Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu wniosek A. J. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że A. J. posiada dom o powierzchni 300 m2 o wartości 1,5 miliona zł, samochód [...], jego żona posiada samochód [...]. Jako osoby prowadzące z nim wspólne gospodarstwo domowe skarżący wymienił żonę oraz matkę. Oświadczył, że ze względu na stan zdrowia od 1 stycznia 2014 r. nie uzyskuje dochodów. Wskazał, że posiada oszczędności w wysokości 100.000 zł. Żona skarżącego uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 8.900 zł netto miesięcznie. Do stałych wydatków skarżący zaliczył: ponoszone przez żonę koszty wynajmu mieszkania i dojazdu do pracy – 2.000 zł, koszty leczenia skarżącego – 3.000 zł, opłaty za media – 1.500 zł.
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu A. J. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz wskazał, że w przypadku skarżącego nie można mówić o braku środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w zainicjowanej przez niego sprawie, a zatem brak jest uzasadnienia dla przerzucenia kosztów postępowania na współobywateli. W ocenie referendarza nie sposób uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w niniejszej sprawie.
Sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego złożył skarżący wskazując, że dochody żony pokrywają koszty utrzymania i opiekę nad teściową. Ponadto ocena wartości domu nie ma nic do rzeczy, ponieważ dom sam w sobie jest tylko kosztem, zaś posiadanie samochodów nie jest żadnym synonimem bogactwa. Skarżący podał ponadto, że oszczędności są wydawane na jego leczenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z obowiązującym w niniejszej sprawie (w której postępowanie sądowe zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) brzmieniem art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sytuacja finansowa wnioskodawcy nie wskazuje, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny
Wskazać należy, że wnioskodawca posiada dom o powierzchni 300 m2 o wartości 1,5 miliona zł, samochód [...], jego żona posiada samochód [...]. Ponadto wnioskodawca posiada oszczędności w wysokości 100.000 zł. Żona skarżącego uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 8.900 zł netto miesięcznie. Do stałych wydatków skarżący zaliczył: ponoszone przez żonę koszty wynajmu mieszkania i dojazdu do pracy – 2.000 zł, koszty leczenia skarżącego – 3.000 zł, opłaty za media – 1.500 zł. Z przedstawionej sytuacji finansowej wnioskodawcy wynika, że wnioskodawca nie należy do osób ubogich.
Nie znajduje uzasadnienia twierdzenie skarżącego, że dochody żony (w kwocie 8900 zł netto) pokrywają koszty utrzymania i opiekę nad teściową. Stwierdzić bowiem należy, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest nie tyle wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Podkreślić jednocześnie trzeba, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Z uwagi na powyższe, na podstawie 246 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.