Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.
Wnioskodawca w formularzu PPF wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną. Utrzymują się z własnych dochodów tj. z emerytur w łącznej wysokości 4 063,30 zł. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. 55 m2, żona wnioskodawcy posiada ½ udziału mieszkania spółdzielczego. Wnioskodawca wskazał, że posiada dług w wysokości 116 629,26 zł., którego wierzycielem jest Miasto [...]. Dług ten spłacany jest w ratach po 1 500 zł. miesięcznie. Wydatki zostały wyszczególnione i wynoszą, poza ww. zobowiązaniem, czynsz za mieszkanie – 550 zł., opłaty za prąd i gaz – 221,96, leki – 250 zł., bieżące wydatki – 1540,78 zł.
Do wniosku dołączono kopię aneksu z rozłożeniem zadłużenia na raty.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny.
Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
Biorąc pod uwagę sytuację majątkową J. S. uznać należy, iż uzasadnione jest przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w jednak tylko w ograniczonym zakresie tj. częściowego przyznania prawa pomocy dotyczącego ustanowienia zawodowego pełnomocnika. W gospodarstwie domowym wnioskodawcy pozostają dwie osoby. Dochód około 4 000 zł jaki uzyskuje strona jest obciążony spłatą zadłużenia płatnego w comiesięcznych ratach w wysokości 1 500 zł. W tym stanie rzeczy uznano, że strona z pozostałych dochodów, nie jest w stanie samodzielnie opłacić zawodowego pełnomocnika. Jednakże uznano, że stronę z ww. dochodu stać jest na samodzielne opłacenie kosztów sądowych.
Należy pamiętać, że koszty jakie pozostały w sprawie to 100 zł. opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku i – ewentualnie – wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Zdaniem orzekającego stronę stać jest na uiszczenie tych kosztów, tym bardziej, że strona samodzielnie uiściła wpis sądowy (w wysokości 100 zł.) zatem należy przyjąć, że wydatek tego rzędu uiszczany raz na jakiś czas jest w zasięgu finansowym wnioskodawcy. Z danych zawartych w formularzu PPF nie przedstawia się obraz wnioskodawcy jako osoby ubogiej, a tylko takim osobom należy przyznawać prawo pomocy. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody.
Należy również mieć na uwadze, że zobowiązania cywilnoprawne, jakim jest niewątpliwie spłata długu, nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi do jakich należą wydatki w sprawie sądowo-administracyjnej.
W tej sytuacji przychylono się tylko częściowo do wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.