Uzasadnienie
Decyzją z 27 stycznia 2026r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej także: "SKO", "organ odwoławczy", "Kolegium"), w wyniku rozpatrzenia odwołania Ł. C. (dalej: "Skarżący", "Strona", "Wnioskodawca") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej: "Prezydent R." lub "organ I instancji’) z 26 listopada 2025r. w przedmiocie przyznania skarżącemu pomocy w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego rządowego programu osłonowego "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028 w kwocie 300,00 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. Decyzja została wydana m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025r., poz. 1691; dalej: "k.p.a.") oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2025 r., poz. 1214 ze zm.; dalej: "u.p.s.", "ustawa o pomocy społecznej").
Decyzje wydano w następującym stanie sprawy.
Powołaną na wstępie decyzją z 26 listopada 2025r. organ I instancji przyznał na rzecz Strony pomoc w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego rządowego programu osłonowego "Posiłek w szkole i w domu" (dalej zasiłek celowy) na lata 2024-2028 w kwocie 300,00 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2025 r. do 31 grudnia 2025 r.
W uzasadnieniu podał, że w wyniku postępowania ustalono, że Skarżący spełnia przesłanki do przyznania wsparcia w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach lokalnego programu osłonowego w zakresie dożywiania "Pomoc Gminy Miasta R. - posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028, gdyż dochód strony uzyskany w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 1.313 zł i jest niższy niż kwota równa 200% ustawowego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej w kwocie 2.020 zł.
Organ I instancji podniósł również, że zasiłek celowy o którego przyznanie zwrócił się Skarżący jest świadczeniem przyznawanym na dany cel a nie na okres. Dlatego przyznano zasiłek od listopada, gdyż październik upłynął i strona zabezpieczyła żywność we własnym zakresie.
Ze względu na ważny interes strony w postaci konieczności zabezpieczenia niezbędnej potrzeby bytowej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności zgodnie z art.108 k.p.a.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o przyznanie zasiłku celowego od października 2025r., tj. od miesiąca złożenia wniosku, zgodnie z art. 106 ust. 3 u.p.s.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Kolegium przedstawiło na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wskazując, że Skarżący 30.10.2025r. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na październik i kolejne miesiące.
Z materiału dowodowego, w tym z ustaleń wywiadu środowiskowego wynikało, że Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest bezdzietnym kawalerem, posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności znacznym, jest niezdolny do zatrudnienia.
Uchwałą Nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 roku ustanowiono wieloletni rządowy program "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028, który stał się podstawą do wydania Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia 27 listopada 2023 roku w sprawie ustanowienia lokalnego programu osłonowego w zakresie dożywiania "Pomoc Gminy Miasta R. - posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028. Stosownie do lokalnego programu Gmina Miasta R. udziela ze środków programu wsparcia w postaci m.in. świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej oraz spełniającym kryteria dochodowe w wysokości 200% kryterium wskazanego w art.8 w/w ustawy.
SKO wskazało, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s., zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1), w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust.2). Koniecznym warunkiem przyznania zasiłku celowego jest spełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 8 u.p.s. i wystąpienie trudnej sytuacji życiowej, w szczególności z powodów wymienionych w art. 7 tej ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, 3) rodzinie, w której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie zwanej dalej kryterium dochodowym rodziny. Warunkiem przyznania pomocy jest wystąpienie co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy społecznej
Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wysokość kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi: 1.010 zł. Zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia 27 listopada 2023r w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnej pomocy w zakresie dożywiania osób objętych wieloletnim rządowym programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028 w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, kryteria uprawniające do otrzymania pomocy wynoszą odpowiednio dla osoby samotnie gospodarującej kwotę 2.020 zł.
Środki otrzymane z dotacji Wojewody pozwoliły na przyznanie zasiłków celowych na zakup posiłku lub żywności m.in. dla osób samotnych posiadających znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności w wysokości 300 zł.
Następnie Kolegium przyjęło, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący spełnia przesłanki wynikające z przepisów prawa w tym zakresie. Sporny jest natomiast okres od kiedy zasiłek celowy został przyznany. Mając na uwadze powyższe Kolegium za uzasadnione uznało przyznanie Skarżącemu zasiłku celowego na zgłoszone potrzeby. Dostrzegło w tym względzie, że w dacie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, tj. 5 listopada 2025 r. wnioskodawca otrzymywał zasiłek stały w kwocie 1.097,16 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł. W tej sytuacji organ pomocy społecznej uznając, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji wsparł go stosownie do okoliczności i w miarę posiadanych do dyspozycji środków, kwotą 300 zł w listopadzie i grudniu 2025r. na częściowe zaspokojenie zgłoszonych potrzeb. A zatem, jak wynika z akt sprawy w miarę możliwości Ośrodek udziela Skarżącemu dodatkowego wsparcia finansowego, nie pozostawiając go bez pomocy.
Kolegium podkreśliło, że zasiłek celowy przyznawany jest na dany cel a nie na okres. Zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy, nie jest zaś świadczeniem przyznawanym "za okres". Nie ma zatem do niego zastosowanie art. 106 ust.3 u.p.s., z którego wynika, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, w którym złożony został wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Każdorazowo więc organ jest zobligowany zbadać czy istnieje potrzeba, której dotyczy wniosek (por. wyrok NSA z 31 maja 2022r., sygn. akt IOSK 1245/21).
