Uzasadnienie
W dniu 2 kwietnia 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) I. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie mu prawa pomocy.
Z formularza wynika, iż skarżący jest osobą starszą, niepełnosprawną i mieszka sam. Cierpi na liczne schorzenia, w związku z czym okresowo korzysta z pomocy osób trzecich. Mieszka w starym, drewnianym domu z jednym pokojem mieszkalnym i posiada działkę o powierzchni 1000 m2. Na koncie ma debet w kwocie 238,38 zł.
Skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku przez sprecyzowanie, czy wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości czy w części oraz czy obejmuje on wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz wykazanie, z czego się utrzymuje, czy pobiera jakieś świadczenia, czy gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, czy też z innymi osobami, jakie koszty ponosi w związku z utrzymaniem mieszkania i siebie, a także, czy, od kogo i w jakiej formie otrzymuje pomoc.
W odpowiedzi na powyższe zarządzenie wnioskodawca złożył pismo, w którym wskazał, że wnosi o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości, zaś w pozostałym zakresie odpowiedź zawiera formularz. Wskazał, że wykupił dwie recepty na kwotę ponad 110 zł, zaś debet aktualnie wynosi 382,51 zł
Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. W sprzeciwie wskazał, że podał w rozdziale 10 dochód w wysokości 529 zł oraz podstawę tego dochodu. Wskazał również na swoją sytuację życiową oraz podał, że pomoc osób trzecich jest związana z ograniczoną możliwością poruszania się.
Skarżącego ponownie wezwano do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie źródła dochodu (albowiem, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie było ono podane), kosztów utrzymania, podanie, od kogo i w jakiej formie otrzymuje pomoc, czy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej oraz do nadesłania kopii rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące.
Skarżący w odpowiedzi wskazał, że posiada dwie niewykupione recepty, na koncie ma debet w kwocie 338,66 zł oraz załączył kopie dwóch decyzji, wydanych przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w K., określających wysokość zasiłku stałego oraz zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie.
Co prawda skarżący nie wykonał w całości wezwania Sądu do uzupełnienia wniosku, jednak zgromadzone dane pozwalają ustalić jego sytuację osobistą i majątkową.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04, niepubl.).
Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa.
Mając na uwadze powyższe, jak również dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu, sprzeciwie oraz dodatkowych pisemnych wyjaśnieniach i załączonych dokumentach, Sąd zajął stanowisko, że skarżącemu należy przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, zwalniając go od ponoszenia kosztów sądowych. Skarżący jest osobą starszą, niepełnosprawną i schorowaną. Otrzymuje zasiłki z opieki społecznej w kwocie łącznej 559 zł i jest to jego jedyny dochód. Gospodarstwo domowe prowadzi sam, okresowo z powodu problemów z poruszaniem się korzysta z pomocy osób trzecich. Przyjmuje leki, których zakup pochłania sporą część jego budżetu. Należy uznać, że choć skarżący nie wykazał ponoszonych wydatków ani nie przesłał kopii wyciągu z rachunku bankowego, to tak niski dochód nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania.
Uwzględniając powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia.