Uzasadnienie
Stosownie do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie całkowitym (a więc poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) może być przyznane osobie fizycznej wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
Mając na uwadze powołany przepis oraz treść wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania G. K. prawa pomocy w żądanym zakresie całkowitym (jak również w zakresie częściowym), ponieważ nie wykazała ona w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy.
G. K. pismem z dnia 6 maja 2009r. zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z treści wniosku z dnia 25 maja 2009r. złożonego na urzędowym formularzu wynikało, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. G. K. wskazała, że posiada nieruchomość zabudowaną o powierzchni 1750 m2, utrzymuje się z renty w kwocie 439 zł miesięcznie. Do ponoszonych wydatków skarżąca zaliczyła opłaty za gaz – 50 zł, energię – 100 zł, wodę – 40 zł, opał – 110 zł, wydatki na leki – 150 zł i na specjalistyczną opiekę lekarską – 100 zł.
Pismem z dnia 24 czerwca 2009r., na podstawie art. 255 ustawy, wezwano skarżącą do udzielenia dodatkowych informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej i finansowej: do podania powierzchni domu; wskazania, czy oprócz wymienionej w formularzu nieruchomości skarżąca lub jej małżonek posiadają inne nieruchomości; do wskazania, czy mąż skarżącej uzyskuje jakieś dochody oraz czy skarżąca lub jej mąż prowadzą gospodarstwo rolne i ew. jakie uzyskują z niego dochody. Wezwano też do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie G. K. nadesłała kolejny formularz (z dnia 30 czerwca 2009r.), w którym podała powierzchnię domu – 120 m2 i oświadczyła, że jej mąż otrzymuje rentę w wysokości ok. 800 zł, ale nie mieszkają razem i nie utrzymują kontaktu.
Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę uznano, iż G. K. nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy.
Jak już wcześniej wskazano, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył tu pojęcia: "wykaże", co oznacza, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Tak więc to na skutek wskazanych przez wnioskodawcę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych czy też jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy.
Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 24 czerwca 2009r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku, w tym m.in. do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. Skarżąca nie nadesłała żądanych dokumentów, nie wyjaśniając przyczyny ich nienadesłania. G. K. nie wyjaśniła ponadto, czy prowadzi gospodarstwo rolne i czy uzyskuje z tego tytułu dochody (warto zauważyć, że z akt administracyjnych oraz z akt sprawy VII SA/Wa 112/08 wynikało, że skarżąca prowadzi takie gospodarstwo).
Nieudzielenie przez G. K. pełnej i wyczerpującej odpowiedzi na wezwanie z dnia 24 czerwca 2009r. uniemożliwia dokonanie oceny jej rzeczywistych możliwości finansowych. Skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy, pamiętać natomiast należy, iż wykazanie przesłanek określonych w art. 246 ustawy spoczywa na stronie występującej z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).