Uzasadnienie
W dniu 19 maja 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy P. G., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.)
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia).
Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącej i jej zdolności płatniczych należało stwierdzić, że wnioskodawczyni wykazała, iż nie jest w stanie ponieść w całości kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni zamieszkuje wspólnie z synem, który ze względu na jej zły stan zdrowia opiekuje się nią oraz jej pomaga. Dodała, iż z tego powodu syn zrezygnował ze stałej pracy. Skarżąca podała, że utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu renty w wysokości 1.928,00 złotych brutto miesięcznie.
Wnioskodawczyni wskazała, że ponosi miesięcznie następujące wydatki: kwotę 250,00 złotych na opał, kwotę ok. 500,00 złotych na opłaty za energię, telefon, wodę oraz na leczenie ok. 500,00 złotych.
Skarżąca zakreśliła w formularzu, że posiada dom o pow. 51 m ² oraz działkę o pow. 484 m ² na której jest on posadowiony.
Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącej z punktu widzenia możliwości ponoszenia przez wnioskodawczynię kosztów sądowych porównano wysokość miesięcznych dochodów z kwotami wskazanymi przez stronę wydatków i stwierdzono, iż wnioskodawczyni nie jest w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 200,00 złotych oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stwierdzono, że byłby to wydatek wykraczający poza jej rzeczywiste możliwości finansowe. W związku z powyższym, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez zwolnienie z wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Jednocześnie uznano, że brak jest brak podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Dochód miesięczny uzyskiwany przez wnioskodawczynię w wysokości 1.928,00 złotych stanowi stałe źródło dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winna ona zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego.
Wskutek powyższego stwierdzono, że wnioskodawczyni mając stały dochód miesięczny powinna partycypować w pozostałych kosztach postępowania sądodowoadministracyjnego tj. ewentualnych opłatach kancelaryjnych, kosztach postępowania zażaleniowego, bądź kasacyjnego.
Podkreślić należy, że wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r. II OZ 678/09).
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.