Uzasadnienie
[...] w [...] wraz ze skargą kasacyjną od wyroku z dnia 29 stycznia 2015 r. wydanego w niniejszej sprawie złożyło na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek strona skarżąca wskazała, że jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej z uwagi na konieczność spłacania zaciągniętych kredytów, koniecznych dla realizacji celów statutowych, co pochłania cały dochód Stowarzyszenia. Podniosła też, że prezes [...] w [...] pracuje społecznie, nie pobierając wynagrodzenia. W ostatnim okresie zaistniała także konieczność rezygnacji z zatrudniania pracowników administracji.
Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Wskazać też trzeba, że w orzecznictwie sądowym i w doktrynie przyjmuje się, iż ubiegając się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania osoba prawna czy też inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej zobowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na ich poniesienie, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2008 r. II OZ 318/08 Lex nr 479111, z dnia 1 kwietnia 2008 r. II OZ 266/08 Lex nr 479009, z dnia 26 stycznia 2009 r. II OZ 28/09 LEX nr 537851, z 29 marca 2011 r. I OZ 191/11 LEX nr 794951, J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r.). Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem strony w sprawie może zatem nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów.
W ocenie referendarza sądowego wniosek [...] w [...] nie zasługuje na uwzględnienie, strona skarżąca nie wykazała bowiem, iż znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby ją do skorzystania z instytucji prawa pomocy.
Jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca prowadzi [...] w [...]. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej prowadzi pole namiotowo-kamperowe, świadczy usługi związane z czarterem jachtów, wodowaniem i zimowaniem jachtów.
Z treści wniosku wynika, że kapitał zakładowy wynosi 669.148,47 zł, wartość środków trwałych – 3.897.895,85 zł, za ostatni rok obrotowy Stowarzyszenie osiągnęło zysk w wysokości 144.436,41 zł. Według oświadczenia zawartego we wniosku, dwa konta bankowe wykazują salda ujemne: - 1.207.000 zł i – 110.000 zł. Stowarzyszenie wskazało też na pożyczkę w kwocie 512.126,85 zł.
Pismem z dnia 12 maja 2015 r., z uwagi na niewystarczające przedstawienie sytuacji finansowej w złożonym wniosku, wezwano stronę skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie kopii bilansu za 2014 rok; wskazanie wysokości dochodów uzyskanych z prowadzonej działalności w okresie ostatnich trzech miesięcy; nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy.
W odpowiedzi na wezwanie [...] nadesłało kopię bilansu i wyciągi z jednego rachunku bankowego. Jak wynika z nadesłanych wyciągów, strona skarżąca ma przyznany limit debetowy do wysokości 110.000 zł. Zauważyć trzeba, że wprawdzie konto to rzeczywiście w okresie objętym nadesłanymi wyciągami wykazywało saldo ujemne, do wysokości przyznanego limitu debetowego, jednakże na rachunek Stowarzyszenia wpływały znaczne kwoty związane z prowadzoną działalnością czy z tytułu darowizn na cele statutowe – np. w dniu 12 lutego – 5000 zł, 3 marca – 3400 zł, 6 marca - 2500 zł, 9 marca – 850 zł, 11 marca – 3000 zł, 19 marca – 2400 zł, 27 marca – 3800 zł, 8 kwietnia – 2950 zł, 13 kwietnia - 850 zł, 14 kwietnia – 3000 zł, 16 kwietnia – 6000 zł, 17 kwietnia – 1050 zł, 20 kwietnia – 2000 zł, 28 kwietnia – 2000 zł, 29 kwietnia – 800 zł, 30 kwietnia – 3000 zł.
Warto również zwrócić uwagę na kwoty wpłacane w ramach zasilenia konta – w dniu 13 kwietnia – 2000 zł, 20 kwietnia – 5000 zł, 28 kwietnia – 8000 zł.
Podkreślić ponadto trzeba, że Stowarzyszenie nie nadesłało wyciągów z drugiego z posiadanych rachunków bankowych, co nie pozwala na dokładne ustalenie, jakimi środkami finansowymi strona dysponuje. Ponadto pomimo zawartego w piśmie z dnia 12 maja 2015 r. wezwania do wskazania wysokości dochodów uzyskanych z prowadzonej działalności w okresie ostatnich trzech miesięcy, Stowarzyszenie takiej informacji nie udzieliło.
W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze udzielone przez stronę skarżącą informacje, nie można uznać, że [...] udowodniło, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej.
Jak wynika z akt sprawy, Stowarzyszenie posiada środki trwałe o dużej wartości, prowadzi [...] w [...], osiągnęło znaczny zysk za ubiegły rok obrotowy. Podkreślić też trzeba, że na konto, którego dotyczą nadesłane przez [...] wyciągi, wpływają znaczne środki, w tym również z tytułu "zasilenia konta", wielokrotnie przekraczające wysokość wpisu od skargi kasacyjnej.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, z uwagi na uzasadnienie wniosku wskazujące na konieczność spłacania przez Stowarzyszenie zaciągniętych kredytów, iż zobowiązania kredytowe nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432).
Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).