Uzasadnienie
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) zaskarżoną decyzją z [...] października 2025 r. nr [...] na podstawie art. 5 pkt 21, art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 69 ust. 1 w zw. z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach) i w zw. z art. 4 § 1 pkt 2-3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 ze zm.), art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm.), art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236 ze zm.) i art. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 13 pkt 4, art. 13 pkt 4a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.) stwierdził, że J. S. (Skarżący) podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik [...] Sp. z o.o. w okresie od dnia 1 lutego 2011 r. do dnia 29 sierpnia 2023 r.
Prezes NFZ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że decyzja została wydana na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział I w [...] z [...] lipca 2025 r. uzupełniony pismem z 31 lipca 2025 r. Organ przedstawił na wstępie treść przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia oraz przebieg postępowania i stwierdził, że decyzja dotycząca objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym nie dotyczy wymiaru i poboru składek, gdyż na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach sprawy związane z odprowadzeniem składek za osoby prowadzące pozarolniczą działalność (w tym będące jedynymi wspólnikami spółki z o.o.) należą do kompetencji ZUS. Objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym powstaje zaś z mocy prawa i trwa przez cały czas spełniania warunków objętych dyspozycją norm prawnych regulujących podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Decyzja Prezesa NFZ w tym przedmiocie jedynie stwierdza istnienie uwarunkowanej elementami stanu faktycznego określonej sytuacji prawnej (bycia objętym bądź nie ubezpieczeniem zdrowotnym), ale sytuacji tej nie tworzy ani nie kształtuje.
Moment zarówno powstawania, jak i ustania obowiązku ubezpieczenia został określony w sposób ścisły w przepisach prawa. Z treści przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia wynika, że ubezpieczeniami objęte są osoby posiadające status jedynego wspólnika spółki z o.o., niezależnie od tego, czy Spółka prowadzi działalność, uzyskuje przychody, zatrudnia pracowników itd. Twierdzenie uzależniające objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym od samego posiadania wszystkich udziałów w Spółce z o.o. znajduje oparcie w przywołanym przez Organ orzecznictwie sądowym.
Skarżący został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym we wnioskowanym przez ZUS okresie, to jest od 1 lutego 2011 r. do 29 sierpnia 2023 r., gdyż figurował w KRS jako jedyny wspólnik ww. Spółki z o.o., posiadający wszystkie udziały w tej Spółce, a działalność tej Spółki w tym okresie nie była zawieszona. Skarżący na podstawie umowy sprzedaży udziałów z 30 sierpnia 2023 r. sprzedał 20 udziałów w ww. Spółce z o.o. H. R., a podpisy pod umową zostały poświadczone notarialnie w dniu 30 sierpnia 2023 r.
W konkluzji Prezes NFZ stwierdził, że obowiązek ubezpieczenia wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością wynika z samego posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z o.o., trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej / osiągania przychodów przez Spółkę.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżył powyższą decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodu z ksiąg i dokumentów przedsiębiorstwa złożonych do akt postępowania w celu stwierdzenia faktu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, operacyjnej.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
- 1) art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez dokonanie błędnej interpretacji ww. przepisów prawa, a w dalszej kolejności ich niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym tej sprawy skutkujące uznaniem, że obowiązek ubezpieczenia wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością wynika z posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. i trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty, i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej / osiągania przychodów przez Spółkę;
- 2) art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu przez Organ słusznych interesów strony na skutek braku wszechstronnego rozpoznania wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego, a tym samym nie wykazanie należytej dbałości w dokładnym ustaleniu stanu faktycznego, skutkujące między innymi dowolnym uznaniem przez Organ, że Skarżący podlega objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym jako jedyny wspólnik sp. z o.o., tj. od 1 lutego 2011 r. do 29 sierpnia 2023 r., gdyż figurował w KRS jako jedyny wspólnik sp. z o.o. posiadający wszystkie udziały w ww. Spółce, a działalność tej Spółki w tym okresie nie była zawieszona;
- 3) art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. polegające na zawarciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wybiórczej oceny, co do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, brak pełnego odzwierciedlenia oceny zgromadzonego materiału dowodowego w uzasadnieniu wydanej decyzji, wobec niedokonania tej oceny w sposób wyczerpujący, co w konsekwencji narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.
W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powołanym kryterium Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Na podstawie art. 5 pkt 21 tej ustawy za osobę prowadząca działalność pozarolniczą uznaje się osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Z kolei na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
W okresie obowiązywania przepisu art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (do dnia 17 września 2021 r.) obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegały osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania działalności z wyłączeniem okresu, na który jej wykonywanie zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej - do dnia 29 kwietnia 2018 r., a od dnia 30 kwietnia 2018 r. na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców.
Art. 13 pkt 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi zaś, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach (...) – wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z KRS albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.
Z treści powołanych przepisów wynika, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego odrębnie od podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego. W przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika więc z samego statusu osoby jako wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej, czy też faktycznego działania w imieniu Spółki.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przywołanych wyżej, obowiązujących regulacji prawnych należało zaakceptować stanowisko Prezesa NFZ, że Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] z siedzibą w P. w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, to jest od dnia 1 lutego 2011 r. do dnia 29 sierpnia 2023 r. Okres ten Organ prawidłowo ustalił na podstawie treści rejestru przedsiębiorców KRS (vide wydruk informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS, k. 17-21 akt administracyjnych), gdyż Skarżący gdyż figurował w KRS jako jedyny wspólnik ww. Spółki z o.o., posiadający wszystkie udziały w tej Spółce, a działalność tej Spółki w tym okresie nie była zawieszona (vide Rubryka 8 Działu 6 ww. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego). Organ prawidłowo przy tym ustalił datę końcową podlegania przez Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na dzień 29 sierpnia 2023 r., gdyż Skarżący na podstawie umowy sprzedaży udziałów z 30 sierpnia 2023 r. sprzedał 20 udziałów w ww. Spółce z o.o. H. R., a podpisy pod tą umową zostały poświadczone notarialnie w dniu 30 sierpnia 2023 r.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz w postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, wyraził pogląd, zgodnie z którym sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego.
Wbrew stanowisku skargi, Skarżący objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania z tego tytułu przychodu, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. Pogląd ten jest utrwalony i aktualnie dominujący w orzecznictwie (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GSK 467/24 i z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3852/16).
O ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki już od momentu wpisu do KRS rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Bez znaczenia pozostaje przy tym kwestia faktycznego wykonywania czynności na rzecz Spółki (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2379/22 i powołane w nim orzecznictwo).
Dlatego Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu z ksiąg i dokumentów przedsiębiorstwa złożonych do akt postępowania w celu stwierdzenia faktu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez ww. Spółkę.
Organ ustalił zatem w sposób wyczerpujący fakty, które wynikały z materiału zgromadzonego w toku postępowania dowodowego, w tym z treści rejestru przedsiębiorców KRS.
Organ wskazał przy tym trafnie na konieczność dokonania odróżnienia kwestii podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od kwestii naliczania i pobierania składek z tego tytułu, zaznaczając, że naliczanie i pobieranie składek należy do kompetencji ZUS, który ustala też przesłanki wyłączające obowiązek składkowy. W tym postępowaniu powinny zostać podniesione argumenty podważające – zdaniem Skarżącego – obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne (vide pogląd wyrażony w tym zakresie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 839/23).
Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń, a w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono ich zastosowanie. Sam fakt, że Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Organu, nie dowodzi naruszenia przez ten Organ obowiązujących przepisów.
Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.