Uzasadnienie
W. D. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu podniósł, iż po ukończeniu aplikacji sądowej pracuje w sądzie rejonowym na stanowisku sekretarza sądowego. Otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1623 zł. netto, przy czym w utrzymaniu nikt mu nie pomaga. Skarżący jest właścicielem mieszkania o pow. [...] m2. Jest również współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, jednakże pozostaje ono w użytkowaniu dziadków skarżącego i nie przynosi mu żadnych dochodów.
Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 21 dni poprzez nadesłanie:
a/ dokumentu potwierdzającego wskazaną w rubryce 10 formularza PPF aktualną wysokość otrzymywanego przez skarżącego wynagrodzenia, b/ wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego za okres ostatnich 3 miesięcy (w przypadku, jeżeli takie rachunki posiada), c/ kopii zeznania podatkowego skarżącego za rok 2009 (ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w ubiegłym roku), d/ dokumentu potwierdzającego wskazany w rubryce 7 Formularza PPF areał gospodarstwa rolnego (np. zaświadczenia z właściwego urzędu gminy lub kopii aktualnego zobowiązania podatkowego z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej).
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący przedłożył dwa formularze wystawione przez sąd rejonowy jako płatnika, z których wynika, iż w lutym 2010 r. wynagrodzenie skarżącego wyniosło 1 598 zł, a w maju 2010 r. 1 690 zł. Z kolei z przedstawionego pisma adresowanego do skarżącego przez zarządcę nieruchomości wynika, iż łączna wysokość miesięcznych opłat za mieszkanie wynosi 444 zł. Skarżący przesłał również zeznanie podatkowe za ubiegły rok, z którego wynika, iż z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął stratę w wysokości 1 040 zł, przy przychodzie wynoszącym 7 260 zł i kosztach jego uzyskania na poziomie 8 301 zł. a z tytułu zatrudnienia uzyskał dochód na poziomie 791 zł. Skarżący wyjaśnił ponadto, iż nie miał możliwości przedłożenia dokumentu potwierdzającego wskazany w formularzu areał nieruchomości rolnej z uwagi na odległość gospodarstwa od miejsca zamieszkania. Natomiast, mimo wezwania referendarza sadowego skarżący nie załączył wyciągu z rachunku bankowego, ani też nie wypowiedział się, czy taki rachunek posiada.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym odpowiedź skarżącego była niepełna, pomijała bowiem kwestię rachunku bankowego.
Tymczasem, jeżeli skarżący dysponuje rachunkiem bankowym, niewątpliwe dopiero możliwość analizy skali wpływów i wydatków, a także salda pozwoliłaby na dokonanie pełnej oceny jego możliwości płatniczych. Natomiast, w sytuacji, w której skarżący nie udostępnił powyższego dokumentu, pomimo skierowanego do niego wezwania, na rozpoznającym wniosek nie ciąży obowiązek żądania dalszego uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty. Prowadziłoby to bowiem do nieograniczonego przewlekania postępowania o przyznanie prawa pomocy, które ze swej istoty jest postępowaniem wpadkowym, i jako takie nie powinno w sposób długotrwały uniemożliwiać zakończenia postępowania głównego (p. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2004 r., sygn. akt FZ 17/04). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.