Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
Skarżący podał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synem. Wskazał, że z rodziną utrzymuje się z środków uzyskanych z emerytur oraz zasiłku opiekuńczego w wysokości 2 045,45 zł brutto. Posiada mieszkanie o pow. 79 m2. W uzasadnieniu podał, że jest starszym człowiekiem, schorowanym (schorzenia kręgosłupa, trudności z poruszaniem się, choroby serca). Nie jest w stanie samodzielnie pojawić się przed sądem. Co tydzień musi wykonywać badania serca. Syn wnioskodawcy, jak wskazano w formularzu PPF, jest osobą bezrobotną, posiada samochód osobowy toyota avensis z 2005 r. Uzyskiwany dochód przeznaczany jest na utrzymanie trzech osób i stałe wydatki rodzinne i domowe, które w zależności od pory roku wynoszą 1 000 - 1 400 zł. miesięcznie.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 3 lutego br. wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:
- - wskazania z jakich środków pieniężnych wnioskodawca wybudował obiekt gospodarczy będący przedmiotem niniejszej sprawy,
- - nadesłania zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu przez M. K. osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku,
- - wskazania z jakich środków syn wnioskodawcy utrzymuje samochód osobowy toyota avensis oraz jakie są koszty utrzymania ww. samochodu,
- - nadesłania kopii dokumentów PIT za rok 2014 (ew. w przypadku nieposiadania dokumentów za rok 2014 należało nadesłać kopie dokumentów PIT za 2013 r.) wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
- - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega,
- - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak to należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc,
- - nadesłania kopii wyciągu bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące.
Wnioskodawca w odpowiedzi na ww. wezwanie nadesłał wyjaśnienia, w których wskazał, że wiata będąca przedmiotem sprawy została postawiona przez syna wnioskodawcy L. K. i w związku z tym wnioskodawca nie poniósł z jej budową żadnych kosztów, pojazd toyota avensis został zakupiony w okresie uzyskiwania przez syna wnioskodawcy środków pieniężnych, aktualnie samochód nie jest używany i jest przeznaczony do sprzedaży. S. K. nie otrzymuje pomocy od rodziny i osób trzecich, nie otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej. Osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają aktualnie rachunków bankowych.
Do wniosku dołączono kopię dokumentu PIT 28A M. K. oraz kopie decyzji ustalających wysokość emerytur.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niepełne wykonanie zarządzenia z dnia 3 lutego 2015 r. i nienadesłanie wszystkich dokumentów źródłowych. W tym zakresie należy wskazać, że nie nadesłano dokumentów PIT wnioskodawcy i jego żony, które wnioskodawcy składają, lub składa za nich organ emerytalny przesyłając kopie dokumentu stronie. Brak też jest zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu przez syna wnioskodawcy osobą bezrobotną, natomiast z załączonej kopii dokumentu PIT wynika, że syn wnioskodawcy prowadzi działalność gospodarczą w postaci handlu drewnem. Wprawdzie z dokumentu tego wynika, że syn wnioskodawcy nie uzyskuje dochodów, jednak okoliczność ta podważa wiarygodność złożonego oświadczenia, w którym wskazano, że syn wnioskodawcy jest osobą bezrobotną.
Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne, a strona nie ustosunkowała się do wyjaśnienia tych wątpliwości.
Składanie niepełnych czy też niewiarygodnych oświadczeń pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżącego. Wnioskodawca pozbawił w ten sposób orzekającego możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny jego sytuacji materialnej, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych też przyczyn, uznano, że wnioskodawca nie jest osobą, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a jego sytuacja materialna nie uzasadnia zwolnienia z kosztów sądowych z powodu ubóstwa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.