Uzasadnienie
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2014 r. przyznano P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, a w pozostałym zakresie oddalono wniosek. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw.
Po ponownym rozpoznaniu wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 lutego 2014 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego i odmówił zwolnienia go od kosztów sądowych.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II OZ 373/14.
W dniu 19 maja 2014 r. skarżący P. K. złożył ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który należało potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2014 r. w zakresie punktu 2, tj. odmowy zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych. We wniosku wskazał, że zaistniały okoliczności powodujące niemożność uiszczenia kosztów sądowych. Wyjaśnił, że jego żona w dniu 26 maja 2014 r. ma skierowanie do szpitala klinicznego na zabieg, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami z uwagi na konieczność wyjazdów do [...] oraz braku wynagrodzenia za pobyt w szpitalu (praca na kontrakcie). Z dołączonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką oraz trójką dzieci. Posiada mieszkanie w wysokości 62 m 2, nieruchomość rolną o powierzchni 2,4ha oraz kamienicę w [...]. Wskazał, że łącznie z żoną uzyskuje dochód w wysokości 6 800 zł miesięcznie. Wyjaśnił, że dodatkowe informacje finansowe znajdują się już w aktach sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej ppsa, postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Wskazać należy, iż wyżej wymieniony przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, warszawa 2005, s. 382-383).
Zgodnie z art. 243 § 1 w/w ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zauważyć należy, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy może być złożony ponownie, jeżeli nastąpiła zmiana okoliczności zarówno faktycznych, jak i prawnych, która stanowiła podstawę orzeczenia o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 408/05 niepubl.).
Art. 246 § 1 pkt 1 ppsa stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oznacza to, że wnioskujący musi udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, zaś niewypełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca winien wykazać, że w stosunku do poprzedniego okresu jego sytuacja materialna i osobista zmieniła się na tyle, że obecnie konieczne jest przyznanie mu prawa pomocy także w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z dołączonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką oraz trójką dzieci. Posiada mieszkanie w wysokości 62 m 2, nieruchomość rolną o powierzchni 2,4ha oraz kamienicę w [...]. Wskazał, że łącznie z żoną uzyskuje dochód w wysokości 6 800 zł miesięcznie.
Wobec wskazania przez skarżącego, że pozostałe informacje co do sytuacji finansowej znajdują się w aktach sprawy, w kwestiach wydatków strony należało przyjąć stan faktyczny opisany w prawomocnym postanowieniu z dnia 10 lutego 2014 r.
Jak wynika z akt sprawy, wydatki zostały wyszczególnione w piśmie z dnia 27 grudnia 2013 r. i są to: wydatki żony – ZUS 1000 zł, urząd skarbowy 300 zł, paliwo 300 zł, spłata kredytu 500 zł, oraz wydatki wnioskodawcy – urząd skarbowy 789 zł, KRUS 125 zł, urząd miasta 185 zł, PZU 51 zł. Ponadto wnioskodawca wskazał stałe opłaty – czynsz 100 zł, gaz 200 zł, prąd 200 zł, bilety do szkoły 150 zł, paliwo 200 zł, środki czystości 50 zł, odzież 100 zł, żywność 1500 zł, Internet 85 zł, składki do szkoły 50 zł, leki 50 zł, lekcje gry na gitarze 120 zł. Do wniosku dołączył kopię dokumentów PIT. Wnioskodawca nie nadesłał natomiast kopii wyciągu z rachunku bankowego.
Biorąc pod uwagę aktualny dochód w wysokości 6800 zł, na jedną osobę w rodzinie przypada 1360 zł, zatem jest większy w porównaniu z okresem przyjętym za podstawę orzekania w postanowieniu z dnia 10 lutego 2014 r., kiedy to ustalono, że dochód na rodzinę wynosi kwotę ok. 6460 zł, co dawało na jedną osobę w rodzinie kwotę 1292 zł.
Skarżący powołał się w ponownym wniosku na okoliczność, że jego małżonka została skierowana na zabieg, co wiąże się kosztami dojazdów do innego miasta oraz brakiem wynagrodzenia za okres pobytu w szpitalu i w tych okolicznościach skarżący upatruje zmiany w sytuacji finansowej. Skarżący nie wykazał jednak na jakim poziomie kształtują się ww. dodatkowe wydatki, ani w jakiej mierze wpływają one na aktualną sytuację finansową, ani też w jakim okresie żona skarżącego nie wykonuje pracy na kontrakcie i z tego powodu nie otrzymuje wynagrodzenia. Biorąc pod uwagę fakt, że skarżący jest stroną licznych postępowań sądowoadministracyjnych i w każdej z nich składa wielokrotne wnioski o przyznanie prawa pomocy (podobnie w niniejszej sprawie), zatem jest świadomy, że wszelkie zmiany w jego sytuacji finansowej winny być dokładnie przytoczone (poprzez podanie ich wysokości) i udokumentowane. W niniejszej sprawie, domagając się ponownie zwolnienia od kosztów sądowych, skarżący nie wykazał zmiany w jego sytuacji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie mu prawa pomocy także w zakresie zwolnienia od tych kosztów.
Należy podkreślić, że strona, wnosząc sprawę do Sądu, winna partycypować w kosztach postępowania (stanowiących należność publicznoprawną), a pomoc państwa przyznawana jest dopiero wówczas, gdy strona przy dołożeniu wszelkich sił i starań nie jest w stanie samodzielnie ponieść tych kosztów. W ocenie Sądu skarżący nie jest taką osobą, i jest on w stanie uiścić te koszty, które na obecnym etapie postępowania dotyczą jedynie wpisu sądowego od skargi w wysokości nie wyższej niż 200 zł.
Nie można pominąć także i tego, że w przedmiotowej sprawie skarga została złożona w dniu 22 października 2013 r., a przekazana do Sądu w dniu 13 listopada 2013 r. Od momentu wpływu skargi do Sądu do chwili obecnej upłynął na tyle długi okres (ponad pięć miesięcy), że skarżący był w stanie w tym okresie, przy osiąganych dochodach, zaoszczędzić środki na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Należy pamiętać, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący winien się liczyć także z ewentualnością uzyskania negatywnego dla siebie rozstrzygnięcia, i w takim wypadku zabezpieczyć środki konieczne do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa orzekł, jak w sentencji postanowienia.