Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 346/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił skargę Fundacji A. w K. ("skarżąca", "strona") na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 28 lutego 2025 r. nr 698/RT/2025 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając go w całości, wnosząc o zaskarżonego orzeczenia w całości i uchylenie skarżonej decyzji w całości i stwierdzenie w całości nieważności decyzji nr 4/2012 wydanej przez Śląskie Centrum Przedsiębiorczości w dniu 3 lipca 2012 r. względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła wadliwe wykonanie przez Sąd I instancji swojego obowiązku kontroli pod względem zgodności z prawem wynikające go z art. 1 § 2 p.u.s.a. (ustawa prawo o ustroju sądów administracyjnych) oraz z art. 3 § 2 p.p.s.a. (ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzuciła wyrokowi Sądu I instancji:
- 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. po przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że doręczenie decyzji jednostce organizacyjnej (fundacji) w czasie, gdy nie posiadała ona organu uprawnionego do jej reprezentowania (zarządu), nie stanowi rażącego naruszenia prawa, podczas gdy takie rzekome doręczenie pozbawia stronę możliwości udziału w postępowaniu co w świetle utrwalonego orzecznictwa winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji.
W oparciu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła wyrokowi Sądu I instancji:
- 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji nie dopatrzył się uchybień organów w ocenie materiału dowodowego, w szczególności stwierdzając, że brak organów (zdolności do czynności prawnych) jest zdarzeniem, które wystąpiło po wydaniu decyzji, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności;
- 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że pismo można doręczyć osobie prawnej nawet gdy nie ma ona przedstawiciela; Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku właściwego sprawowania funkcji kontrolnej skarga zostałaby uwzględniona;
- 3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie; Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy gdyż w przypadku właściwego sprawowania funkcji kontrolnej skarga zostałaby uwzględniona.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu - niezależnie od powyższych granic - nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, stwierdzając, że ich konstrukcja oraz treść są pozbawione formalnej lub materialnej zdolności do podważenia prawidłowości zaskarżonego wyroku.
Oddaleniu jako konstrukcyjnie błędne podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji nie dopatrzył się uchybień organów w ocenie materiału dowodowego.
Treść oraz konstrukcja powyższych zarzutów świadczy o tym, że strona skarżąca kasacyjnie nie dostrzega, że z jednej strony kontrolowanemu Sądowi Wojewódzkiemu - dokonującemu kontroli legalności decyzji rozstrzygającej negatywnie sprawę stwierdzenia nieważności decyzji zobowiązującej do zwrotu nieprawidłowo wykorzystanej kwoty dofinansowania w związku z realizacją projektu dofinansowanego z RPO WSL 2007- 2013 - nie można było - co oczywiste - postawić zarzutu zaniechania wyjaśnienia stanu faktycznego lub zebrania materiału dowodowego w zakresie dotyczącym doręczania decyzji zwrotowej, z drugiej zaś - nie było uprawnione bezpośrednie powiązanie wzorców kontrolnych wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z elementami stanu faktycznego sprawy zakończonej weryfikowaną decyzją, w sytuacji gdy przedmiotem kontroli sądu była decyzja weryfikacyjna z dnia 4 grudnia 2024 r. wydana w sprawie o stwierdzenie nieważności, a nie decyzja weryfikowana z dnia 3 lipca 2012 r. Odmienną kwestią jest zagadnienie prawidłowego sformułowania zarzutu kasacyjnego, który zmierzałby do podważenia prawidłowości oceny legalnościowej ustalenia stanu faktycznego sprawy stwierdzenia nieważności. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak w tym zakresie zastępować autora skargi kasacyjnej w procesie prawidłowego formułowania zarzutów kasacyjnych.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że pismo można doręczyć osobie prawnej nawet gdy nie ma ona przedstawiciela.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wykazuje, że Sąd I instancji nie wyraził takiego poglądu, a zatem nie mógł takim poglądem naruszyć jakiegokolwiek przepisu prawa, w tym i wskazanych powyżej przepisów prawa. Zatem w tym zakresie zaskarżony wyrok nie może być poddany kontroli kasacyjnej.
Podobnie należało ocenić zarzuty naruszenia prawa materialnego art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. po przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że doręczenie decyzji jednostce organizacyjnej (fundacji) w czasie, gdy nie posiadała ona organu uprawnionego do jej reprezentowania (zarządu), nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Z uzasadnienia kontrolowanego wyroku nie wynika bowiem, aby w odniesieniu do przywołanego przepisu Sąd I instancji wyraził pogląd, który przypisuje mu skarżąca kasacyjnie, uznając go jednocześnie za nieprawidłowy. Jeżeli tak, to prowadzi to do wniosku, że na gruncie omawianych zarzutów kasacyjnych skarżącą kasacyjnie podjęła polemikę z poglądem nieistniejącym, bo nie wyrażonym przez sąd, co z kolei nie pozostaje bez wpływu na zasadność tego wniosku.
Należy też zauważyć, iż była członek zarządu Fundacji D. S. wnioskiem z dnia 11 lipca 2016 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji zwrotowej, wskazując, że decyzja z 3 lipca 2012 r., nr 4/2012 określającej obowiązek beneficjenta - Fundacji "A." do zwrotu dofinasowania ze środków europejskich nigdy nie została ww. podmiotowi doręczona. Dokonując kontroli decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 stycznia 2018 r. o sygn. IV SA/Gl 621/17, skargę ww. byłego członka zarządu oddalił, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2218/18 oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I GSK 2218/18 uznał, iż "Bezsporne w sprawie jest, że w dacie doręczenia decyzji zwrotowej zgodnie z wpisami w KRS uprawnionymi do reprezentacji beneficjenta byli prezes zarządu D. S. oraz członek zarządu M. K. Osoby te zostały wykreślone z KRS postanowieniem z 17 grudnia 2012 r.".
Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Według art. 171 p.p.s.a., wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Artykuł 170 p.p.s.a. dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe (B. Dauter (w:) A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 170). Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.
Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 561/18). Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy.
Powyższe powoduje, iż Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie jest związany ww. prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2218/18, w którym uznano, iż w dacie doręczenia decyzji zwrotowej zgodnie z wpisami w KRS uprawnionymi do reprezentacji beneficjenta byli prezes zarządu D. S. oraz członek zarządu M. K. Osoby te zostały wykreślone z KRS postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r.
Chybione są także zarzuty procesowe dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. WSA w Gliwicach prawidłowo rozpoznał sprawę w granicach jej przedmiotu, tj. w zakresie istnienia przesłanek nieważności decyzji, a nie ponownej oceny jej merytorycznej trafności. Skoro nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa, brak było podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i uchylenia decyzji.
W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie 2 sentencji na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
- - ---------------------- 2