Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 stycznia 2008 r. - data wpływu pisma do Sądu - skarżąca I. R. wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2008 r. odmawiającego przyznania I. R. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W tym stanie rzeczy w/w postanowienie traci moc, a wniosek podlega ponownemu rozpatrzeniu.
Wnioskodawczyni sprzeciw uzasadniła tym, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, gdyż jest bezrobotna, a mąż jest jedyną osobą utrzymującą z pensji w wysokości 2250 zł czteroosobową rodzinę, w tym dwoje małoletnich dzieci, ponadto wniosek o ustanowienie pełnomocnika motywuje brakiem wystarczającej wiedzy w kwestiach prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa jednak na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy /por. post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl/.
Zwolnienie od kosztów sądowych ma zatem charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od zasady ich ponoszenia przez stronę postępowania. Obejmuje osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową /rzeczywiście ubogie/, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów.
Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że należy zawsze zwrócić uwagę, czy wnioskodawca wraz z rodziną oprócz stałych dochodów posiada także majątek ruchomy i nieruchomy. Sposób zaś, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych.
Strona, biorąca udział w postępowaniu sądowym, winna więc liczyć się z kosztami z tym związanymi i gromadzić środki z dochodów uzyskiwanych w dłuższym czasie. Orzecznictwo sądowe stoi na stanowisku, iż strona powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach i nie może być nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody.
Nade wszystko strona winna uprawdopodobnić swoją złą sytuację finansową poprzez udzielenie odpowiedzi na zadane przez Sąd pytania, w celu dokonania przez Sąd najbardziej obiektywnej oceny stanu finansowego rodziny.
Wnioskodawczyni nie wyszczególniła we wniosku, ani gdzie mieszka, ani jakie ponosi stałe wydatki miesięczne (opłaty, media, telefon, podatek, utrzymanie samochodu). W sposób ogólnikowy wskazała, że kwota jaką uzyskuje z tytułu wynagrodzenia za pracę mąż nie jest dużą kwotą, gdy podzieli się ją na cztery. Wnioskodawczyni w formularzu wniosku oświadczyła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku.
W związku z faktem, iż wnioskodawczyni nie zakreśliła, w jakich warunkach zamieszkuje, Sąd wezwał ją do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udzielenie dodatkowych informacji, w tym: wskazanie czy zamieszkuje z rodziną ojca we wspólnym gospodarstwie domowym, jakie są dochody wszystkich osób zamieszkujących w tym gospodarstwie, jakie są wydatki miesięczne na utrzymanie tego gospodarstwa: gaz, prąd, woda, itp., oraz nadesłanie kopii wyciągów bankowych z ostatnich trzech miesięcy oraz kopii zeznań podatkowych za ostatni rok wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
Wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi we wskazanym przez Sąd terminie, co więcej nie udzieliła odpowiedzi w ogóle.
Ze sprzeciwu zaś wynika jedynie, że wnioskodawczyni wspólnie z mężem utrzymują się z dochodów wysokości 2250 złotych brutto miesięcznie. Kwota ta uzyskiwana jest przez małżonka wnioskodawczyni z tytułu wynagrodzenia za pracę. Skarżąca zakreśliła, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają z nimi małoletnie dzieci: córka i syn.
Brak podania dokładnych danych w kwestii mieszkania oraz wydatków, jakie ponosi rodzina wnioskodawczyni uniemożliwia obiektywną ocenę jej zdolności finansowych. Nadal bowiem nie wiadomo gdzie wnioskodawczyni mieszka oraz jakie miesięczne wydatki ponosi.
Biorąc pod uwagę dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz brak udzielenia odpowiedzi na pytania zadane przez Sąd dotyczące sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, uznać należy, iż wniosek I. R. nie jest dostatecznie uprawdopodobniony, zatem nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W sytuacji bowiem nie możności ustalenia faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawczyni, czyli nie spełnienia przez wnioskodawczynię ustawowych przesłanek do przyznania prawa pomocy należy odmówić jego przyznania.
Z tych względów i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji.