Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz ze skargą wniesioną na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] wpłynął na uzupełnionym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy G. C. We wniosku wnioskodawczyni przedstawiła swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną. Wprawdzie w pkt 4 formularza nie zakreśliła w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy. Z treści skargi wynika, że wnosi o zwolnienie z kosztów sądowych, w takim też zakresie złożony wniosek został rozpoznany.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.).
Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia).
Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.
Oceniając dane przedstawione w formularzu uznano, że wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz synem. Wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 6.600,00 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się renta + emerytura wnioskodawczyni w wysokości 4.600,00 złotych oraz 2.000,00 złotych uzyskiwane przez małżonka z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Wnioskodawczyni podała, że posiada dom o pow. 180 m ² wraz z działką na której jest on posadowiony o pow. 600 m ². Oświadczyła, że posiadają także z mężem mieszkanie o pow. 38 ² oraz oszczędności pieniężne w wysokości 60.000,00 złotych.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podniosła, że od lat choruje na schorzenia, które wskazała we wniosku i w związku z tym ponosi znaczne koszty na zakup leków. Dodała, że małżonek także cierpi na przewlekłą chorobę.
Skarżąca podała, że syn studiuje zaocznie i jest na jej i mężu utrzymaniu. Nadmieniła, że ponosi również koszty związane z utrzymaniem osoby od której otrzymała dom na zasadach dożywocia. Wnioskodawczyni wskazała, że koszty wynikające z umowy dożywocia związane z utrzymaniem i eksploatacją domu wynoszą około 400,00 złotych. Natomiast koszty związane z bieżącym utrzymaniem (światło, gaz, woda, śmieci, opłaty abonamentowe, opłata za studia, czynsz za mieszkanie) wynoszą 1.900,00 złotych.
Biorąc pod uwagę powyższe dane stwierdzono, że wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie, małżonka i syna. Zaznaczyć bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb.
W niniejszej sprawie uzyskiwany przez wnioskodawczynię i jej małżonka niemały dochód miesięczny w wysokości 6.600,00 złotych oraz zgromadzone oszczędności pieniężne w znacznej wysokości tj. 60.000,00 złotych nie wskazują aby wnioskodawczyni była w trudnej sytuacji materialnej.
Podnieść przy tym należy, jak wskazano wyżej instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowana tylko do osób pozostających w bardzo trudniej sytuacji materialnej (ubóstwie) – osób bezrobotnych czy osiągających znikome czy nieregularne niskie dochody.
Wskazać przy tym należy, że aktualna linia orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy uznaje fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex nr 965945).
Wobec powyższego uznano, że wniesienie jednorazowej opłaty z tytułu wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500 złotych jest zatem w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawczyni. Jest to wydatek, który wnioskodawczyni może ponieść posiadając wskazane dochody i zgromadzone oszczędności. Podobnie pozostałe koszty sądowe – ewentualne opłaty kancelaryjne – mogące wystąpić w trakcie prowadzenia sprawy są w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawczyni. Oceniono, że poniesienie kosztów sądowych w całości przez wnioskodawczynię nie spowoduje utraty jej płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym wnioskodawczyni i jej rodziny.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.