Uzasadnienie
UAZASADNIENIE
Do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek N. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni wraz z mężem posiadają m.in.: dwa domy - o powierzchni 200 m2 i 150 m2, mieszkanie o powierzchni 32 m2, grunty rolne - 203 ha, 10 budynków gospodarczych, a także oszczędności w kwocie 600.000 zł. Wnioskodawczyni otrzymuje rentę w wysokości 980 zł., uzyskuje również wraz z mężem dochody z gospodarstwa rolnego. Jak oświadczyła wnioskodawczyni, dochody z w.w. źródeł wynoszą łącznie 400.000 zł. netto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że sprawa dotyczy lokalnej społeczności i powinna być zwolniona z kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1103/18 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w.w. wniosku odmówił N. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu referendarz sądowy stwierdził, że skarżąca jest osobą zamożną, o czym świadczy zgromadzony majątek oraz uzyskiwane dochody a zatem niezrozumiałym jest oczekiwanie przez skarżącą, aby koszty sądowe w niniejszej sprawie zostały przerzucone na współobywateli w ramach instytucji prawa pomocy.
Ponadto, wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny a jedyną przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy jest aktualna trudna sytuacja finansowa strony składającej wniosek, uniemożliwiająca poniesienie przez stronę kosztów postępowania.
Na powyższe postanowienie skarżąca pismem z dnia 18 lipca 2018 r. wniosła sprzeciw podnosząc, że sprawa ma na celu obronę interesów całej lokalnej społeczności i dlatego nie powinna za nią płacić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwość zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
W ocenie Sądu sprzeciw wniesiony w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd w pełni podziela argumentację referendarza sądowego, w której słusznie uznano, że N. K. nie wykazała w sposób skuteczny, że nie jest w stanie ponieść kosztów sadowych, związanych z prowadzeniem sprawy sądowej.
Z nadesłanego wniosku i okoliczność sprawy nie wynika by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawczyni wskazała, że posiada wraz z mężem m.in. dwa domy - o powierzchni 200 m2 i 150 m2, mieszkanie o powierzchni 32 m2, grunty rolne - 203 ha, 10 budynków gospodarczych, a także oszczędności w kwocie 600.000 zł. N. K. otrzymuje rentę w wysokości 980 zł, uzyskuje również wraz z mężem dochody z gospodarstwa rolnego. Jak oświadczyła skarżąca, dochody z w.w. źródeł wynoszą łącznie 400.000 zł netto miesięcznie.
Bez wpływu na wynik sprawy pozostawał argument strony, że sprawa dotyczy interesów całej lokalnej społeczności.
W interesie strony, składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest natomiast udzielenie wszelkich informacji, niezbędnych do jego rozpoznania. W niniejszej sprawie strona - pomimo prawidłowego pouczenie - nie podała we wniosku jak i sprzeciwie wszelkich informacji o jej sytuacji majątkowej, jak również dokumentów wykazujących, że sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Strona nie podała również, jakie ponosi wydatki związane z mieszkaniem i niezbędnym utrzymaniem siebie i rodziny.
Niemniej już z przedstawionej sytuacji majątkowej wynika, że skarżąca nie jest osobą ubogą. Należy zatem uznać, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ich ponieść.
Sąd podziela stanowisko prezentowane w powołanym przez starszego referendarza sądowego orzecznictwie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.