Uzasadnienie
W dniu 6 października 2010 r. wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnioski T. D. i J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze względu na fakt, iż wnioskodawcy są małżonkami prowadzącymi wspólne gospodarstwo domowe, wnioski skarżących zostały rozpoznane łącznie niniejszym postanowieniem.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2010 r. wnioski T. D. i J. D. zostały oddalone. W dniu 7 stycznia 2011 r. na ww. postanowienie został złożony sprzeciw stąd straciło ono moc, a sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.
W nadesłanych formularzach wnioskodawcy wskazali, że prowadzą gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci. Utrzymują się z prowadzenia fermy norek. Dochód uzyskiwany z hodowli jest ich jedynym źródłem utrzymania i za rok 2009 r. wyniósł 76 022 złotych. Do posiadanego majątku zaliczyli dom o pow. 70 m ², nieruchomość rolną o pow. 22 ha, samochód osobowy Mitsubishi o wartości ok. 85 000 złotych, samochód osobowy Volkswagen Polo o wartości ok. 8 000 złotych, ciągnik o wartości 16 000 złotych, maszyny rolnicze o wartości 20 000,00 złotych.
Zarządzeniami z dnia 26 października 2010 r. wezwano wnioskodawców do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie:
- - wysokości uzyskanych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej z trzech ostatnich miesięcy,
- - jakie ponoszą miesięcznie koszty związane z utrzymaniem domu (gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości, itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość,
- - jakie ponoszą koszty związane z utrzymaniem i edukacją dzieci,
- - jakie ponoszą koszty utrzymania wymienionych w formularzu pojazdów mechanicznych (ubezpieczenia, przeglądy, naprawy, paliwo itp.), oraz do nadesłania:
- - wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy.
Odpowiedzi na powyższe zarządzenie należało udzielić w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Skarżący nie wykonali powyższego zarządzenia.
W sprzeciwie strona podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i dostatecznie wykazała, iż nie stać ją na opłacenie kosztów sądowych. Wskazała, że gospodarstwo rolne nie przynosi stałego miesięcznego dochodu, natomiast wymaga regularnych nakładów finansowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) dalej zw. p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty kosztów sądowych bądź też zapłata przez nią kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogłaby przyczynić się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny.
Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie zarządzeniami z dnia 26 października 2010 r. wezwano skarżących do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty. Z tego obowiązku skarżący nie wywiązali się. Nieprzedłożenie żądanych dokumentów zatem należy potraktować, jako niewykazanie, że wnioskodawcy spełniają przesłanki przyznania im prawa pomocy.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że wnioskodawcy nie pozostają w trudnej sytuacji majątkowej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Strona posiada gospodarstwo rolne o pow. 22 ha, posiada dwa samochody osobowe, utrzymuje się z prowadzenia działalności rolnej (hodowla norek), dochód roczny za 2009 r. wyniósł 76 022 złotych. Strona nie wskazała, by na prowadzenie działalności miała zaciągnięte kredyty, z których spłatą miałaby problem. Fakty te wskazują, że strona posiada płynność finansową i nie jest zasadnym przyznanie prawa pomocy w zawnioskowanym zakresie. Biorąc pod uwagę ustalone składniki majątku jak i nieruchomości trudno uznać, by skarżący kwalifikowali się do osób ubogich, a do takich właśnie skierowane ma być prawo pomocy.
Należy również podnieść, że wnioskodawcy nie odpowiedzieli na wezwanie Sądu dotyczące uzupełnienia danych zawartych w formularzu - nie ujawnili wysokości uzyskanych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej z trzech ostatnich miesięcy, nie wskazali miesięcznych kosztów utrzymania domu oraz posiadanych samochodów, utrzymania i edukacji dzieci. Brak jest zatem informacji o wysokości wydatków na utrzymanie rodziny, a także o kosztach ponoszonych na utrzymanie pojazdów mechanicznych. Wnioskodawcy nie nadesłali również kserokopii wyciągów z rachunku bankowego z trzech ostatnich miesięcy.
W tym stanie rzeczy uznać należy, iż wnioskodawcy nie wykazali, że spełniają przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.