Końcowo podkreśliło, że ze względu na ważny interes strony w postaci konieczności zabezpieczenia niezbędnej potrzeby bytowej organ I instancji nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności zgodnie z art. 108 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która ma charakter opisowy Skarżący podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację w sprawie. Uznając zaskarżoną decyzję za niesłuszną wystąpił o jej uchylenie i nakazanie organowi I instancji ponowne rozpoznanie sprawy. Uznał, że spełnił warunki uprawniające go do przyznania wnioskowanego świadczenia w miesiącu złożenia wniosku.
Odpowiadając na skargę, Kolegium wystąpiło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w swoim rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).
Dokonując według powyższych zasad sądowej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona, a zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania z porządku prawnego.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że jak słusznie dostrzegły organy w sprawie za ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych uznać należy poglądy prawne, które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela, że z zasady przyznawania zasiłków celowych uregulowanej w art. 39 u.p.s. wynika, że decyzje dotyczące zasiłków celowych, w tym wnioskowanego w realiach rozpoznawanej sprawy świadczenia pieniężnego na zakup posiłku mają charakter uznaniowy. Stąd, nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie tworzy roszczenia o przyznanie świadczenia, tym bardziej w wysokości lub formie uznanej przez stronę za odpowiednią.
Jak prawidłowo podkreślały organy, rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane są przez organy administracji w ramach uznania administracyjnego. Nawet zatem spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (por.m.in. wyroki NSA z 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06; 25 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 698/16; 16 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 836/12 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (zob.m.in. wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2224/15). Dlatego też, rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele tej pomocy określone w ustawie, jak i możliwości finansowe organu. Winien on uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres udzielonej mu ze środków publicznych pomocy.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy podkreślić w pierwszej kolejności należy, że wniosek skarżącego z 30.10.2025r. został uwzględniony przez organy orzekające w sprawie, to jest za zasadne uznano przyznanie Skarżącemu zasiłku celowego na zgłoszone potrzeby, tj. przyznano mu świadczenie pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego rządowego programu osłonowego "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028 w kwocie 300,00 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. Skarżący spełnił bowiem warunki przyznania pomocy społecznej wymienione w treści art. 7 u.p.s., w formie zasiłku celowego z art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. oraz kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s. i które na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1.010 zł oraz mającej zastosowanie w sprawie uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia 27 listopada 2023r w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnej pomocy w zakresie dożywiania osób objętych wieloletnim rządowym programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028 w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności wynosi odpowiednio dla osoby samotnie gospodarującej kwotę 2.020 zł.
Powyższych okoliczności, jak słusznie wskazał organ odwoławczy Skarżący nie kwestionuje. Sporny jest natomiast okres od kiedy zasiłek celowy został przyznany.
Zdaniem Strony bowiem winien on być przyznany od miesiąca złożenia przez niego wniosku z 30.10.2025r., tj. od października 2025r. jak stanowi treść art. 106 ust. 3 u.p.s., nie zaś jak przyjęły organy w sprawie od listopada 2025r.
W tym miejscu wskazać należy, że art. 106 ust. 3 powołanej ustawy stanowi, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem.
Niemniej jednak Sąd przyznaje rację w tym względzie organom orzekającym w sprawie, które słusznie przyjęły, że ww. przepis nie znajduje zastosowania w sprawie. Podzielić bowiem trzeba poglądy prawne w przytoczonym przez organy wyroku NSA z 31 maja 2022r., sygn. akt I OSK 1245/21, że zasiłek celowy przyznawany jest na dany cel a nie na okres. Zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy, nie jest zaś świadczeniem przyznawanym "za okres". Nie ma zatem do niego zastosowanie art. 106 ust.3 u.p.s., z którego wynika, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, w którym złożony został wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Każdorazowo więc organ jest zobligowany zbadać czy istnieje potrzeba, której dotyczy wniosek.
W realiach tej sprawy istnienie takiej potrzeby zbadały i udzieliły wsparcia Skarżącemu za wskazany okres w decyzji uznając, że potrzeba bytowa w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku została zaspokojona w październiku 2025r. Słusznie przy tym argumentuje Kolegium, że jak wynika z akt sprawy w dacie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, tj. 5 listopada 2025 r. wnioskodawca otrzymywał zasiłek stały w kwocie 1.097,16 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł. W tej sytuacji organ pomocy społecznej uznając, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji wsparł go stosownie do okoliczności i w miarę posiadanych do dyspozycji środków, kwotą 300 zł w listopadzie i grudniu 2025r. na częściowe zaspokojenie zgłoszonych potrzeb.
W konsekwencji, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż zdaniem Sądu organy wyjaśniły wystarczająco i wyczerpująco okoliczności faktyczne sprawy i wskazały z jakich przyczyn przyznanie wnioskowanej pomocy skarżącemu nie było możliwe. Nie przekroczyły przy tym granic uznania administracyjnego. W sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania (w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i 11 k.p.a.), w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji przeprowadził w sprawie wnikliwe postępowanie, dokładnie wyjaśniając stan faktyczny i należycie uzasadnił wydane rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy natomiast słusznie zaaprobował rozważania poczynione na wcześniejszym etapie postępowania i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku, czyli oddalił skargę.