Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r., na podstawie art. 49b ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), dalej Prawo budowlane, oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., nakazał Gminie [...] - rozbiórkę dwóch bram ogrodzeniowych przesuwnych usytuowanych na działce nr [...] stanowiącej drogę gminną w [...], gm. [...] oraz uporządkowanie terenu.
Organ wyjaśnił, że nakazał P.T. rozbiórkę ww. ogrodzenia decyzją z dnia [...] grudnia 2007r., która została następnie uchylona decyzją z dnia [...] marca 2008r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008r. nałożył na P.T. obowiązek przedstawienia określonej dokumentacji, którego zobowiązany nie wykonał. Z tej przyczyny decyzją z dnia [...] września 2008r. organ powiatowy ponownie nałożył na P.T. obowiązek rozbiórki. Również i ta decyzja została uchylona przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2008r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008r. organ powiatowy obowiązek przedstawienia dokumentacji niezbędnej do legalizacji spornych bram skierował do Gminy [...]., która żądanych dokumentów nie złożyła. Z tej przyczyny obowiązkiem organu było wydanie nakazu rozbiórki, zgodnie z art. 49 b ust. 3 Prawa budowlanego.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2010r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania P.T. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i wskazał, że realizując samowolnie przedmiotowy obiekt inwestor naruszył art. 28 Prawa budowlanego.
Organ odwoławczy podzielił argumentację przedstawioną w decyzji organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania o bezprawnym przejęciu ww. działki przez Gminę [...] wskazał, że fakt ten nie został potwierdzony żadnymi dokumentami. Brak jest też informacji o wzruszeniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1993r., mocą której Gmina [...] nabyła własność tej działki. Inwestor nie legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, dlatego legalizacja bram nie była możliwa.
Skargę na powyższą decyzję złożył P.T., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji i zarzucił w szczególności naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym przeprowadzeniu dowodów koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy; oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 30 ust. 1 pkt 3 i art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego.
Wskazał, że organ odwoławczy nie odniósł się do podniesionych w odwołaniu naruszeń przepisów postępowania, jak i Prawa budowlanego.
Organ I instancji nie poczynił ustaleń nakazanych decyzją z dnia [...] listopada 2008r. co do wyjaśnienia lat budowy bram, zastosowania prawa obowiązującego w okresie ich budowy, dokonania kwalifikacji przedmiotu postępowania, gdyż nie wyjaśniono, czy jest to część ogrodzenia, czy jest to ogrodzenie działki skarżącego, czy samodzielny obiekt przegradzający działkę nr ew. [...].
Ponadto, w podstawie prawnej organ I instancji powołał art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym obowiązki zmierzające do legalizacji samowoli można nałożyć wyłącznie na inwestora. Natomiast organ powiatowy nie ustalił kto, kiedy i w jakich okolicznościach postawił sporne bramy a więc nie ustalił także osoby inwestora. W tej sytuacji nałożenie obowiązku rozbiórki na Gminę [...], wnioskującej o obciążenie tym obowiązkiem skarżącego, nie znajduje uzasadnienia w powołanych przepisach.
Skarżący stwierdził, że ogrodzenie wraz z bramami pamięta z czasów swojego dzieciństwa, a więc sprzed 34 lat. Droga, wskazana jako działka nr [...], jest drogą wiodącą z posesji skarżącego do jego gruntów, którą zawsze traktował jako własną drogę wewnętrzną. Podkreślił, że droga ta nigdy nie była i nie jest używana publicznie. Stanowi drogę dojazdową do nieruchomości objętych księgą wieczystą p.n. "Dobra Ziemskie [...] część litra A". Postanowieniem z [...] marca 1965 r. spadek po J.P. w całości otrzymała babcia skarżącego W.T., po której spadek objął skarżący z dniem [...] marca 2004r. Skarb Państwa nigdy nie był i nie jest właścicielem tej działki.
W dalszej części skargi skarżący przedstawił okoliczności dotyczące przeniesienia na Gminę własności ww. działki oraz wskazał, że wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji "komunalizacyjnej". Kwestia komu przysługuje własność działki nr [...] stanowi zagadnienie wstępne podlegające rozstrzygnięciu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, dlatego postępowanie w sprawie rozbiórki powinno być zawieszone.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2010r., nakazującą Gminie [...] – na podstawie 49 b ust. 1 i 3 Prawa budowlanego - rozbiórkę dwóch bram ogrodzeniowych przesuwnych, wzniesionych na działce nr [...] stanowiącej drogę gminną.
