecznej.
Sąd kasacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że jak wynika z akt sprawy, ojciec Skarżącego był w stanie zapewnić mu opiekę do momentu, kiedy Skarżący uczęszczał do szkoły. Jak wskazywano w odwołaniu, po zakończeniu edukacji przez Skarżącego, rodzina nie daje sobie rady z opieką nad nim.
Na okoliczność tę zwrócił również uwagę Sąd Rejonowy w cytowanym postanowieniu z 3 marca 2023 r. wyjaśniając że "aktualnie wnioskodawca ma możliwość pogodzenia opieki nad synem z koniecznością wykonywania pracy zawodowej, z uwagi na fakt, że od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-15.00 opiekę nad synem sprawuje placówka oświatowa. W czerwcu 2023 r. ubezwłasnowolniony kończy edukację w ww. szkole i z uwagi na wiek nie będzie mógł jej kontynuować w kolejnych latach.(..) W rezultacie, wobec konieczności przejęcia opieki nad synem w znacznie szerszym wymiarze wnioskodawca zostanie de facto pozbawiony możliwości zarobkowania i tym samym pokrywania kosztów utrzymania nie tylko uczestnika postępowania ale również jego brata, który rozpoczął studia."
Sąd kasacyjny dostrzega, że w dacie rozpoznawania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej codzienna opieka nad Skarżącym realizowana była przez jego ojca. Okoliczność ta nie może jednak przesądzać o odmowie skierowania Skarżącego do domu pomocy społecznej. Fakt złożenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej przez opiekuna prawnego musi być odczytywany jako informacja o braku możliwości dalszego realizowania obowiązków alimentacyjnych w zakresie osobistej opieki nad Skarżącym.
Również sam fakt, że rodzina Skarżącego ma wysokie dochody nie może oznaczać, że Skarżącemu nie przysługuje świadczenie w postaci skierowania do domu pomocy społecznej. Jak wskazano w cytowanym opracowaniu "W skrajnym założeniu należałoby przyjąć, że osoby majętne nie mają prawa do korzystania z usług DPS, ponieważ mogą one zaspokoić swoje potrzeby z własnych dochodów lub własnego majątku.(..) W przypadku pomocy całodobowej dylemat udzielenia świadczenia w kontekście posiadanych zasobów ustawodawca rozwiązał (przynajmniej częściowo) przez wprowadzenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej" (opr. cit. str. 80). W konsekwencji to na etapie ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej kwestia dochodów Skarżącego oraz członków jego najbliższej rodziny będzie miała znaczenie.
Podsumowując wskazać należy, że wykładnia art. 54 ust. 1 u.p.s. winna prowadzić do wniosku, że prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, a która owej niezbędnej pomocy nie może uzyskać od osób zobowiązanych w stosunku do niej do alimentacji. "Pomocniczy wymiar kierowania do domu pomocy społecznej odnosi się do utraty zdolności samodzielnego funkcjonowania jednostki w środowisku, nie przekłada się natomiast na wyczerpanie możliwości objęcia opieką przez najbliższych" (opr. cit. str. 82-83).
Jednocześnie sam fakt że w dacie wystąpienia z wnioskiem o umieszczenie danej osoby w domu pomocy społecznej osoby zobowiązane do alimentacji realizują jeszcze swoje obowiązki poprzez osobiste starania nie może stanowić podstawy dla odmowy skierowania takiej osoby do domu pomocy społecznej.
W świetle przedstawionej wyżej wykładni za zasadne uznać należało również zarzuty naruszenia przepisów postępowania polegające na uznaniu, że Skarżący jest w stanie samodzielnie, przy wykorzystaniu własnych możliwości przezwyciężyć trudności w jakich się znalazł.
Końcowo Sąd kasacyjny wskazuje, że zarówno organy jak i Sąd Wojewódzki przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy pominęły znaczenie wydania postanowienia zezwalającego opiekunowi prawnemu Skarżącego na umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Sąd Wojewódzki dostrzegając wydanie owego postanowienia uznał, że dotyczy ono zezwolenia wnioskodawcy na umieszczenie syna w domu pomocy społecznej, udzielonego na podstawie art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie życia psychicznego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2123 z późn. zm.), stosownie do którego przyjęcie do domu pomocy społecznej osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej całkowicie następuje za pisemną zgodą jej przedstawiciela ustawowego. Przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej całkowicie.
Sąd Wojewódzki uznał, że w postanowieniu z 3 marca 2023 r. Sąd Rejonowy wypowiedział się jedynie co do zezwolenia udzielonego na podstawie art. 38 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, na postawienie którego opiekun prawny ma zatem możliwość zawarcia umowy cywilnoprawnej z wybranym domem pomocy społecznej działającym na warunkach komercyjnych.
Sąd kasacyjny wyjaśnia zatem, że zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego: "Osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej". Natomiast w świetle ustępu 3 cytowanego artykułu: "Przyjęcie do domu pomocy społecznej osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej całkowicie następuje za pisemną zgodą jej przedstawiciela ustawowego. Przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej całkowicie."
W ocenie Sądu kasacyjnego, w świetle powyższych przepisów uznać należy, że prawomocne orzeczenie Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 3 marca 2023 r. IV Rns 210/22 o zezwoleniu na umieszczenie w domu pomocy społecznej, ma charakter prejudycjalny, a to oznacza, że organ administracji związany jest tym orzeczeniem i dlatego nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń w tym względzie, które mogły by pozostawać w sprzeczności z prawomocnym orzeczeniem sądu opiekuńczego. Rzeczą organu jest zatem wydanie stosownej decyzji o skierowaniu Skarżącego do domu pomocy społecznej (por. stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z 19 lutego 2026 r. I OSK 502/25).
W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt lit. a i c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w pkt 1 wyroku.
Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a w związku z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a i w związku z art. 193 p.p.s.a.