Uzasadnienie
Z. D. i B. D. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z ww. wniosku oraz z pisma z dnia [...] lipca 2015 r. będącego uzupełnieniem tego wniosku wynika, Z. D. i B. D. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, posiadają dom o powierzchni 88 m2 oraz nieruchomość rolną – 20 ha (24 ha przeliczeniowe). Skarżący wskazali, że źródłem ich utrzymania jest renta rolnicza B. D. w wysokości 669 zł netto oraz dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego, które według ich oświadczenia wynoszą ok 300 zł miesięcznie. Skarżący korzystają z pomocy członków rodziny, od których pożyczają pieniądze w zakresie regulowania rachunków.
Do wniosku skarżący dołączyli kserokopię dokumentów potwierdzających dokonanie w roku 2015 wpłaty na poczet podatku rolnego – II rata w wysokości 924 zł, wpłat dokonanych za: wywóz śmieci w wysokości 24 zł miesięcznie, telefon – 31,98 zł miesięcznie, prąd w wysokości 63,21 zł miesięcznie, wodę (ścieki) – 28,73 zł w miesiącu maju 2015 r. oraz 24,62 zł w sierpniu 2015 r., składka KRUS - 462 zł uiszczona w maju 2015 r. oraz składka za ubezpieczenie uiszczona w wysokości 57,90 zł w marcu 2015 r.
Skarżący wezwani do uzupełnienia danych zawartych w ww. wniosku, poprzez wskazanie czy uzyskują dopłaty do nieruchomości rolnej, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, oświadczyli jedynie, że w 2015 r. dopłaty zostały zmienione, w związku z tym nie potrafią wskazać, czy i w jakiej wysokości będzie dopłata. Nie wskazali przy tym wysokości ostatnio uzyskanych dopłat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez nią dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie skarżący pobieżnie przedstawili swoją sytuację finansową skupiając się głównie na czynionych wydatkach. Nie wykazali natomiast sytuacji związanej z posiadaniem 20 ha ziemi i uzyskiwaniem z tego tytułu dochodu w wysokości jedynie 300 zł miesięcznie. Uchylili się również od wskazania w jakiej wysokości otrzymują dopłaty do przedmiotowej nieruchomości rolnej.
W ocenie Sądu, wobec braku dokumentów potwierdzających dochód uzyskiwany z uprawy gruntów rolnych oraz kosztów związanych z prowadzeniem działalności rolnej, wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy, skarżący czynnie zajmują się prowadzeniem gospodarstwa rolnego, tym samym za mało wiarygodne należy uznać oświadczenie skarżących o uzyskiwaniu dochodu miesięcznego w wysokości 300 zł. Powyższe wątpliwości są uzasadnione również z uwagi na treść Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego. Ostatni opublikowany Komunikat obejmował dane za 2013 r. w którym dochód ten wynosił 2.869 zł. Powyższe pozostaje w dużej sprzeczności z danymi podanymi przez skarżących.
Należy zatem stwierdzić, że skarżący nie dołożyli należytej staranności w wykazaniu, że nie mogą ponieść kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Skarżący mają obowiązek wykazać jednoznacznie i zgodnie z prawdą wszystkie okoliczności świadczące o ich rzeczywistej sytuacji majątkowej. Sąd nie jest upoważniony do prowadzenia dochodzenia w tym zakresie. To stronie powinno zależeć na tym by Sąd rozpatrując wniosek mógł bez przeszkód stwierdzić, że spełnia przesłanki do udzielenie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Kiedy wnioskujący uchyla się od tego obowiązku lub czyni to wybiórczo, jak w niniejszej sprawie, Sąd ma prawo odmówić udzielenia prawa pomocy bowiem nie ma podstaw do dokonania rzeczywistej oceny jego sytuacji majątkowej, która jest decydująca przy udzielaniu prawa pomocy.
Wskazać ponadto należy, że wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 200 zł i jak wynika z pisma z dnia [...] lipca 2015 r. skarżący są w stanie uiścić tą kwotę choćby przy pomocy członków rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w niniejszym orzeczeniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a. – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)