Uzasadnienie
Decyzją z 22 czerwca 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "skarżący") w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Pismem z 2 lipca 2026 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższej decyzji.
Odpowiadając na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego odrzucenie, wskazując iż organ pierwszej instancji nie posiada w przedmiotowej sprawie legitymacji procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sprzeciw jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, o ile ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne.
W myśl natomiast art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Natomiast zgodnie z art. 50 § 2 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tą jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. Jak stwierdzono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2015 r., sygn. akt I OPS 2/15 (dostępna na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl), "ilekroć przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidualnej, na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze zarówno postępowania sądowego, jak i administracyjnego." Jednostka samorządu terytorialnego nie ma więc w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych (por. też uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 maja 2003 r., sygn. akt: I OPS 1/03).
Dopuszczenie możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego przez organ orzekający w pierwszej instancji doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w sprawie. Postępowanie sądowoadministracyjne nie może zaś służyć rozstrzyganiu sporów na tle odmiennych poglądów pomiędzy organami różnych szczebli. W zakresie zatem, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której jednostka samorządu terytorialnego, w imieniu której działa określony organ, zajmowałaby różną pozycję - występując najpierw przez organ wydający decyzję, a następnie w roli strony postępowania - w zależności od etapu załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej.
W sytuacji, w której organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, zostaje on pozbawiony uprawnienia do reprezentowania jej interesu prawnego. Wykonywanie władztwa administracyjnego następuje kosztem ograniczenia uprawnień w sferze dominium.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że Wójt Gminy [...], działający w sprawie jako organ I instancji, nie może kwestionować decyzji wydanej w tej samej sprawie przez organ wyższego stopnia, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Wydając bowiem akt w I instancji, organ nie działa jako podmiot, którego własnego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy sprawa. Natomiast, jak wyżej podkreślono, istnienie interesu prawnego, stosownie do treści art. 50 § 1 p.p.s.a., jest warunkiem niezbędnym do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z tego też względu nie można uznać, że organ pierwszej instancji należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 50 p.p.s.a. W ustawowej roli organu orzekającego nie ma bowiem miejsca na jego własny interes prawny lub obowiązek, nawet gdy w rzeczywistości decyzja ta dotyka bezpośrednio lub pośrednio jego praw i obowiązków (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z 6 lipca 2009 r., sygn. akt: I SA/Wr 941/09).
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a., Sąd postanowił sprzeciw odrzucić, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 100 zł, w punkcie 2 sentencji postanowienia, uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.