Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania A. W. ("skarżąca") prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
Od ww. postanowienia skarżąca nie wniosła sprzeciwu.
W dniu [...] czerwca 2018 r. skarżąca wniosła o wyznaczenie jej pełnomocnika z urzędu w związku z wygaśnięciem pełnomocnictwa, udzielonego przez nią pełnomocnikowi z wyboru. W wykonaniu wezwania z dnia 10 lipca 2018 r. skarżąca uzupełniła powyższe pismo składając wypełniony formularz PPF, w którym rozszerzyła zakres wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej zmiany swojego postanowienia z dnia 30 sierpnia 2017 r., wskazując na podobieństwo obu wniosków i niepodanie przez skarżącą okoliczności, przemawiających za zmianą tego postanowienia.
Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
Z kolei na podstawie art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana okoliczności sprawy to zarówno zmiana okoliczności faktycznych, które stanowiły przesłankę rozstrzygnięcia, jak również zmiana okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które wcześniej zapadło (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471 131). Ponadto, okoliczności te muszą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności istotnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 117/09, LEX nr 546 389).
W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o zmianę postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 30 sierpnia 2017 r., którym odmówiono jej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Na podstawie przywołanego wcześniej art. 165 P.p.s.a., uwzględnienie takiego wniosku jest możliwe tylko wtedy, gdy doszło do zmiany okoliczności sprawy. Biorąc pod uwagę pierwotny wniosek skarżącej oraz kolejny, z dnia [...] czerwca 2018 r., należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącej nie uległa zmianie.
We wniosku skarżąca nie przywołała żadnych okoliczności, które pozwalałyby stwierdzić, że jej sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na to, że poprzednio dokonana ocena jej możliwości w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych czy też powołania pełnomocnika z wyboru stała się nieaktualna. W związku z tym należało przyjąć, że wykazywana przez skarżącą sytuacja majątkowa nie uległa pogorszeniu, a jej ocena, dokonana przez referendarza sądowego – była prawidłowa.
Podkreślić należy, że przyznanie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez nią środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Z kolei obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego, sam w sobie, nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń, a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji i wsparcie tylko tych podmiotów, których sytuacja finansowa faktycznie nie pozwala w pełni korzystać z przysługujących uprawnień (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1517/13, LEX nr 1 420 190 i z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14, LEX nr 1 495 320).
W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 165 i 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.