Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 6 listopada 2014 r. wpłynął wniosek D. W. o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w wysokości 2 781 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że są współwłaścicielami działki nr [...] i nr [...] o powierzchni [...] m2 w N. Oświadczyła, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Podała, że w mieszkaniu którym mieszkają nie mają wody ani ogrzewania, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Z dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawczyni mieszka w mieszkaniu o powierzchni 57 m2, bez wody i ogrzewania. Dodała, że ich dzieci nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa, są tylko zameldowani w tym miejscu. Wskazała, że ich emerytury są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z uwagi na prowadzenie tak licznych spraw sądowych są nie do wytrzymania.
Nie mają kont bankowych, nie mają pojazdów mechanicznych poza rowerami, nie otrzymują pomocy od dzieci, znajomych, organizacji społecznych. Oświadczyła, że J. W. nie prowadzi żadnej firmy transportowej, M. W. również nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, przy czym zaznaczono, że być może założyła działalność gospodarczą pod adresem w N., ale jeżeli zarejestrowała, to bardzo niedawno, nie osiąga jeszcze żadnych dochodów; być może będzie to działalność internetowa, do której też są potrzebne nakłady na opłaty czy ZUS. Wnioskodawczyni dodała, że na żywność mają mniej niż 900 zł, z leków kupują tylko te ratujące życie. Załączyła kopie dokumentów PIT 40A za 2013 r., z których wynika, że M. W. osiągnął w 2013 r. dochód 21 401 zł a D. W. 17 673 zł.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1969/14 odmówiono D. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Na orzeczenie to został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw.
W sprzeciwie D. W. wskazała, że "rażąco jest naruszana Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 1, 2, 7, art. 31 ust. 1, 2, 3, art. 32 ust. 1 i 2 nie tylko przez organ, ale również przez Sąd, który pozbawiając nas prawa pomocy, pozbawia nas prawa do wyroku, prawa do sądu i prawa do wyjaśnienia i obrony swych materialnych praw. Z tych też względów postanowienie referendarza sądowego winno być uchylone, zmienione i przyznana nam pomoc jak we wnioskach złożonych do Sądu".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawczynię sprzeciwu – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Wyjaśnić trzeba, że ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim.
Konkludując wskazać należy, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
W niniejszej sprawie, Sąd nie może prawidłowo i rzetelnie ocenić sytuacji finansowej wnioskodawczyni wskutek nie udzielenia przez nią szczegółowych informacji. Wnioskodawczyni nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika dostatecznie dużo informacji, na podstawie których Sąd mógłby ocenić sytuację materialna wnioskodawczyni, w szczególności w świetle nie udzielenia informacji na temat ponoszonych comiesięcznych wydatków, a zatem uniemożliwiła sądowi podjęcie decyzji o przyznaniu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Dopiero porównanie koniecznych wydatków z wpływami pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni wraz z mężem otrzymuje stalą emeryturę, co z kolei skłania do wniosku, że ich sytuacja materialna jest stabilna.
Emerytura jest bowiem stale wypłacanym przychodem, z którego skarżąca żyje. Gdyby skarżąca udzieliła odpowiedzi w sposób do którego została zobowiązana Sąd miałby podstawy do oceny czy można skarżącą zaliczyć do osób wyjątkowo ubogich, spełniających warunek do przyznania prawa pomocy. Złożone przez skarżącą oświadczenia jest zaś niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych.
Jeszcze raz podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia swojej sytuacji materialnej a zatem przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy.
W związku z niewystarczającym uzasadnieniem wniosku zawartym w formularzu PPF oraz ustosunkowaniem się do zawartych w zarządzeniu pytań w sposób wybiórczy brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Sąd w sytuacji braku informacji wymaganych od wnioskodawczyni, na których mógłby oprzeć orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy, uznał, że skarżąca nie wykazała by spełniała ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy i zmuszony był odmówić jego przyznania.
Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.