Zdaniem Sądu prawidłowe było stanowisko organów, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdował art. 49 b obowiązującej ustawy Prawo budowlane, który reguluje postępowanie legalizacyjne odnośnie obiektów budowlanych wzniesionych bez zgłoszenia.
Wskazać bowiem trzeba, że z mocy ustawy Prawo budowlane ustawą z 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 1997 r. Nr 111, poz. 726), która weszła w życie 24 grudnia 1997 r. budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,2 metra, wymaga uprzedniego zgłoszenia robót organowi architektoniczno-budowlanemu. Powyższe wynika z treści art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Jak bowiem ustalono w toku postępowania administracyjnego, na działce nr [...] - poprzecznie do istniejącej drogi - zostały wzniesione dwie bramy przesuwane. Taki stan faktyczny utrwalono na kserokopiach zdjęć dołączonych do protokołu oględzin przeprowadzonych przez organ powiatowy w dniu [...] maja 2008r. Zarówno stan zużycia, jak i technologia w jakiej wykonano sporne obiekty budowlane - bramy są przesuwane - wskazuje, że są to obiekty stosunkowo nowe. Nie mogły zatem powstać 34 lata temu, jak wskazywał skarżący. Stanowisko to znajduje również potwierdzenie w protokole z oględzin przeprowadzonych przez organ powiatowy w dniu [...] lutego 2008r., w którym odnotowano, że drogę zamknięto ostatecznie ok. 3 lata temu.
Zauważyć przy tym należy, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że działka nr [...] stanowi drogę gminną. W zaświadczeniu Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 22 sierpnia 2008r. wskazano bowiem, że ww. nieruchomość w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego m. [...] (uchwała nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2000r.), dopiero przeznaczono pod drogę gminną. Tym niemniej z akt sprawy wynika, że działka ta była miejscem ogólnodostępnym, a zatem innym miejscem publicznym w rozumieniu art. 30 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż stanowiła dojście do wsi dla właścicieli działek rekreacyjnych (protokół z dnia [...] lutego 2008r).
Nie mogło być również kwestionowane, że w dacie wydanie kontrolowanych decyzji właścicielem działki nr [...] pozostawała Gmina [...]. W obrocie prawnym znajduje się bowiem decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1993r., na podstawie której Gmina [...] uzyskała z mocy prawa własność ww. działki. Organy dokonują bowiem oceny sprawy w stanie faktycznym i prawnym aktualnym na datę orzekania.
W każdym przypadku stwierdzenia popełnienia samowoli budowlanej, tu zgłoszeniowej, obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest wszczęcie procedury w celu zalegalizowania wykonanych robót budowlanych, stosownie do art. 49 b Prawa budowlanego. W przeciwnej sytuacji organ zobligowany jest do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę tak wzniesionego obiektu budowlanego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008r. organ powiatowy zobowiązał P.T. do przedłożenia określonych dokumentów, w tym oświadczenia o dysponowaniu działką nr [...] na cele budowlane, których skarżący nie przedłożył w zakreślonym terminie.
W okolicznościach niniejszej sprawy oraz w związku z treścią zarzutów skargi wyjaśnienia również wymaga, że obowiązek wykonania rozbiórki obciąża - zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego - inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że z powyższego przepisu nie wynika dowolność organów w wyborze podmiotu zobowiązanego do wykonania nakazu rozbiórki, którym w pierwszej kolejności powinien być inwestor (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 522/06 niepublikowany).
Błędnie zatem obowiązek rozbiórki przedmiotowych bram został nałożony na Gminę [...], jako właściciela działki nr [...]. Tym niemniej Sąd miał na uwadze, że uchylenie wydanych rozstrzygnięć z tej przyczyny, prowadziłoby do naruszenia zakazu reformationis in peius, sformułowanego w art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Nałożenie bowiem obowiązku wykonania rozbiórki na P.T., jako inwestora bądź jego następcy prawnego, w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym niewątpliwie byłoby rozstrzygnięciem na niekorzyść skarżącego.
Zasadnie natomiast wskazuje skarżący, że organy naruszyły art. 7, 77 i art. 80 k.p.a, a zdaniem Sądu, również art. 107 § 3 kpa. Zbyt lakoniczne uzasadnienie decyzji organów obu instancji nie spełnia bowiem wymogów określonych w ostatnim ze wskazanych przepisów. Przy czym, organ II instancji błędnie powołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 28 Prawa budowlanego, który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Sąd uznał jednak – przy uwzględnieniu zakazu wynikającego z art. 134 § 2 p.p.s.a – że uchybienia te nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.